Leidinggevenden hebben de mond vol van de grote verbouwing, maar lijken massaal weg te kijken als de belangrijkste vraag wordt gesteld: hoe dan? Hier wreekt zich het probleem van de leider die in moeilijke tijden richting kan en durft te geven. Het ongemak waarmee algemeen directeur van Ajax Edwin van der Sar een ontplofte bom binnen zijn beursgenoteerde onderneming onschadelijk probeert te maken druipt ervan af. Amateurisme ten top dat uiteindelijk schadelijk is voor iedereen.
Ook als het om minder beladen onderwerpen gaat, gaf de sportwereld een brevet van onvermogen af. Bondscoach bij de ploegenachtervolging bij de schaatsers op de Olympische Spelen Jan Coopmans kreeg terecht de volle laag. Hij slaagde er niet in individueel aan teamsucces te koppelen: geen visie, geen vuist op tafel toen het moest, geen richting kunnen en durven geven. De softwaremodellen hadden de kans op goud hoog ingeschat, maar het ontbrak aan een leider die wist hoe dat moest. De uitvoering werd schromelijk onderschat.
Voor de uitvoering van de energietransitie, de grote verbouwing die al volop gaande moet zijn, kun je veel van deze fouten leren. Zoals ook de conclusie van de Onderzoeksraad voor Veiligheid in het eerste rapport over het coronabeleid een ferme waarschuwing bevat: Nederland was onvoldoende voorbereid op een grootschalige uitbraak van een nieuwe infectieziekte. Dat wil je over een paar jaar niet over de energietransitie lezen, maar waarschuwingen van veel betrokken partijen lijken nog niet erg serieus te worden genomen. Terwijl het UWV de cijfers toch keurig paraat heeft: in de 162 beroepen die direct nodig zijn voor de uitvoering van het klimaatbeleid, staan ruim 80.000 vacatures open.
Op de site van de NOS maakt Koen Bogers zich grote zorgen. De CEO van Stedin, de grootste netbeheerder van ons land, zegt dat Nederland veel extra technische handen nodig heeft om de voornaamste doelstelling van het Klimaatakkoord te halen: in 2030 ruim de helft minder CO2 uitstoten ten opzichte van 1990. Bogers: ‘Ons werkpakket is verdubbeld ten opzichte van vijf jaar geleden en er is veel uitstroom de komende tijd van ervaren collega’s die met pensioen gaan. We hebben zes- tot achtduizend extra technici nodig.’ Je ziet nu al dat bedrijven en consumenten op aansluiting moeten wachten, zegt Bogers. Het heeft volgens hem effect op de snelheid van de transitie en ‘mogelijk ook op de kwaliteit van de netten.’
Het UWV geeft aan dat er in de sectoren Gebouwde Omgeving (52 beroepen), Landbouw (26 beroepen) en Elektriciteit (26 beroepen) krapte is. Een greep uit de tekorten: 13.200 monteurs industriële machines en installaties, 4.600 elektriciens en monteurs elektrische bedrijfsinstallaties, 4.900 werkvoorbereiders en calculators bouw en installatietechnieken en 4.200 loodgieters. Omdat volgens ANP Expert Support technische mbo-opleidingen schreeuwen om studenten, beginnen bedrijven steeds vaker met een eigen Academy. Maar de echte oplossing moet van de politiek komen. Het team ‘Energietransitie: hoe dan?’ met Rob Jetten (Klimaat en Energie), Karien van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) en Micky Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat) moet zo snel mogelijk worden geformeerd, om een plan van uitvoering te bedenken. Het is te laat om weg te kijken.
