Willemijn van Benthem 28 maart 2021, 10:03

Leiderschapscoach Sander Tideman vaart op de Dalai Lama: “Niet somber zijn, de wereld gaat veranderen”

Sander Tideman, ex-bankier bij onder andere ABN Amro, zet zich in voor het Klimaatakkoord door wereldleiders en studenten met elkaar in contact te brengen. Dankzij een ontmoeting in India werd bij hem decennia eerder een snaar geraakt. Deze ontmoeting is nog altijd de inspiratie voor zijn dagelijkse werk. Hoe gaat de week er uitzien bij deze leiderschapscoach?

1175725 440465362737207 1966688099 n

Volgens de vorige kandidaat van deze Keek op de Week-serie, Rob van Tulder, ken je de Dalai Lama persoonlijk. Dus ik ben one handshake away van deze bijzondere spiritueel leider? 

“Toen ik 23 jaar was, maakte ik me veel zorgen over de wereld. Waar ging het naar toe? Ik was aan het afstuderen als jurist in Aziatisch Recht, zou daarna moeten gaan werken, maar was vooral bezig met mensenrechten en milieu-vraagstukken. Ik reisde af naar India, en dacht, in het Oosten is alles beter. Ik was jong en onbevangen, stelde iedereen vragen, zoals over de toestand in Tibet in het kader van mijn studie. En daardoor kreeg ik de kans om op audiëntie te komen bij de Dalai Lama. We hebben op zijn bank gezeten en een heel leuk gesprek gehad, ik in mijn afgeknipte spijkerbroek, waar hij heel hard om moest lachen, want dat had hij nog nooit gezien. We dronken thee, veel thee. En daar heeft hij bij mij een zaadje geplant.” 

Want de Dalai Lama had een recept tegen somberheid? 

“Hij zei, niet somber zijn, de wereld moet veranderen en die gaat ook veranderen. Je moet zoeken wat je in je eigen samenleving kunt aanpakken en doe dat dan ook. Zijn boodschap is: What's the problem? Can you solve it? Just do it. Maar ook: maak je geen zorgen. If you can’t solve it, don’t worry. Dat heb ik mijn hele leven als leidraad gehouden.” 

En je brengt het na een carrière in de bankwereld, nu ook in de praktijk bij anderen, als leiderschapscoach? 

“Het devies van de Dalai Lama is een fundamentele leiderschapskwaliteit: Look at what you can do, and then just do it. Let’s make it better.” 

Het zijn allemaal slogans van bekende merken!  

“Inderdaad! Maar wat hij bedoelt is, onderzoek en kom in actie. Iedereen heeft natuurlijke neigingen van waaruit hij primair reageert, zoals boosheid, hulpeloosheid, terugtrekken, verdriet. Maar deze neigingen zijn niet behulpzaam. Veel leiders zien daardoor tegen zaken op, worden nog angstiger, nog vermoeider, verwaarlozen zichzelf, en dat werkt in een negatieve spiraal door. Het is van belang goed te zien wat er precies gebeurt, om zelfonderzoek te doen zodat je meer in je eigen kracht kan komen om van daaruit effectiever te zijn. Daar heb je hulp voor nodig. Wat vooral nodig is, zijn voorbeelden die inspireren.” 

Zoals de Dalai Lama destijds bij jou deed.

“Er is leiding nodig in tijden dat er zoveel tegengestelde richtingen zijn, zoals door de Covid-crisis en het dringende klimaatprobleem. Dat zijn essentiële en wereldwijde vraagstukken. Daarom heb ik met een aantal collega’s besloten internationale webinars te organiseren, onder de naam: Compassionate Leadership for the Age of Radical Interconnectedness. We gaan online in gesprek met Global Sustainability Leaders. De eerste zijn Paul Polman, de vroegere CEO van Unilever, en Kailash Satyarthi, een Nobelprijswinnaar die duizenden kinderen uit de kinderarbeid heeft bevrijd en het zal hebben over de Supply Chain of Gratitude. We laten studenten een dialoog aangaan met hen. We willen de kennis en vooral de inspiratie van deze wereldleiders bij de jongeren krijgen.” 

Dat is dan weer een mooie kans, ontstaan door de Coronacrisis, dat we online zoveel meer bedreven zijn geworden. Wat is het doel daarvan als we kijken naar de Sustainable Development Goals

“Een goed leider brengt licht. Goed leiderschap zit in de authenticiteit van de leider, in hoe je in de wereld staat. Het oude leiderschap is niet meer voldoende, van de leider die alles op een technische manier en top-down wil oplossen. De problemen die nu spelen, kun je niet in je eentje aanpakken. Er is collectief leiderschap nodig, ook bottom-up. Wij mensen zijn afhankelijk van elkaar, en we moeten daar gezamenlijk verantwoordelijkheid voor nemen.” 

Maar je hebt altijd een paar mensen nodig die het in gang zetten. 

“Er is onderzoek gedaan naar dat als een vliegtuig dreigt neer te storten, er altijd een paar mensen zijn die de leiding nemen, door anderen te troosten en gerust te stellen. Dat is zo'n twintig procent van een groep. Dan heb je ongeveer zestig procent die deze mensen volgt en nog zo’n twintig procent die niet mee wil of kan werken, die zijn in paniek. Die laatste groep moet je managen, maar kan je niet mee krijgen. Dus richt je op de groep die wel wil en kan. Op mondiaal gebied is die groep steeds groter aan het worden. Die moeten de mondiale problemen aan gaan pakken.”

Vandaar de reeks van internationale leiders die hun kennis willen delen en hun zaadjes willen planten? 

“En dat zijn geen ingewikkelde lessen. Zoals de Dalai Lama zegt: Don’t Worry! Ofwel: handel niet uit angst, maar wees dankbaar voor wat er wel is, kijk het probleem in de ogen en bedenk samen oplossingen. Daar krijg je energie van en daardoor krijg je anderen ook mee op je route.” 

Over route gesproken, wie mag ik volgende week interviewen voor deze weg van wijsheden?  

“Muriel Arts van Impacting.Today. Zij helpt merken en bedrijven hun inzet duurzaam te maken, op alle niveaus.”

Lees ook het interview met Rob van Tulder: “Het gaat om het brede welvaartsbegrip”

“We hebben ons altijd alleen maar druk gemaakt om economische groei en dan dachten we dat het met de rest wel goed kwam.”

Of het nou Tata Steel is, of Shell, of Dow chemicals of DSM, geen van de aanwezige bedrijven op de industrie- en energietop, kan in zijn eentje de verandering bewerkstelligen die nodig is om de klimaatdoelen te halen. Om de transitie te maken is intensieve samenwerking nodig. Tussen industrieclusters, sectoren, overheid, bedrijfsleven en wetenschap. Want de opgave is complex; vergroenen met behoud van banen en met geen tijd te verliezen.AanbodToch is het mogelijk, was de optimistische boodschap tijdens de energie- en industrietop. En om die boodschap kracht bij te zetten deed de industrie een ‘aanbod’ aan de politiek. “Dat houdt in dat wij onze eigen emissies willen aanpakken, maar ook onze producten willen verduurzamen en een groene economie neerzetten”,  legt Marjan van Loon van Shell uit. De nieuwe samenwerkingen die daarvoor nodig zijn kunnen als vliegwiel fungeren voor verduurzaming en het ontstaan van een nieuwe duurzame economie, is de gedachte.Lees ook: Shell streeft naar zero emissies maar investeert in fossielConcreet betekent het aanbod een lijst van meer dan honderd projecten variërend van de productie van groene waterstof met wind op zee tot CO2 opslag waarmee de industrie werkt aan emissiereductie en verduurzaming. En dat is hard nodig. Want het klimaatprobleem vraagt volgens het Planbureau voor de Leefomgeving om veel grotere stappen in veel kortere tijd. Zeker sinds de klimaatdoelen door de Europese Commissie zijn aangescherpt van 49 procent CO2 reductie naar 55 procent. En de bijdrage van de Nederlandse industrie daaraan blijft achter bij Europese collega’s. Uit een onderzoek van de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) bleek eerder deze week dat de grote meerderheid van de Nederlandse industrie niet bij de duurzaamste bedrijven in Europa hoort.Lees ook: PBL: Nederland haalt CO2-doelen voor 2030 bij lange na nietNieuwe koersMet dit aanbod laat de industrie weten echt werk te willen maken van de verduurzaming. Volgens Ingrid Thijssen, voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW is het ‘aanbod’ van de industrie een voorbeeld van de nieuwe koers die het bedrijfsleven moet gaan varen. “Ons kompas moet breder. We moeten niet alleen streven naar economische groei, maar ook naar duurzaamheid en een inclusieve samenleving. Brede welvaart, dat moet ons kompas zijn.”Lees ook: VNONCW en MKB Nederland zetten in op brede welvaartVolgens Hans van den Berg van tata Steel voelt de industrie die druk vanuit de samenleving ook. “De verwachting dat wij die verantwoordelijkheid nemen en een voortrekkersrol nemen zijn levensgroot.” En niet alleen van buitenaf. Ook binnen het bedrijf zijn de verwachtingen bijgesteld. “Er komen mensen in de staalindustrie werken, juist omdat daar zoveel CO2 winst te halen is. Die zetten zich met hart en ziel in om het bedrijf te vergroenen.”VliegwielVolgens Thijssen wil het bedrijfsleven deze verantwoordelijkheid graag nemen. “Verduurzaming en de overgang naar klimaat neutrale en circulaire samenleving is topprioriteit.” Bovendien is het ook een kans vinden alle aanwezigen. Want de verduurzaming van de industrie kan een ‘vliegwiel’ zijn voor de verduurzaming van de hele economie en voor nieuwe banen zorgen voor toekomstige generaties. En met de Noordzee, de bestaande gasinfrastructuur en zes industriële clusters is Nederland goed gepositioneerd.De fase van plannen maken moet nu voorbij zijn, is de boodschap. Want plannen zijn er genoeg. Het ‘aanbod’ van honderd projecten vanuit de industrie komt boven op het klimaatakkoord waarin ook al plannen voor de industrieclusters zitten. Daarnaast is duidelijk welke infrastructuur voor elektriciteit, gas, waterstof en CO2 nodig is, om de plannen voor elkaar te krijgen. De vraag is dan ook waar partijen nog op wachten.InfrastructuurWie niet langer willen wachten zijn Tennet en de Gasunie. Beide infrastructuurbedrijven lieten weten van start te gaan met de uitbreiding voor de noodzakelijke infrastructuur. Zo kondigde Tennet aan te beginnen met de aanleg van elektriciteitsinfrastructuur om zes extra windparken op zee aan te sluiten op het stroomnetwerk, via de Eemshaven, de Tweede Maasvlakte en Borssele. De Gasunie start met het geschikt maken voor waterstof van een deel van de gas infrastructuur naar de grote industrieclusters.Lees ook: Waterstof in Nederland: gasnet ombouwen en meer prijsvoordelen“Het enig dat we moeten doen in Nederland is het gewoon doen”, zegt Thijssen. Maar gezien de omvang van de uitdaging kan de industrie dat niet alleen. Aan het ‘aanbod’ zit dan ook een wensenlijstje vast voor het nieuwe kabinet. Zoals het haast maken met de uitvoering van het klimaatakkoord en het maken van keuzes voor de energie infrastructuur. “Iedere dag dat we dat uitstellen zijn we later bij onze klimaatdoelstellingen.”DuurOok moet het huidige subsidiesysteem aangepast worden vindt Thijssen. Dat is nu ingericht op het subsidiëren van die maatregelen die zo kosteneffectief mogelijk CO2 reduceren. En hoewel dit logisch klinkt, betekent dit dat Nederland kansen laat liggen. “Want sommige maatregelen en nieuwe technologieën zijn nog onwaarschijnlijk duur. Maar ze gaan ons wel enorm helpen bij hele grote CO2-reductie en het toekomstig verdienvermogen van Nederland.”Lees ook: DSM en andere bedrijven stoppen acht miljoen euro in start-up die veevoer maakt van CO2Om de klimaatdoelen te halen is volgens de industrie zo’n 6 miljard euro per jaar nodig. Daarmee kan de infrastructuur worden aangelegd, de industrie en alle andere sectoren worden verduurzaamd, ook in de gebouwde omgeving. Een investering die door overheid en bedrijfsleven gezamenlijk gedaan moet worden. Maar geld is geen probleem, vindt Thijssen. “Dat moet er gewoon komen. En vergeleken met de 90 miljard die jaarlijks op de rijksbegroting staat voor de zorg valt dat ontzettend mee.” En hoe je het ook wendt of keert, we zullen die kosten een keer moeten nemen. Door het nu te doen is de boodschap van de industrie, maken we ook nog kans om koploper te worden.