Paul van Liempt 10 maart 2023, 11:00

Bedrijven die in de voorhoede meedoen zijn winnaars van de toekomst

Bedrijven die voorop willen lopen in de energietransitie kunnen niet zonder ondernemers als Elon Musk die tegen de stroom in groot durven blijven denken. Hoewel ook een superego als Musk weet dat hij met Tesla niets had klaargespeeld zonder het steunprogramma van de Amerikaanse overheid. Waarom moeten bedrijven er massaal voor kiezen de versnelling in te zetten?

Liempt Elke week schrijft Paul van Liempt een column over leiderschap

De Nederlander Jules Kortenhorst is sinds 2013 CEO van het Rocky Mountains Institute, een Amerikaanse denktank die gericht is op de overgang naar duurzame energie. Kortenhorst is als econoom opgeleid aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en behaalde een MBA aan de Harvard Business School. Na een korte periode bij McKinsey, ging hij bij Shell aan de slag, waar hij acht jaar als manager werkte. Tot hij na An Inconvenient Truth van Al Gore gegrepen werd door de klimaatproblematiek en voorzitter werd van de European Climate Foundation, de grootste filantropische organisatie voor energie in Europa.

Zijn vertrouwen in het bedrijfsleven is in al die jaren onverminderd groot gebleven. Kortenhorst had met zijn denktank een behoorlijke invloed op het Amerikaanse beleid voor groene energie, dat leidde tot investeringspakketten van duizenden miljarden. Maar een belangrijk inzicht dat hij ontwikkelde is dat uiteindelijk juist bedrijven voor een versnelde omslag zorgen. In de South China Morning Post zei Kortenhorst, die zelf ook groot durft te denken en zijn invloed over de hele wereld aanwendt: ‘Maak de overstap naar goedkopere, hernieuwbare energie en stop met het verspillen van biljoenen aan een systeem dat ons laat uitsterven.’ Hij zet zijn kaarten op ‘een lucratieve wedloop om schonere, goedkopere en geavanceerde energietechnologieën in te zetten.’

Het lijkt een doodskus voor zijn voormalige werkgever Shell, maar dat ziet hij anders. In De Telegraaf zegt hij over zijn overstap van Shell naar klimaat: ‘Voor mij stond het klimaat aanvankelijk niet op de radar. Je kunt een hoop zeggen over Shell, maar het bedrijf is heel sterk in het managen van grootschalige processen. Shell heeft een cruciale rol. De hoeveelheid installatiecapaciteit, kapitaal, het doorzettingsvermogen dat bedrijven als Shell te berde kunnen brengen is heel belangrijk. Ik denk aan elektrische laadpalen langs snelwegen en in steden. Dat moet en kan veel sneller om de uitrol van elektrische auto’s voor te zijn.’

Bedrijven zijn voor hem sowieso grote vernieuwers in energie, zegt hij tegen De Telegraaf: ’Klimaat is een complex systeem. Als econoom weet ik dat als je CO2-uitstoot op de knieën wil krijgen, je dat als systeem moet aanpakken, en op schaal, heel drastisch. Dat moet zo grootschalig omdat er niet veel tijd meer is. Bedrijven hebben die grote capaciteit om die verlaging mondiaal door te zetten.

Dat zijn strijd niet zomaar gewonnen is, merkte Kortenhorst na een paar stevige aanvallen op Fox News, nadat hij er namens zijn denktank op had aangedrongen in Amerika gasfornuizen te vervangen door elektrische. Fox schrijft op haar site: ‘Witte Huis-klimaattsaar Ali Zaidi, die ook assistent is van president Biden, had een besloten ontmoeting met vertegenwoordigers van het Rocky Mountain Institute, een milieugroep in Colorado die pleit voor een verbod op gasfornuizen. CEO Kortenhorst wordt met naam genoemd en meteen verdacht gemaakt door zijn instituut te omschrijven als een ‘groep die sterk verbonden is met de Chinese overheid.’

Grootste troef voor bedrijven die vooroplopen is inzetten op draagvlak en de angst bij de bevolking voor hoge energieprijzen wegnemen, denkt Kortenhorst. ‘Zon- en windenergie zijn nu al goedkoper dan fossiele brandstoffen.’

Een volledig duurzame plasticeconomie is lastig, maar het kán wel

Plastic is sterk, multifunctioneel en heeft meerdere voordelen, maar het materiaal zorgt ook voor ontzettend veel vervuiling en CO2-uitstoot. Daar komt bij dat we wereldwijd steeds meer plastic gebruiken en die trend zet zich de aankomende decennia (naar alle waarschijnlijkheid) ‘gewoon’ voort. Werk aan de winkel dus. Onderzoekers van de ETH Zurich onderzochten de waardeketens van de veertien grootste plasticsoorten (zoals PE en PP) en waagden zich aan de vraag: wat is er nodig voor een duurzame plasticeconomie? Het belangrijkste antwoord: recycling. Heel. Veel. Recycling. Recycling en duurzame koolstofbronnen De onderzoekers stellen dat ten minste 74 procent van alle plastics gerecycled moet worden om binnen de grenzen van de planeet te blijven. Ter vergelijking: in Europa wordt momenteel ongeveer iets minder dan een derde van al het plastic afval gerecycled. In andere werelddelen ligt dat percentage stukken lager. Daarnaast moeten recyclingmethodes fors verbeterd worden, met name op het gebied van efficiëntie. Het zou onder andere helpen als plasticproducenten en -recyclers nauwer samenwerken om hun processen beter op elkaar af te stemmen. Voor de overige 26 procent moeten duurzamere productiemethodes ontwikkeld worden, aldus het onderzoek. Het gaat dan vooral om het aanboren van duurzamere koolstofbronnen, een belangrijke grondstof voor plasticproductie. Bijvoorbeeld CO2 die afgevangen wordt bij industriële processen of CO2 uit de atmosfeer, dat met Direct Capture uit de lucht onttrokken wordt. Andere blik op plastic Een wereldwijd recyclingpercentage is bijzonder ambitieus, zegt hoofdauteur André Bardow. “Het is onwaarschijnlijk dat we dat in 2030 behalen, maar in 2050 zou kunnen. Het is dan wel belangrijk dat de wereldwijde plasticproductie tegelijkertijd afneemt, want die groeit nu juist. Als die trend doorzet, is een duurzame plasticeconomie niet mogelijk.” Daarom stellen Bardow en collega’s ook dat we anders naar plastic moeten leren kijken. “Het is een goedkoop product. Dat was lange tijd een zegen, maar nu is het een vloek. We zouden plastic moeten zien als een hoogwaardig materiaal, wat het ook echt is. Dan is het prima als het materiaal (en de recycling ervan) iets meer kost en is er meer mogelijk op het gebied van duurzaamheid”, zeggen ze. Lees ook: Circulair, fossielvrij, geen zwerfafval: Plastic Wijzer schetst ‘radicaal andere’ toekomst van plasticZonnereactor uit Cambridge transformeert plasticafval en CO2 tot grondstoffen naar keuzeNederland als kampioen chemische recycling: wat is daar voor nodig?