Paul van Liempt 23 september 2022, 11:00

Afscheid van de gillend rijke gekkies

In de troonrede had ook de koning de kracht van Change ontdekt. Hij vroeg het land zich voor te bereiden ‘op grote veranderingen.’ Want ‘onze huidige manier van leven stuit op economische, sociale en ecologische grenzen.’ Waar veel landen nog verwoed moeten werken aan Change, hebben sommige bedrijven al reuzenstappen gezet. Met Patagonia als grote voorbeeld. Wat is de kracht van deze koploper?

Liempt Elke week schrijft Paul van Liempt een column over leiderschap

De Los Angeles Times pakte groot uit met het nieuws over het bedrijf waar ze vaak over schreven. Oprichter Yvon Chouinard van outdoorfabrikant Patagonia geeft zijn bedrijf weg aan de planeet aarde. Hij en zijn familie brengen hun stemgerechtigde aandelen over in twee fondsen om de natuur en de biodiversiteit te beschermen. The Patagonia Purpose Trust krijgt als controlerende aandeelhouder 2 procent en zorgt ervoor dat Patagonia zich blijvend zal inzetten voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. The Holdfast Company krijgt 98 procent van de aandelen en zal alle winst gebruiken om klimaatverandering te bestrijden.

Chouinard wil als commercieel bedrijf laten zien dat kapitalisme kan werken voor de planeet. Het spiegelbeeld van Gordon Gekko die Wall Street in de gelijknamige film uit 1987 als enige aandeelhouder ziet. Chouinard is ook uit ander hout gesneden dan mondkapjesdealer Sywert van Lienden, het stiekeme kleine broertje van Gordon Gekko. Gewend als we intussen zijn aan oplichtende graaiers met een grote bek, of aan greenwashers met bravoure statements geloof je haast niet dat Patagonia deze stap zet. Er zal wel iets anders achter zitten, is een eerste oude reflex. Terwijl we met Mud Jeans en haar bescheiden oprichter Bert van Son toch een voorbeeld in eigen land hebben. Natuurlijk op een andere schaal, maar met intenties die dichter tegen Chouinard dan tegen de gillend rijke gekkies aanschuren.

De door The Evening Standard als ‘a true green business guru’ omschreven John Elkington, wereldwijd gezien als ‘baanbrekende autoriteit’ op het gebied van verantwoord ondernemen, bedacht de term groene groei en de leus ‘The Business of Business is Change.’ In de LA Times is Elkington laaiend enthousiast over de keuze van Patagonia, dat ook naar de beurs had kunnen gaan of het bedrijf (geschatte waarde volgens zakenblad Forbes 1,2 miljard euro) aan investeerders had kunnen verkopen. Elkington zegt: ‘Dit is een van de hartverscheurende momenten in het leven, waar het schijnbaar onmogelijke plotseling mogelijk wordt. En dat uiteindelijk door een oogverblindend vertoon van leiderschap onvermijdelijk wordt.’

Yvon Chouinard beschouwde Patagonia altijd als een ‘experiment om op onconventionele wijze zaken te doen’, schrijft hij in zijn boek ‘Let My People Go Surfing.’ Elkington: ‘De zet van Chouinard plaatst Patagonia lichtjaren voor op andere bedrijven die streven naar een evenwicht tussen zakelijke belangen en sociale verantwoordelijkheid. Voor mij heeft Yvon altijd the True North vertegenwoordigd. Honderden CEO’s en andere bedrijfsleiders zullen nu gedwongen worden hun eigen kijk op de klimaatuitdaging te heroverwegen.’

Authenticiteit is in het hele verhaal een van de sterkste punten van de Amerikaanse oprichter, schrijft BBC News op haar site. ‘Een deel van de aantrekkingskracht komt voort uit het feit dat zijn milieubewuste houding niet nieuw is. Hij predikte eco-bewustzijn jaren voordat duurzame mode in de mode kwam.’ In een prachtig portret in de Correspondent wordt de kritische schrijver, journalist en activist Naomi Klein aangehaald. ‘Naomi Klein schrijft dat het verhaal van Yvon Chouinard haar zo aantrekt, omdat het “een oprechte poging is om de spanning aan te pakken tussen de vraag van de markt naar eindeloze groei, en de behoefte van de planeet aan een pauze.”’

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Verduurzamen van bedrijfspanden: een stappenplan

1. Kijk om je heen Meten is weten. Inzicht in het energieverbruik maakt duidelijk waar de kansen tot verduurzaming liggen. Het energielabel is een eerste grove inschatting hoe je bedrijfspand presteert. Een slimme meter geeft extra informatie over hoeveel energie een pand door de dag heen verbruikt. Daarnaast kan het helpen om je gebruik te vergelijken met andere bedrijven in dezelfde branche. Zo kan je in grote lijnen inschatten hoeveel energiewinst er te behalen valt. Onder andere Vattenfall heeft hier een verbruiksvergelijker voor gemaakt. Maar voordat je tot ingrijpende verbouwingen overgaat, is er laaghangend fruit waar je direct op kan handelen. Zo is het plaatsen van ledverlichting simpel en doeltreffend. Daarnaast kan het installeren van tijdsschakelaars op apparatuur slim zijn: geschat wordt dat dit in een gemiddeld bedrijf een energiewinst tussen de 5 en 10 procent oplevert. Ook de temperatuur per ruimte regelen is een inkoppertje. Het installeren van simpele thermostaatkranen op radiatoren kan veel energie besparen. 2. Zoek advies De meeste organisaties hebben niet de expertise in huis om zelf tot een goed verduurzamingsplan te komen. Daarom is het aanvragen van een energiebesparingsadvies (EPA) verstandig. Dit advies gaat een niveau dieper dan het energielabel en wordt uitgevoerd door een gecertificeerde adviseur. Het geeft inzicht in de staat van het gebouw, mogelijke besparingsmaatregelen en de terugverdientijd van investeringen. Naast allerlei commerciële partijen die tegen betaling advies geven, bieden ook de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en Stichting Stimular informatie over het verduurzamen van bedrijfspanden. Op de website van RVO is veel te vinden over wet- en regelgeving, financieringsmogelijkheden en voorbeelden van verduurzamingsprojecten. Stichting Stimular beschikt over allerlei stappenplannen en wegwijzers. 3. Vraag je omgeving Je eigen netwerk kan een bron van goede ideeën en praktische oplossingen zijn. Informeer bij bedrijven in je omgeving wat zij al aan verduurzaming hebben gedaan, en welke kennis zij in huis hebben. Zo kijkt Achmea regelmatig met ketenpartners naar duurzame innovaties die recent op de markt zijn gekomen, vertellen ze aan Change Inc. in een explainervideo over hoe je een bedrijfspand van energielabel G naar A brengt. Lees ook: Zijn energie slurpende en lekkende gebouwen straks nog iets waard? 4. Bekijk subsidieregelingen De overheid heeft allerlei subsidieregelingen en fiscale aftrekposten in het leven geroepen om het verduurzamen van bedrijven te stimuleren. Het is zaak je hierin te verdiepen voordat je aan de slag gaat - sommige subsidieregelingen vereisen dat je in de offertefase al een subsidie aanvraagt. Dit zijn de belangrijkste regelingen:Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) Voor bedrijven is het via deze langlopende regeling mogelijk subsidie aan te vragen voor het installeren van zonnepanelen, zonneboilers, warmtepompen en kleine windturbines. De subsidie voor het plaatsen van zonnepanelen kan met de ISDE tussen de 20 en 25 procent bedragen. Energie-investeringsaftrek (EIA) Deze aftrekpost moet het investeren in duurzame energie bevorderen. Investeringen in bedrijfsmiddelen die gebruik maken van duurzame energie, CO2-uitstoot verminderen of erg energiezuinig zijn, kunnen als aftrekpost worden opgevoerd. Hierbij kan je denken aan het installeren van HR-glas, ledverlichting en warmtepompen. Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) Deze regeling is bedoeld om het grootschalig opwekken van duurzame energie te stimuleren. Bedrijven die een flinke hoeveelheid zonnepanelen of grootschalige waterpomp installeren, kunnen 15 jaar lang een bedrag krijgen voor elke kilowatt stroom die ze opwekken. Ook projecten op het gebied van geothermie komen in aanmerking voor deze subsidiepot. Milieu-investeringsaftrek (MIA) Deze aftrekpost is bedoeld om investeringen in milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen te stimuleren. Hierbij kan je denken aan groene oplossingen zoals oplaadpunten, natuurlijke isolatie of groene daken.5. Vier de kleine stapjes Bij het verduurzamen van een bedrijfspand combineer je allerlei kleinere maatregelen, om uiteindelijk het totale energieverbruik terug te dringen. Dit is vrijwel altijd een intensief en tijdrovend proces. Het is daarom belangrijk alle kleine stapjes te vieren en daar je motivatie uit te halen om door te gaan, vertelde Achmea eerder tegen Change Inc. En dan komen we bij het verduurzamen zelf. Hiervoor geldt vrijwel altijd: isoleren, isoleren, isoleren. In de meeste panden is daar de grootste verduurzamingsslag te maken. Langs het glas, door het dak, via de muren en onder de grond lekken grote hoeveelheden warmte weg. Daarnaast is het opwekken van eigen elektriciteit, mede door het grote aantal subsidieregelingen dat hiervoor beschikbaar is, vrijwel altijd snel winstgevend. Lees ook: Met je kantoorpand van F naar A, hoe doe je dat?Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.