Teun Schröder
17 september 2025, 07:19

Nieuwsupdate: Kabinet-Schoof schuift klimaatkosten vooral door, wel terugkeer van subsidies voor offshore wind

Change Inc. dook in de Miljoenennota en lichtte een aantal opvallende klimaatplannen uit, zoals de CO2-heffing en subsidies voor wind op zee. Verder in het nieuws: productie uit bestaande olie- en gasvelden daalt sneller dan verwacht en het gat in de ozonlaag wordt steeds kleiner.

De koninklijke familie. Prinsjesdag 2025 gaat de boeken in als een beleidsarme editie met beperkte maatregelen voor het klimaat. | Credits: Getty

Prinsjesdag 2025: kabinet-Schoof schuift klimaatkosten vooral door

Hoewel een demissionair kabinet per definitie geen grote, nieuwe plannen kan presenteren of doorvoeren, neemt het kabinet-Schoof het begrip ‘beleidsarm’ wel heel letterlijk als het om klimaatbeleid gaat. Change Inc. dook in de Miljoenennota en lichtte een aantal opvallende plannen uit. Zo bouwt het kabinet de nationale CO2-heffing voor de industrie vanaf 2026 feitelijk af. Doordat het tarief gelijk blijft en straks onder de Europese CO2-prijs zakt, verdwijnt de extra prikkel voor grote uitstoters om te verduurzamen. Tegelijkertijd wordt de Indirecte Kosten Subsidie (IKC) voor grootverbruikers van elektriciteit verlengd tot 2028, goed voor 643 miljoen euro, om hoge stroomkosten in de industrie te compenseren. Ook trekt het kabinet extra geld uit voor uitbreiding van het stroomnet, warmtenetten en elektrolyseprojecten. Wat voor plannen het demissionair kabinet nog meer heeft, lees je in dit artikel.

Productie uit bestaande olie- en gasvelden daalt sneller dan verwacht

De productie uit bestaande olie- en gasvelden neemt sneller af dan gedacht, blijkt uit een rapport van het Internationaal Energieagentschap (IEA), waarover Nu.nl schrijft. Vooral offshorevelden en schalieprojecten laten een scherpe daling zien. Zonder extra investeringen kan de productie wereldwijd met 5,5 miljoen vaten per dag terugvallen, vergelijkbaar met de gezamenlijke output van Brazilië en Noorwegen. Ondanks duurzame alternatieven blijft de vraag naar fossiele brandstoffen voorlopig hoog. Wel zal de vraag naar kolen de komende jaren dalen, terwijl de vraag naar gas aanhoudt.

Lees ook: Peptalk voor kwakkelende zonne-energiemarkt: ‘Dit is niet het einde, maar het begin’

Kabinet brengt subsidie voor windparken op zee terug

Het kabinet stelt vanaf volgend jaar opnieuw subsidie beschikbaar voor de bouw van windparken op zee, schrijft onder meer de NOS. Er wordt bijna een miljard euro uitgetrokken om te voorkomen dat projecten stilvallen, nadat de bouwkosten de afgelopen jaren met 30 tot 40 procent zijn gestegen. In buurlanden mislukten recent aanbestedingen omdat energiebedrijven de risico’s te groot vonden. Nederland ziet geen alternatief voor wind op zee om grootschalig duurzame elektriciteit op te wekken. De tijdelijke regeling moet worden vervangen door een systeem zoals in Denemarken en het VK, waarbij markt en overheid risico’s delen.

Lees ook: Zigzagbeleid met wind op zee: wat een nieuw kabinet beter kan doen

Japanse osmosecentrale maakt elektriciteit van zoet en zout water

In Fukuoka is een nieuwe osmosekrachtcentrale geopend, meldt New Atlas. Het gaat wereldwijd om de tweede commerciële installatie die continu elektriciteit kan opwekken, na een eerdere opening in Denemarken in 2023. Osmose is het proces waarbij zoet naar zout water stroomt door een halfdoorlatend membraan. Dit creëert een drukverschil dat via een turbine elektriciteit opwekt. De Japanse centrale produceert jaarlijks zo’n 880.000 kilowattuur, genoeg voor 220 huishoudens. Ook is de centrale aangesloten op een ontziltingsfabriek: het gebruik van geconcentreerd zout afvalwater vergroot het rendement aanzienlijk. Ook in Nederland staat een osmosecentrale. Op de Afsluitdijk test Blue Energy een kleine pilotcentrale die energie opwekt van zoet en zout water.

Ozonlaag herstelt sneller dankzij internationale afspraken

Het gat in de ozonlaag boven Antarctica wordt steeds kleiner, constateert de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) in een artikel van De Morgen. Vorig jaar was het gat aanzienlijk minder groot dan in eerdere jaren, een ontwikkeling die op de lange termijn vooral te danken is aan het wereldwijd uitfaseren van de schadelijke stoffen cfk’s. Deze schadelijke stoffen, ooit veelgebruikt in koelkasten en spuitbussen, werden verboden via het Verdrag van Wenen en het Montreal Protocol. Op 16 september, Wereld Ozondag, viert de VN de ondertekening van dit protocol. Het succes geldt volgens experts als voorbeeld voor internationale samenwerking bij de aanpak van klimaatverandering.

Lees ook: De zee als energiebron van de toekomst? Vier vragen en antwoorden over elektriciteit uit water

In andere media:

  • Landbouwminister Wiersma: ‘Mijn stikstofplannen zijn niet vrijblijvend’ (FD)
  • Stapelbare brandstofcel van 200 kW voor zware voertuigen (New Atlas)
  • Kosten netbeheerder stijgen: zoveel betaalt een gemiddeld huishouden volgend jaar meer (De Telegraaf)
  • Schone energie op weg om 75% van de vraag naar fossiele brandstoffen te vervangen (Edie)
  • Von der Leyen belooft plan om eerder met Russische olie te stoppen na gesprek Trump (NOS)

Prinsjesdag: 6 opvallende klimaatmaatregelen voor 2026 van het kabinet-Schoof

Op Prinsjesdag was het Planbureau voor de Leefomgeving duidelijk in zijn analyse van het klimaatbeleid van het kabinet-Schoof. De Nederlandse doelen voor CO2-reductie in 2030 staan behoorlijk onder druk, mede omdat er 'van vooruitkijken nauwelijks meer sprake is'.Wat het demissionaire kabinet-Schoof wel doet? Bestaande ambities worden deels afgezwakt, met hier en daar een ingreep om al te grote ongelukken te voorkomen, zoals bij de bouw van nieuwe windparken op zee.Dit zijn enkele opvallende maatregelen die minister van Klimaat en Groene Groei Sophie Hermans voor de rijksbegroting van 2026 in petto heeft, zo blijkt uit de stukken die op Prinsjesdag zijn vrijgegeven. #1 Nederlandse CO2-heffing via trucje afgebouwd Nederland schaft de eigen CO2-heffing voor de industrie niet af, maar zorgt ervoor dat de feitelijke belastingdruk zo laag wordt dat bedrijven er geen last van hebben. Hiermee valt een extra prikkel weg voor grote industriële bedrijven om hun CO2-emissies te verlagen.Wel blijven grote uitstoters gebonden aan het Europese emissiehandelssysteem, waarbij ze jaarlijks rechten moeten inleveren voor de CO2 die ze uitstoten. De prijs van die rechten wordt bepaald door een marktmechanisme en schommelt momenteel rond de 75 euro per ton CO2.Per 1 januari 2026 wordt de nationale CO2-heffing verlaagd naar 78,67 euro per ton emissie, waarna dit tarief constant blijft. Aangezien het nationale tarief alleen geldt als dat hoger is dan Europese CO2-prijs, wordt de effectieve belastingdruk vrijwel nul. Tegelijk wordt de CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties verhoogd. #2  Bijna € 1 miljard subsidie voor de bouw van nieuwe windparken op zee Nederland moet flink aan de bak om de ambities voor de uitbouw van windparken op zee waar te maken. Voor 2030 is het doel al licht neerwaarts bijgesteld tot een uitbreiding naar 10 gigawatt aan windvermogen op zee.Om exploitanten van windparken over de streep te trekken bij nieuwe aanbestedingen gaat het demissionaire kabinet-Schoof de bouw van windparken in 2026 extra ondersteunen met een bedrag van 948 miljoen euro, gefinancierd vanuit het Klimaatfonds. Hiermee moet de aanbesteding van 2 gigawatt aan nieuwe windparken in 2026 worden verzekerd.Voor de langere termijn wil het kabinet kijken naar een wetsvoorstel om zogenoemde contracts for difference (cfd's) in te voeren, waarbij exploitanten van windparken worden gecompenseerd als stroomprijzen relatief laag zijn. Bij extreem hoge stroomprijzen worden overwinsten dan afgeroomd door de overheid.  #3 Indirecte Kosten Subsidie (IKC) voor stroomkosten industrie uitgebreid De IKC-regeling compenseert grootverbruikers van elektriciteit uit de industrie voor de hoge stroomkosten. Het gaat dan om bedrijven uit onder meer de metaal-, papier- en kunststofsector.Om deze bedrijven te beschermen wil het kabinet-Schoof de IKC-regeling met een jaar verlengen, tot en met 2028. In totaal komt er voor de jaren 2025 tot en met 2028 643 miljoen euro beschikbaar. Voor 2026 wordt een bedrag van 129 miljoen euro gereserveerd voor subsidies om energiekosten over 2025 te compenseren.Het kabinet hoopt hiermee ook vanuit de vraagkant de businesscase voor extra windcapaciteit op zee te stimuleren. #4 SDE++-regeling blijft nog in 2026 De subsidiepot voor de Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) blijft in 2026 nog intact. Deze regeling voor ondernemers biedt onder meer mogelijkheden om duurzame technieken, zoals zon- en windparken, groene waterstof en geothermie, beter te laten concurreren. Het indicatieve budget bedraagt 8 miljard euro. #5 Extra geld voor uitbreiden stroomnet, warmtenetten en elektrolyseprojecten Vanuit het Klimaatfonds wordt 162 miljoen euro extra ingezet voor gebiedsinvesteringen voor aanpassing van hoogspanningsnetten. Dat met het oog op problematiek rondom netcongestie.Voor de opschaling van warmtenetten wordt vanuit het Klimaatfonds 174,5 miljoen euro extra gereserveerd onder de Garantieregeling Warmtenetten, net als 195 miljoen voor de ondergrondse leiding van WarmtelinQ van de Rotterdamse haven om huishoudens in Zuid-Holland van warmte te voorzien. Het gaat hier om staatsgaranties waarmee warmtebedrijven makkelijker schuldfinanciering kunnen regelen voor investeringen tegen aantrekkelijke voorwaarden.Een bedrag van 212 miljoen euro wordt vanuit het Klimaatfonds vrijgemaakt om elektrolyseprojecten op land te steunen voor verdere opschaling. #6 Verhoging bijtelling voor privégebruik van leaseauto's naar 22 procent De fiscale voordelen voor elektrische leaseauto's worden in 2026 verder afgebouwd. Zo gaat de bijtelling voor privégebruik, een bedrag dat leaserijders moeten optellen bij hun belastbare inkomen, in 2026 naar 22 procent van de cataloguswaarde. Daarmee wordt de bijtelling voor elektrische leaseauto's gelijk aan die van brandstofauto's.Ook wordt de vrijstelling van de motorrijtuigenbelasting voor elektrische leaseauto's in 2026 beperkt tot 30 procent. Lees ook:Kans op halen klimaatdoel 2030 zeer klein: 'Stabiel langetermijnbeleid is cruciaal' Dit zijn 3 alternatieven voor de nationale CO2-heffing  Gaan multinationals als Unilever, Coca-Cola en Nestlé de Nederlandse plastic recyclingbedrijven redden?