Je moet het wel heel bont maken als je in deze gepolariseerde tijd
zowel door de Volkskrant als De Telegraaf bekritiseerd wordt. Ank
Bijleveld kreeg dit huzarenstukje voor elkaar na haar reactie op de
machtsgreep van de Taliban in Afghanistan. Ze wist meteen dat twintig
jaar strijd niet voor niets was geweest: ‘We hebben laten zien dat er
perspectief is.’ En: ‘Afghanen weten nu dat het anders kan.’
De Volkskrant schreef: ‘Kijk aan, de surrealistische bubbel in zijn
puurste vorm. Behalve ongeïnformeerd en naïef, zijn de woorden van onze
minister van Defensie nog op een andere manier kwalijk. Ze nemen een
voorschot op het ontduiken van verantwoordelijkheid. Wij hebben het
goede voorbeeld gegeven, nu is het aan jullie. Als het weer misgaat:
eigen schuld.’ De Telegraaf: ‘En dat mijn Ankje op de avond dat de
Taliban Kabul binnenraasden liet weten dat zij gezellig naar de film was
geweest en zich een dag later, in een reactie op die “onverwachte”
inname, liet ontvallen dat de militaire missie wel degelijk zin had
gehad omdat “de Afghanen nu weten dat het anders kan”, is typerend voor
de stand van zaken.’
Uitgekookte spindoctors
Hoe onnozel de reactie ook was, we weten nu in ieder geval hoe ze
erover denkt. Er hangt geen mistige sluier overheen van uitgekookte
spindoctors die de werkelijkheid ongemerkt naar hun hand zetten. Want
leiders die met behulp van een legertje doorgewinterde
communicatiespecialisten gewiekste plannetjes smeden zijn nog een
graadje erger. Het lijkt erop alsof de Taliban die tactiek van bekende
Amerikaans spindoctors uit het verleden hebben overgenomen en verfijnd,
getuige de verwarring die ze zaaien in Westerse media. Op de vraag wie
na de overwinning van de Taliban in Kabul de leiding overneemt in
Afghanistan, schrijven media in het Westen dat het zal gaan tussen een
‘religieuze hardliner’ en een ‘geduldige strateeg en politicus.’ Tijdens
een persconferentie na de machtsovername in Kabul lieten de Taliban
weten dat niemand iets te vrezen heeft. Een woordvoerder zei: ‘Niemand
gaat jullie kwaad doen. Niemand gaat op deuren kloppen. Niemand gaat
jullie ondervragen.’
Geruststellende woorden die een beeld neer moeten zetten van
gematigde krachten die het bij de Taliban vooralsnog voor het zeggen
hebben. Het herinnerde me aan een interview dat ik met een
Iraans-Nederlandse schrijver maakte, na de verkiezingen dit jaar in zijn
geboorteland. Hij waarschuwde voor het Westerse perspectief dat vanuit
Iran slim naar ons werd uitgedragen. Het idee dat er een strijd gaande
was tussen een hardliner en een gematigd leider. Hij zei: ‘Er zijn geen
gematigde leiders in Iran. Laat je niet op het verkeerde been zetten.’
Biden en Xi
China-deskundigen wezen begin dit jaar op de Chinese leider Xi, die
dit spelletje als de beste beheerst. Hij heeft spindoctors om zich heen
die zich verdiepten in de Westerse manier van denken en spreken. Daarom
kon hij op het World Economic Forum in Davos iedereen op het verkeerde
been zetten in zijn toespraak: ‘De problemen waarmee de wereld wordt
geconfronteerd zijn ingewikkeld en complex. De uitweg is het handhaven
van multilateralisme en het bouwen van een gemeenschap met een gedeelde
toekomst voor de mensheid.’ Hij voegde hij eraan toe ‘toegewijd te
blijven aan openheid en inclusiviteit.’ Biden kan er een puntje aan
zuigen, dit zijn teksten van een nieuwe wereldleider. Nu goed opletten
hoe China zich in het Afghanistan-verhaal blijft opstellen.
