Marc Seijlhouwer 25 mei 2021, 13:26

Oproep voor nieuw kabinet: 'kleine' veranderingen kunnen veel doen tegen klimaatverandering

Een coalitie van NGO’s, kunstenaars en wetenschappers roept het komende kabinet op om in te zetten op relatief eenvoudige maatregelen die doorwerken in de hele maatschappij. Een verbod op reclame voor vliegtuigmaatschappijen en een stop op subsidies voor de fossiele sector moeten zo snel mogelijk doorgevoerd worden om de klimaatdoelen van Parijs te halen, aldus het verbond.

Adobestock aarde De aarde is kwetsbaar, maar met nieuw beleid kunnen we klimaatveradering stoppen | Adobe Stock

De coalitie, waar onder andere Urgenda en Milieudefensie bij zitten, wil inzetten op ’social tipping points’: onderwerpen in duurzaamheid die met een klein beetje extra beleid van een nieuw kabinet doorslaggevend kunnen zijn in de strijd tegen klimaatverandering. Door deze relatief kleine, eenvoudig te nemen maatregelen snel door te zetten verandert de Nederlandse maatschappij en worden de klimaatdoelen haalbaarder.

Geen reclame en subsidie voor fossiele sector

Een paar voorbeelden: pensioenfondsen en banken moeten hun geld uit fossiele bedrijven halen en investeren in duurzame fondsen. Dit heeft snel een groot effect op de maatschappij en op de bedrijfsvoering van bedrijven. De coalitie is niet de enige die dit soort ‘divestment’ wel ziet zitten; ook DNB deed onlangs een oproep om klimaatverandering mee te laten wegen in investeringen.

Lees ook: Aandeelhouders stemmen steeds vaker voor het klimaat

Over fossiele subsidies (geld dat de overheid geeft aan bedrijven zoals Shell, voor olie- en gaswinning) is veel te doen. Door ze af te schaffen en gedeeltelijk te investeren in groene, duurzame initatieven kan de Nederlandse uitstoot snel met een paar procent dalen. Ook moet er volgens de coalitie een verbod komen op ‘fossiele reclame’, zodat de fossiele sector niet meer als normaal wordt gezien in de maatschappij. Hetzelfde gebeurde eerder bij tabak. Een aantal politieke partijen is voor zo’n reclameverbod.

Klimaatverandering in het onderwijs

Ten slotte is educatie een belangrijk speerpunt van de coalitie. Klimaatverandering is geen centraal onderdeel van het curriculum op scholen, en dat moet veranderen. Door kinderen te leren hoe het klimaat verandert, wat de oorzaken zijn en hoe je klimaatverandering tegen kan gaan ontstaat er meer bewustzijn over de noodzaak van klimaatbeleid.

De plannen zijn veelomvattend, en vragen voor een belangrijk deel niet alleen iets van het kabinet, maar ook van private en onafhankelijke bedrijven en instellingen zoals scholen. Maar, zo denkt de coailitie: als het nieuwe kabinet met beleid het goede voorbeeld geeft, zal ook de maatschappij snel veranderen en zullen Nederlanders klimaatverandering als (nog) belangrijker zien. Daarmee ontstaat versnelde verandering, hoopt de coalitie. Dat is hard nodig, want de klimaatdoelen van Parijs zijn voorlopig nog lang niet binnen handbereik.

Nieuw plan natuurbeschermers en bedrijfsleven moet impasse rond stikstof doorbreken

De organisaties komen met het voorstel omdat de huidige wet- en regelgeving te weinig stikstofreductie oplevert voor de natuur en tegelijkertijd veel economische activiteiten tegenhoudt. In de meeste Natura 2000-natuurgebieden worden de natuurdoelen niet gehaald. Ook veel projecten voor bijvoorbeeld verduurzaming van de industrie liggen vanwege stikstofrestricties stil. Dit alles leidt tot grote schade aan zowel natuur als economie.Lees ook: Wat is stikstof? En nog vier vragen over dit prangende probleemHet voorstel van de organisaties leidt tot een hogere reductie van de stikstofuitstoot in kortere tijd dan waar de overheid nu op aanstuurt. De huidige stikstofwet bepaalt dat de stikstofuitstoot in 2030 met 26 procent verminderd moet zijn. Dit nieuwe voorstel beoogt een reductie van 40 procent in hetzelfde jaar.Jaarlijks 1,7 miljard euro nodigAan het voorstel hangt wel een prijskaartje. De organisaties berekenden dat tot 2030 jaarlijks 1,7 miljard euro nodig is om het plan uit te voeren. Dit bedrag wordt geïnvesteerd in brede innovatie in de landbouw, vrijwillige verplaatsing van piekbelasters en de vrijwillige uitkoop van stoppers. De vrijkomende gronden zullen gebruikt worden voor de extensivering van de ‘blijvende’ boerenbedrijven. Zij krijgen hierdoor een duurzamer bedrijfsvoering. Andere maatregelen zijn de omvorming naar ‘natuurinclusieve’ landbouw, vergoedingen voor agrarisch natuurbeheer en meer robuuste natuur.In totaal vergt het plan een investering van 15,3 miljard euro tot 2030. Volgens de organisaties zijn dat kosten die, gezien de impact van dit dossier, te overzien zijn. Want de kosten van niets doen zijn op de lange termijn vele malen hoger dan de voorgestelde aanpak. “Nu al gaan bijvoorbeeld miljarden aan nieuwe duurzame investeringen aan ons land voorbij en dreigen noodzakelijke ontwikkelingen (van infrastructuur tot wonen tot de energietransitie) in de knoei te komen. Ook de kosten voor natuurherstelmaatregelen blijven oplopen”, stellen de organisaties in een toelichting bij het persbericht.Vrijblijvendheid van stikstofreductie voorkomenOmdat het stikstofprobleem in elke regio weer anders is stellen de organisaties een gebiedsgerichte aanpak voor. In plaats van door het Rijk opgelegde maatregelen pleit het voorstel voor oplossingen waar boeren, natuurbeheerders, lokale ondernemers en provincie gezamenlijk aan werken. Om vrijblijvendheid te voorkomen willen de organisaties de afspraken juridisch vastleggen door de reductiedoelen en de gebiedsgerichte aanpak op te nemen in een wet. Om de vaart erin te houden willen de organisaties de voortgang van het programma continu meten. Indien nodig kan het Rijk op basis van tweejaarlijkse evaluaties bijsturen.De organisaties vragen de politiek mee te doen en de aanpak verder uit te werken. Ook adviseren ze het demissionaire kabinet het plan voor te leggen aan de Raad van State en het Planbureau voor de Leefomgeving.Lees ook: PAS op de plaats:hoe verder?