Redactie Change Inc. 20 januari 2025, 10:00

De gevolgen van Trump voor climate tech

Donald Trump wordt vandaag geïnstalleerd als de president van de Verenigde Staten. Wat betekent zijn tweede termijn voor climate tech en investeringen in deze sector? Een analyse van Liza Rubinstein, head of impact en co-founder van klimaatinvesteringsfonds Carbon Equity.

Getty Images 1192749711 Het is aannemelijk dat groei van volwassen klimaattechnologieën doorgaat, zij het mogelijk in een lager tempo. | Credits: Getty Images

Er is veel geschreven over de verwachte gevolgen van de tweede Trump-regering voor klimaatverandering. Laat ik het voor de hand liggende benoemen: het is geen goed nieuws.

Volgens het journalistieke platform Carbon Brief zou het verschil tussen de Biden en Trump administraties leiden tot 4 miljard ton extra CO2-uitstoot door de VS tegen 2030. Dit komt overeen met de gecombineerde jaarlijkse uitstoot van de EU en Japan. Het bereiken van de 1,5 graden-doelstelling wordt hierdoor nog onwaarschijnlijker. De Trump-regering zal naar verwachting leiden tot meer winning van fossiele brandstoffen, minder beperkingen op het gebruik ervan en minder multilaterale samenwerking.

Wat betekent dit voor climate tech en investeren in deze sector? Een waterdichte voorspelling is onmogelijk en de volledige Republikeinse controle over het Huis en de Senaat brengt nog meer onzekerheid met zich mee. Voorspellen wat Trump daadwerkelijk zal doen in vergelijking met wat hij zegt te zullen doen, is als kijken in een kristallen bol.

Ik verzamelde inzichten van experts uit de hele industrie, waaronder grote financiële media, gespecialiseerde climate tech-publicaties en, het belangrijkst, topmanagers van klimaatfondsen. Hieronder mijn synthese, met links naar de oorspronkelijke bronnen voor wie meer wil lezen.

Hoewel de verkiezingsuitslag een tegenslag is voor het verminderen van broeikasgasemissies op korte termijn, is het cruciaal om het grotere plaatje te zien. We moeten de ontwikkeling afwachten, maar naarmate ik dieper in de materie dook, vond ik meer redenen om hoopvol te zijn over de ontwikkeling en uitrol van climate tech in de Verenigde Staten.

Het onstuitbare momentum van de energietransitie

De energietransitie wordt aangedreven door krachten die de Amerikaanse verkiezingen overstijgen. Het proces was al goed op gang vóór Biden en deze trend zal niet worden gekeerd, is de verwachting van kenners.

Ondanks het terugtrekken uit het Klimaatakkoord van Parijs, heeft de eerste Trump-administratie de schone energietransitie niet teruggedraaid. Tussen 2016 en 2020 werden bijvoorbeeld:

  • Meer windenergiecapaciteit geïnstalleerd dan onder enige andere presidentstermijn
  • Meer kolencapaciteit gesloten dan tijdens Obama’s ambtstermijn
  • Investeringen in energietransitie in de VS verdubbelden van $70 miljard naar $180 miljard

Waarom? Klimaattechnologieën zijn vaak efficiënter en goedkoper dan fossiele brandstoffen. Dit wordt bewezen door trends zoals de verkoop van warmtepompen, die in 2023 de verkoop van gas- en olieketels overtrof.

Daarnaast is de sector volwassen geworden. Climate tech draait niet meer alleen om milieuwinst; het gaat ook om kostenbesparingen, energieonafhankelijkheid, banencreatie en economische groei.

Hernieuwbare energie in Amerika groeit gestaag.

Waarom Republikeinen climate tech zouden willen (blijven) ondersteunen

Er zijn drie belangrijke redenen waarom experts geloven dat Republikeinen climate tech blijven steunen:

1. Het creëert banen

Sinds de Inflation Reduction Act (IRA) in 2022 werd aangenomen, is het merendeel van de investeringen naar Republikeins georiënteerde staten en districten gegaan ($161 miljard versus $42 miljard naar Democratische districten). Volgens het ministerie van Energie steeg de werkgelegenheid in de schone energiesector in 2023 met 142.000 banen, wat twee keer zo snel is als de totale economische groei in de VS. Hierdoor denken veel experts dat Republikeinen de IRA niet volledig willen afschaffen.

Wat is de Inflation Reduction Act (IRA)?

De IRA, twee jaar geleden ingevoerd onder president Biden, is het grootste overheidsprogramma ter ondersteuning van climate tech tot nu toe, met een oorspronkelijk geraamd budget van $391 miljard. Het biedt voornamelijk belastingvoordelen voor klimaattechnologieën die in de VS worden geproduceerd, wat de implementatie versnelt, de Amerikaanse productie stimuleert en de kosten van klimaattechnologieën verlaagt.

2. Het biedt economische voordelen

De meeste klimaattechnologieën zijn efficiënter, waardoor ze – mits ze tot voldoende schaal komen – goedkoper kunnen worden dan traditionele energiebronnen. Bovendien hebben ze andere voordelen zoals het lokaal opwekken van energie. Een aantal belangrijke technologieën zijn al voorbij dit kantelpunt. Texas is bijvoorbeeld een van de grootste producenten van zonne- en windenergie. Niet vanwege milieuoverwegingen, maar omdat het de goedkoopste energiebron is en bestand tegen extreem weer.

3. Het versterkt de nationale veiligheid

Energieonafhankelijkheid en de productie van hernieuwbare energiebronnen staan centraal in het bredere strategische plan van Trump, vooral in het kader van concurrentie met China. Experts denken dat alles wat te maken heeft met hernieuwbare energie, batterijen en grondstoffen waarschijnlijk overheidssteun zal blijven ontvangen.

Potentiële beleidswijzigingen onder Trump

Hoewel niemand zeker weet welke beleidswijzigingen Trump precies zal doorvoeren, verwachten veel experts dat het klimaatbeleid van Biden kan worden gepositioneerd als een plan voor energieveiligheid, het herstellen van productiebanen en concurrentie met China. Toch zal de nieuwe regering waarschijnlijk de prioriteiten verschuiven en bestaande steunmaatregelen herzien.

Dit zijn drie belangrijke beleidsterreinen en hun mogelijke gevolgen:

1. Bipartisan Infrastructure Law (BIL): een sterke basis voor groei

Hoewel de IRA veel aandacht krijgt als klimaatsteunprogramma, is de bipartisan infrastructure law (BIL) even belangrijk. Deze wet van $1,2 biljoen richt zich op het moderniseren van de Amerikaanse infrastructuur en biedt ook kansen voor klimaatinnovaties. Het programma wordt minder expliciet gekoppeld aan klimaat dan de IRA, wat het minder gevoelig maakt voor Republikeinse kritiek.

De BIL ondersteunt climate tech in de VS door een aantal belangrijke initiatieven:

● Infrastructuur voor elektrische voertuigen (EV): De BIL wijst $7,5 miljard toe voor de ontwikkeling van een nationaal netwerk van EV-laders. Dit moet langeafstandsreizen vergemakkelijken en oplaadmogelijkheden bieden, vooral in landelijke en onderbediende gemeenschappen.

● Investeringen in schone energie: De wet biedt meer dan $62 miljard aan het Amerikaanse Ministerie van Energie om een eerlijkere schone energietoekomst te bevorderen. Dit omvat financiering voor hernieuwbare energieprojecten, netmodernisering om schone energiebronnen te accommoderen, en ondersteuning voor energie-efficiëntieprogramma’s.

● Ondersteuning van specifieke klimaattechnologieën: Inclusief $9,5 miljard voor de ontwikkeling van schone waterstoftechnologieën en $8,6 miljard voor projecten rond koolstofopslag (Carbon Capture and Storage, CCS).

Weinig experts denken dat dit beleid gevaar loopt, omdat het een zeldzaam voorbeeld is van een gemeenschappelijke overeenstemming over klimaat- en infrastructuurbeleid. Het staat voor een brede erkenning van de economische en veiligheidsvoordelen van het moderniseren van infrastructuur en het investeren in duurzame, schone energieoplossingen.

In die zin is de bipartisan infrastructure law een belangrijke drijvende kracht en een stevige basis voor de energietransitie. Door zich te richten op fundamentele problemen zoals transport, netuitbreiding en hernieuwbare energie, zorgt de BIL voor een robuust kader om innovatie en implementatie van climate tech in de VS te bevorderen.

2. Inflation Reduction Act (IRA): waarschijnlijk herziening in plaats van volledige afschaffing

De IRA is het grootste overheidsprogramma ter ondersteuning van climate tech tot nu toe, met een aanvankelijk geraamd budget van $391 miljard. Het is misschien wel Bidens grootste nalatenschap voor de sector. Zoals eerder vermeld, profiteren vooral Republikeins georiënteerde staten van de IRA.

Maar het programma is kwetsbaar omdat het werd aangenomen via een proces genaamd budgetreconciliatie, waarvoor slechts een eenvoudige meerderheid in de Senaat nodig is. Nu Republikeinen zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat controleren, zouden ze het programma volledig kunnen afschaffen, als ze dat willen. Toch suggereren alle bovenstaande redenen dat er een groep Republikeinen is die deze wet blijft steunen.

In augustus stuurden achttien Republikeinse leden van het Huis een brief naar de zittende voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Mike Johnson met het verzoek om belastingvoordelen onder de IRA te behouden.

Experts denken dat een herziening van de IRA waarschijnlijker is dan een volledige afschaffing. Trump zou het programma kunnen beperken door het budget terug te schroeven of niet-gebruikte middelen terug te vorderen, belastingsubsidies uit te breiden naar fossiele brandstoffen zoals koolstofafvangtechnologieën, en strengere eisen te stellen aan wie in aanmerking komt, met name voor elektrische voertuigen en hernieuwbare energie.

Toch zijn er substantiële redenen om aan te nemen dat de IRA niet volledig wordt afgeschaft. En zelfs als dat wel zou gebeuren, schat Bloomberg in dat de groei van hernieuwbare energie en opslagcapaciteit van 2025 tot 2035 slechts met 17 procent zou dalen.

3. Leningenprogramma’s voor opschaling van klimaattechnologieën lopen waarschijnlijk risico

Het loan programs office (LPO) van het department of Energy’s (DOE) werd in 2005 opgericht, lang vóór de IRA en de BIL. Dit programma werkt altijd samen met privaat kapitaal en biedt financiering voor opkomende energietechnologieën, met name voor het financieren van hun eerste fabriek.

Dit programma helpt hardwarebedrijven in hun moeilijkste groeifase, de vroege commercialisering, de beruchte “valley of death’ genoemd. De LPO verstrekte in 2010 een lening van $465 miljoen aan Tesla, die het bedrijf in 2013 terugbetaalde. Tijdens het presidentschap van Biden hebben veel climate tech bedrijven hiervan geprofiteerd.

Tijdens zijn eerste presidentschap probeerde Trump twee klimaatgerelateerde LPO-programma’s aanzienlijk te bezuinigen. Ondanks dat het Congres toen in Republikeins handen was, werden slechts enkele van de voorgestelde bezuinigingen doorgevoerd. Beide programma’s bleven functioneren.

Het grotere probleem was echter dat de activiteiten van de LPO tijdens die tijd sterk afnamen. Tijdens Trumps eerste termijn werd slechts één project gefinancierd: $3,7 miljard voor de bouw van een kernreactor in Georgia. Ter vergelijking: de regering-Biden kondigde 29 leningen en leninggaranties aan.

Dankzij het snelle handelen onder het bewind van Biden zijn er al meer dan $98 miljard aan middelen verdeeld in het afgelopen jaar, wat sommige programma’s onaantastbaar maakt. Maar het blijft een meerjarig programma en volgens Toch is het een meerjarig programma, en volgens het DEO is er nog $400 miljard niet toegewezen.

Gezien de uitspraken van Trump tijdens de campagne en het feit dat deze investeringen alleen op de lange termijn bijdragen aan economische groei, denken veel experts dat dit programma het meest kwetsbaar is.

Importtarieven

Importtarieven zullen waarschijnlijk een gemengd effect hebben op de ontwikkeling van climate tech in de VS. De gevolgen van Trumps importtarieven zijn moeilijk te voorspellen. Tarieven zullen waarschijnlijk het concurrentielandschap voor climate tech in de VS opschudden.

Hogere tarieven kunnen de kosten opdrijven, de adoptie vertragen en het moeilijker maken voor bedrijven om te concurreren met fossiele brandstofreuzen, vanwege hogere kosten voor zonnepanelen of batterijen. Aan de andere kant zouden deze tarieven kansen kunnen creëren voor in de VS gevestigde fabrikanten, omdat import duurder wordt en binnenlandse producenten daardoor een duwtje in de rug krijgen.

Wat zijn de verwachtingen?

Het is aannemelijk dat groei van volwassen klimaattechnologieën doorgaat, zij het mogelijk in een iets lager tempo.

De Trump-regering geeft waarschijnlijk prioriteit aan economische groei op korte termijn. Ik verwacht dat gevestigde oplossingen zoals zonne-energie, wind, elektrische voertuigen, batterijen en warmtepompen redelijk goed zullen blijven presteren. Deze technologieën hebben al of staan op het punt om het omslagpunt te bereiken waar ze goedkoper zijn dan fossiele brandstofalternatieven. Daarnaast brengen ze andere voordelen met zich mee, zoals lokale energieonafhankelijkheid.

Deze technologieën hebben al schaal bereikt en leveren substantiële bijdragen aan lokale werkgelegenheid en economische groei—factoren die passen bij de agenda van Trump. In 2023 leverde zonne-energie bijvoorbeeld 49,3 procent van de totale binnenlandse energiecapaciteit. Een groei van 50 procent ten opzichte van het jaar ervoor.

Zelfs als sommige stimulansen worden teruggeschroefd en fossiele brandstoffen iets goedkoper worden, zouden momentum en winstgevendheid van deze technologieën hen in staat moeten stellen te blijven groeien.

In 2023 was zonne-energie goed voor 49,3 procent van de totale binnenlandse energiecapaciteit.

De Republikeinse, pro-business aanpak kan ook voordelen kan hebben voor climate tech. Belastingsverlagingen en minder regelgeving zullen waarschijnlijk de economische groei stimuleren. Gecombineerd met beleid dat financiële instellingen ondersteunt, kan dit kapitaalmarkten openen en bedrijven helpen om naar de beurs te gaan.

Een heropening van de IPO-markt zou climate tech bedrijven in staat stellen exits te realiseren, waardoor rendementen voor investeerders worden gecreëerd. Deze rendementen kunnen opnieuw worden geïnvesteerd, en succesverhalen kunnen verdere investeringen in de sector stimuleren.

Zonder overheidssteun

Vroege-fase climate tech omvat veel verschillende dingen: het spreidt zich uit over industrieën en bevat een breed scala aan bedrijfsmodellen. Het is innovatief en omvat first-of-a-kind (FOAK) technologie, maar ook software of kant-en-klare hardware. Veel bedrijven binnen deze categorie hebben sterke economische fundamenten en zullen onder Trump blijven opschalen op basis van economie alleen, wat een interessant investeringsvooruitzicht biedt voor private markten.

Het is echt slechts een deel van de vroege-fasemarkt —met name de financiering van FOAK-projecten of eerste fabrieken—dat uitdagingen kan ondervinden.

Hoewel steun van het ministerie van energie zeker waardevol is geweest en veel bedrijven in deze fase heeft ondersteund, is het niet essentieel. Eenvoudig gezegd: onder Biden opereerden we in het optimistische scenario voor klimaat. Met Trump zijn we terug bij het basisscenario, waarin technologieën moeten winnen op eigen kracht en opschalen met beperkte federale steun.

De meeste climate tech bedrijven dateren van vóór de IRA en Bidens presidentschap en zaten al in een stevig groeipad. Dus zelfs als programma’s worden gekort, komen opkomende klimaattechnologieën in de VS niet stil te liggen.

Waarom? Omdat disruptieve klimaattechnologieën met sterke fundamenten—die concurrenten verslaan op prijs en kwaliteit—nog steeds een interessant investeringsvooruitzicht bieden met opwaarts potentieel. Goedkope zonne-energie heeft bijvoorbeeld een platform gecreëerd voor elektrificatie op alle fronten (auto’s, vrachtwagens, industrie, huizen), en veel andere technologieën kunnen concurreren op basis van schone energie als aardwarmte en geavanceerde kernenergie en plantaardige eiwitten.

Natuurlijk zal een groter deel van het risico moeten worden gedragen door private markten, maar staten zullen ook nieuwe productie en banen veilig willen stellen en hun uitstoot reductiedoelstellingen op staatsniveau te behalen. Sterker, dat doen ze al.

Private initiatieven zoals Trellis Climate en Mark1, evenals ondersteuningsprogramma’s op staatsniveau (bijvoorbeeld Michigan’s steun voor Form Energy en Luxwall), helpen om deze projecten aantrekkelijk te maken voor andere investeerders.

De toekomst van climate tech

Climate tech in de VS heeft nog steeds enorm potentieel, zelfs met de tegenwind van de Trump-regering. Technologieën zoals zonne-energie, wind, batterijen en warmtepompen verslaan al fossiele brandstoffen op prijs en efficiëntie. Deze vooruitgang verlaagt niet alleen energiekosten, maar creëert ook banen en stimuleert lokale economische groei, vooral in Republikeins georiënteerde staten.

Een deel van de vroege-fasebedrijven, met name first-of-a-kind (FOAK- projecten, kan meer obstakels tegenkomen. Maar private markten en staatsprogramma’s zullen waarschijnlijk ingrijpen om cruciale ondersteuning te bieden. Veel vroege-fase climate tech innovaties zullen hun groei vast blijven houden. Hun economische voordelen, gecombineerd met het groeiende belang van energieonafhankelijkheid en nationale veiligheid, zorgen ervoor dat ze zullen blijven gedijen, zelfs binnen een uitdagender beleidsklimaat.

Bij Carbon Equity richten we ons op langetermijninvesteringen in klimaattechnologieën die zijn gebaseerd op sterke fundamenten, met een gebalanceerde wereldwijde aanpak, inclusief het stabiele politieke landschap in Europa. De energietransitie is onstuitbaar—en dat is ook ons optimisme.

Lees ook:

Don Ritzen wil een iconisch klimaatgebouw neerzetten om mensen te inspireren: ‘Laten zien wat er wél kan’

De klimaatcrisis is de grootste uitdaging waar de mensheid ooit voor heeft gestaan, zegt Ritzen. Toch is er geen plek die inspiratie biedt om anders te leven en te werken. “Historische landmarks zoals de Eiffeltoren en de Burj Khalifa symboliseren verschillende tijdperken, maar waar is het icoon dat staat voor een duurzame toekomst? Dat ontbreekt. Terwijl we juist nu, midden in deze transitie, behoefte hebben aan iets dat mensen emotioneel raakt en hen richting actie drijft.”Architectuurwedstrijd voor nieuw 'wereldwonder’ Om deze visie te realiseren, lanceerde Shift een internationale architectuurwedstrijd met een prijzenpot van 250.000 euro. De briefing is bewust open gelaten. “Het gaat erom dat architecten een icoon ontwerpen dat duurzaamheid in elk aspect integreert”, legt Ritzen uit. “Niet alleen in het ontwerp, maar ook in de materialen, de energievoorziening en de manier waarop bezoekers worden betrokken. We willen de creativiteit van de besten uit de sector benutten om iets te creëren dat echt vernieuwend is: een nieuw wereldwonder.” De reacties op de wedstrijd zijn veelbelovend. “We hebben al honderden downloads van de briefing en horen van architecten wereldwijd dat onze visie hen inspireert. Dat bevestigt voor mij dat we op de juiste weg zitten. Dit project leeft al voordat het gebouwd is.” Gebouw Ritzen is medeoprichter van Rockstart. Hij begeleidde al meer dan 350 start-ups met een totale waarde van 1,7 miljard euro. In 2020 richtte hij de sociale onderneming Shift op. De missie: een beweging starten die mensen inspireert om duurzaamheid in hun dagelijkse leven te integreren. Het hoogtepunt van zijn visie moet een landmark worden dat meer dan een miljoen bezoekers per jaar trekt.Waarom een gebouw? Volgens Ritzen kan een fysieke plek iets unieks bieden. Mensen kunnen daar elkaar ontmoeten en ervaringen delen. “Online platforms zijn waardevol, maar fysieke interactie heeft een diepere impact. Mensen voelen zich meer verbonden met een idee als ze het kunnen aanraken, ervaren en beleven in een gezamenlijke ruimte. Een gebouw heeft de kracht om te ontroeren, te inspireren en te mobiliseren.” Tegelijkertijd wil Ritzen mensen stimuleren om hun gedrag te veranderen. “Ze moeten zich niet alleen verbazen, maar ook geïnspireerd raken om actie te ondernemen in hun eigen leven. Ze moeten naar huis gaan met het gevoel: Holy fuck, er is écht iets aan de hand. Ik ga iets doen.” Van inspiratie naar actie Het gebouw moet gevuld worden met verhalen van pioniers, innovators en changemakers die laten zien hoe zij obstakels hebben overwonnen om duurzame impact te maken. Ritzen noemt iemand als Boyan Slat van The Ocean Cleanup als voorbeeld. Die verhalen zijn het hart van het concept. “Hun verhalen inspireren en laten zien dat impact mogelijk is. Dat willen we overbrengen. Maar we willen verder gaan dan alleen inspireren; we willen mensen daadwerkelijk in beweging brengen. Positiviteit speelt daarin een sleutelrol. Niemand verandert door alleen maar te horen wat er niet mag. We moeten laten zien wat er wél kan.” Bezoekers kunnen via het online platform leren hoe je je energieverbruik kunt verminderen, wat voor energiecoöperaties er zijn in de buurt of hoe kleine veranderingen in het dieet een groot verschil kunnen maken voor het klimaat. Om daarbij te helpen, lanceert Shift in februari een app. Zodat er al impact gemaakt kan worden voor het gebouw er is. “Dit platform biedt praktische handvatten en een gepersonaliseerd aanbod van ruim duizend duurzame initiatieven, producten en start-ups die mensen kunnen helpen duurzamer te leven en werken. Zo kunnen mensen direct aan de slag”, aldus Ritzen.Shift lanceert in februari een app.Meer dan een groene gevel Shift wil meer dan een ‘groene façade’. Het nieuwe wereldwonder moet laten zien wat mogelijk is als duurzaamheid integraal onderdeel is van ontwerp en bouw. “Wat we vaak zien, is dat gebouwen ogenschijnlijk duurzaam zijn, maar dat alleen de buitenkant klopt. Wij willen dat elk aspect klopt: van het gebruik van circulaire materialen tot energiepositieve systemen. Daarom hebben we bewust ruimte gegeven aan architecten om hun visie op duurzaamheid te laten zien. Het moet de nieuwste innovaties combineren met een krachtige boodschap”, legt Ritzen uit.Het realiseren van zo'n project brengt uitdagingen met zich mee. Complexe bouwregels, milieuwetgeving en financiering vormen obstakels. Toch ziet Ritzen kansen. “Doordat we volledig duurzaam bouwen, verwachten we minder obstakels rondom milieuregels. Gemeenten tonen bovendien veel interesse. Ze begrijpen dat een project als dit niet alleen duurzaam is, maar ook een enorme economische en sociale impuls kan geven. Dat maakt het aantrekkelijk voor hen om mee te werken.”De financiering van het project komt uit verschillende hoeken: impact-investeerders, familiebedrijven en crowdfunding: iedereen kan mede-eigenaar worden van het nieuwe wereldwonder, aldus Ritzen. “Dat laatste is een belangrijk onderdeel van dit project. Het gaat niet alleen om geld, maar om betrokkenheid. Mensen voelen zich dan echt verbonden met het gebouw en de missie erachter.” Wereldwijde ambitie Ritzens ambitie stopt niet bij Nederland. Hij hoopt wereldwijd meerdere projecten te bouwen. “Het eerste gebouw moet bewijzen dat dit concept werkt. Net zoals het Guggenheim in Bilbao een economische en culturele impuls gaf, kan het een wereldwijde beweging starten. Als het eerste gebouw er staat, zullen andere steden en landen volgen”, hoopt hij. Shift onderzoekt al mogelijkheden voor locaties in andere landen. “We kijken naar steden met een sterke behoefte aan een duurzaam symbool. Plaatsen waar klimaatuitdagingen zichtbaar zijn, kunnen de ideale thuisbasis worden voor een tweede of derde landmark. Denk aan kuststeden die te maken hebben met stijgende zeespiegels of gebieden waar extreme droogte een groeiend probleem is.” “We staan voor een enorme uitdaging”, besluit Ritzen. “Maar ik geloof dat we, door verwondering en positiviteit te combineren, een beweging kunnen starten die een duurzame toekomst werkelijkheid maakt. Dit is pas het begin. Het is meer dan een gebouw. Het is een symbool van hoop, daadkracht en verandering.”Lees ook:Hoe de aanleg van warmtenetten in een impasse kwam – en hoe we eruit komen Opmerkelijk: deze waterrobot eet microplastics opNetcongestie oplossen? Zo kun je een groot distributiecentrum laten draaien op de stroomaansluiting van drie huishoudens