Hannah van der Korput
29 november 2023, 10:00

Steeds meer beroepsgroepen op de barricade voor het klimaat

Op het eerste gezicht hebben boswachters, verzekeraars en wetenschappers misschien weinig met elkaar gemeen. Toch is er iets dat hen bindt: de beroepsgroepen staan op om aandacht te vragen voor het klimaat.

Boswachtersmars Afgelopen weekend reisden boswachters van Natuurmonumenten af naar het Haagse Malieveld. | Credits: Natuurmonumenten

En dat is hard nodig. Het klimaat heeft geen stem, al zou je het biodiversiteitsverlies, de zeespiegelstijging en periodes van droogte als een soort protest kunnen zien. Deze beroepsgroepen luiden eigenhandig de noodklok.

Boswachters

Afgelopen weekend reisden boswachters van Natuurmonumenten af naar het Haagse Malieveld met een belangrijke oproep: zorg beter voor de natuur. In een manifest zetten ze uiteen hoe dat moet. Zo is te lezen: Wij werken iedere dag keihard om de natuur gezond te maken en te houden. Maar wij zien dat de natuur verslechtert. Door de klimaatverandering, stikstof, droogte en vervuiling van ons water. Veel planten en dieren zijn al verdwenen of hebben het zwaar.

Het manifest werd aangeboden aan meerdere politici, onder andere demissionair klimaatminister Rob Jetten (D66) en Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren). Volgens Natuurmonumenten is een volgende boswachtersmars zeer waarschijnlijk.

Zorgverleners

Zorgverleners riepen de overheid al op om klimaat beter te integreren in de zorg. Volgens artsen en verpleegkundigen ontbreekt duurzaamheid nog als kwaliteitsindicator in de zorg. Dat terwijl de Nederlandse zorg behoorlijk vervuilend is. De sector is verantwoordelijk voor bijna zeven procent van de nationale CO2-uitstoot.

De zorg is verre van voorbereid op de klimaatcrisis, stelt tropenarts en huisarts Jorieke van der Stelt. “We zien nu al als gevolg van klimaatverandering en milieuvervuiling een toename van infectieziekten, hittestress, psychische klachten, allergieën, longaandoeningen, hart- en vaatziekten en neurologische ziekten, met bijbehorende stijgende druk op de zorg en zorgkosten.” Daar is echter onvoldoende aandacht voor in de medische opleidingen, zei ze in Trouw.

Financiële sector

Dan financiële instellingen. Banken, investeerders en pensioenfondsen spreken zich uit over het klimaat. In een studie pleitte De Nederlandsche Bank al eerder om te investeren in de groene transitie. Volgens de Centrale Bank heeft de overheid hier een rol in te spelen. Zij moet zich actief inzetten voor waterstoftechnologie, warmtenetten, CO2-afvang en de aanpassing van energienetten.

De sector is in beweging. Zo steken investeerders fors minder geld in vervuilende fossiele brandstoffen zoals steenkool. Uit onderzoek van Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA) blijkt dat tweehonderd financiële instellingen over de hele wereld een desinvesteringsbeleid hebben aangenomen ten aanzien van steenkool. Dat is een verdubbeling ten opzichte van drie jaar geleden.

“Financiële instellingen nemen wat betreft steenkool een langetermijnvisie aan”, verklaarde Christina Ng, een van de onderzoekers, eerder tegen Change Inc. “Ze constateren dat steenkool geen toekomst heeft. Daarnaast zien ze dat klimaatrisico’s ook financiële risico’s betekenen. Financiële instellingen worden toch gezien als de facilitators van fossiele activiteiten. Als ze op dezelfde voet blijven doorgaan, zal dat leiden tot nog meer klimaatrampen. En er is genoeg bewijs dat die klimaatrampen kunnen leiden tot schade voor bedrijven.”

Wetenschappers

Ook wetenschappers uiten hun zorgen. Dit doen zij in diverse rapporten, waarvan het IPCC van het VN-klimaatpanel een van de bekendste is. Het meest recente rapport, die eerder dit jaar verscheen, is duidelijk. Het moet anders. Aanpassing van de beleidsplannen is hoognodig, want met het huidige beleid stevenen we hoogstwaarschijnlijk op 3 graden opwarming af. Medeauteur Detlef Van Vuuren zei eerder tegen Change Inc. dat het nog lang niet het tempo is dat we nodig hebben.

Wetenschappers verenigen zich ook in Scientist Rebellion. Bij de zusterorganisatie van Extinction Rebellion zijn internationale wetenschappers aangesloten die zich zorgen maken over het klimaat. Ze schrijven brieven, ondertekenen petities en geven lezingen.

Verzekeraars

Verzekeraars zien de schade door extreem weer toenemen en maken zich zorgen. Het Verbond van Verzekeraars pleit voor een krachtig klimaatbeleid, zowel nationaal als internationaal.

Volgens de koepelorganisatie hebben bedrijven, overheden en investeerders een gezamenlijke opgave om klimaatverandering af te remmen. Richard Weurding, algemeen directeur van het Verbond van Verzekeraars: “Een krachtig en voorspelbaar klimaatbeleid hoort daarbij, zodat iedereen tijdig weet waar hij of zij aan toe is. Alleen het beperken van schade is niet genoeg. Wij roepen de overheid op tot stevige maatregelen en gaan hierover graag het gesprek aan. Verzekeren kan niet de enige oplossing zijn.”

Lees ook:

Nederlandse doorbraak in betaalbare en snelle afvang van CO2 uit de lucht

Eén van de grote uitdagingen van DAC-technologieën is dat het proces om CO2 uit de lucht te vangen bijzonder traag loopt. De meest gebruikte materialen hebben uren de tijd nodig om CO2 aan zich te binden. Carbyon ontwikkelde een nieuw soort materiaal dat dit proces kan verkorten tot enkele minuten. Een kilo Carbyon-materiaal kan gedurende een jaar 5 ton CO2 opvangen. Kosten omlaag En die tijdwinst betekent dat de kosten van deze CO2-afvangtechnologie ook drastisch omlaag gaan. Carbyon verwacht dat de aanschafprijs van zijn machine (CAPEX) omgerekend 50 dollar (45 euro) per afgevangen ton CO2 kost. Bij deze CAPEX moeten vervolgens nog de operationele energiekosten opgeteld worden om tot een totale kostprijs per afgevangen ton CO2 te komen. Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) publiceerde in 2022 zijn verwachtingen voor de potentie van DAC. Met de stand der techniek van een jaar geleden schatte het IEA dat een grote DAC-fabriek in staat moet zijn om een kostprijs van 114 tot 305 euro per ton afgevangen CO2 te halen.10 vragen over DAC Volgens ratingsbureau BeZero Carbon wordt DAC een biljoenenindustrie. Maar kan DAC-technologie ook een wezenlijke bijdrage leveren aan de wereldwijde klimaatambities? Change Inc. vroeg twee experts het hemd van het lijf.Doelstellingen Met een CAPEX van 50 dollar per ton CO2 is Carbyon in ieder geval goed op weg om de totale kosten van DAC binnen de perken te houden. Ruim een jaar geleden sprak Change Inc. al met Hans de Neve, oprichter van Carbyon. Over de doelstellingen van Carbyon zei hij toen: “Momenteel kost het 500 tot 700 euro om één ton CO2 af te vangen. Dat zou naar 50 tot 100 per ton moeten om het op grote schaal te kunnen toepassen.” Minder energie nodig De kostprijs van het afvangen van CO2 hangt voor een groot deel samen met de hoeveelheid energie die het proces nodig heeft. Aanvankelijk had de techniek van Carbyon te maken met schade door waterabsorptie, waardoor het proces een hogere energievraag had. Maar de recente doorbraak heeft geresulteerd in veel minder wateropname, waardoor de energievraag beperkt blijft tot 2.500 kilowattuur per ton CO2. In het eerdere interview gaf De Neve aan dat die prijs ‘sowieso richting de 1.000 kilowattuur per ton moet om de businesscase interessant te maken.’ Veel hernieuwbare stroom DAC-technologie kan in principe overal op de wereld worden toegepast. Maar de businesscase wordt interessanter op plekken waar makkelijk en goedkoop hernieuwbare energie kan worden opgewekt, bijvoorbeeld met veel zonne- en windparken, zoals Australië, Tasmanië en het zuiden van Chili. 100 dollar per ton CO2 “Onze onvermoeibare confrontatie met de natuurwetten van Moeder Natuur heeft ons eindelijk inzicht gegeven in hoe we deze puzzel kunnen oplossen”, zegt De Neve nu in een persbericht. “Dit is een belangrijke teamprestatie; 2.500 kilowattuur per ton is een uitdagende mijlpaal voor elke DAC-technologie. Door dit aan te tonen met een volledig elektrische, low-CAPEX-technologie, bevindt Carbyon zich in pole position om het doel van 100 dollar (90 euro, red.) per ton te bereiken, waar de markt naar op zoek is. Niets kan ons nu nog tegenhouden.” Lees ook: Deense ontwikkelaar wil gigantische groene waterstoffabriek bouwen in West-Afrika Opmars hernieuwbare elektriciteit zet door, toch blijft temperatuur op aarde stijgen Wereldwijd mislukken projecten om CO2 op te slaan. Heeft CCS wel een kans in Nederland?