Teun Schröder
20 augustus 2020, 11:12

Poll: klimaatverandering nog steeds grootste bedreiging voor Europeanen

Uit een enquête van Vattenfall onder Europeanen komt naar voren dat klimaatverandering voor de meeste mensen nog steeds het belangrijkste probleem is. In december vorig jaar verspreidde de energieleverancier een identieke poll, waaruit dezelfde conclusie kwam. Het onderzoek laat zien dat mensen ondanks de coronapandemie klimaatproblematiek als grootste dreiging voor de mensheid zien.

Europa

In de eerste ronde in december 2019 vonden mensen klimaatverandering de grootste bedreiging ter wereld – meer nog dan andere problemen zoals armoede, oorlog of economische recessie. In de enquête die in juni is afgenomen wilden de onderzoekers achterhalen of de houding van mensen hierover was veranderd in het licht van de pandemie. Dit lijkt dus niet het geval.

Angst door corona

Het onderzoek werd uitgevoerd in Nederland, Denemarken, Zweden, Duitsland, Frankrijk, Finland en het Verenigd Koninkrijk. Zowel de eerste als de tweede enquête werd afgenomen bij ruim 7.000 mensen, die 16 tot 64 jaar oud zijn.  

In de laatste peiling geeft minder dan één op de drie (28 procent) van de ondervraagden aan klimaatverandering als grootste probleem te zien, in vergelijking met 32 procent een half jaar geleden. Wel laat de enquête in juni een sterke stijging zien van zorgen over epidemieën en economische recessies. Waar dit in december voor beide problemen nog 6 procent was, is de angst voor epidemieën nu gestegen naar 20 procent en economische recessie naar 11 procent. De sterkste daler is de dreiging van een oorlog. Deze zakt van 23 naar 14 procent.

Wat vindt Nederland?

De coronacrisis heeft voor Nederlanders geen invloed gehad op de dreiging die wordt ervaren van klimaatverandering; zowel de poll uit juni 2020, als december vorig jaar, laat een percentage van 23 procent zien. Overeenkomstig met de globale trends is de angst voor epidemische ziektes toegenomen (van 7 naar 19 procent), evenals de dreiging van economisch zwaar weer (van 6 naar 14 procent).

VK vreemde eend

Waar de houding ten opzichte van klimaatverandering in landen als Nederland, Denemarken en Finland nagenoeg niet is veranderd, is dit voor het Verenigd Koninkrijk wel het geval. De Britten zijn de enige die epidemieën als een grotere bedreiging zijn gaan ervaren dan klimaatverandering. De angst voor ziektes nam toe van 5 naar 28 procent, terwijl het klimaat zakte van 34 naar 18 procent.

Bron: Vattenfal | Beeld: Adobe Stock

Windmolens moeten circulair worden om echt klimaatvriendelijk te zijn

“Duurzame energie-infrastructuur loopt het risico om dezelfde fouten te maken als olie-, gas en kerncentrales”, zegt onderzoeker Anne Velenturf van de University of Leeds in het Verenigd Koninkrijk. Die grote centrales die nu stil worden gezet, kosten de maatschappij veel geld. Bovendien is er doorgaans geen manier om de onderdelen van een kolen- of kerncentrale nuttig te hergebruiken.Velenturf en haar collega’s onderzochten of er voor duurzame energie wel langetermijnplannen zijn om de materialen efficiënt en duurzaam op te ruimen. Dat lijkt niet het geval: uit het onderzoek blijkt dat er weinig concrete voorbeelden zijn van circulaire windturbines of zonnepanelen. Het lijkt er daarmee op dat de rekening voor opruimen opnieuw bij de maatschappij wordt gelegd, aldus de onderzoekers in het tijdschrift Sustainable Production and Consumption.Lees ook: Nederlandse techniek maakt windturbines weghalen makkelijker en goedkoperCirculair en duurzaamDe conclusie is verrassend, omdat overheden over de hele wereld - en vooral in Europa - constant pleiten voor een circulaire economie. Nederland moet in 2050 bijvoorbeeld niet alleen fossielvrij, maar ook circulair zijn. Uit het onderzoek blijkt dat deze twee ambities elkaar op dit moment bijten: tegen de tijd dat de windturbines aan vervanging toe zijn, leveren ze bergen onbruikbaar afval op. Dat is ook nog eens afval met een grote voetafdruk: de turbines zijn immers van staal, en de zonnepanelen bevatten allerlei metalen.Wetenschappers vermoedden al langer dat de gigantische hoeveelheden zon- en windenergie ook zouden zorgen voor grote afvalbergen. Tot nu toe was dat vermoeden alleen theoretisch: er was nog weinig afval uit duurzame elektriciteitsinstallaties. Inmiddels is dat anders, en dit is de eerste studie die concreet keek hoeveel afval een wind- of zonnepark oplevert.Windpark LelyHet onderzoek bekeek onder andere zes windparken die al gestopt zijn, waaronder het Lely-park in Nederland. Uit het ontmantelen van deze parken zijn geen lessen voor de toekomst getrokken, zien de onderzoekers. Ook werd er niet aan slim hergebruik gedaan en kregen de locaties niet een nieuw, groter windpark, omdat dat economisch niet interessant was.De onderzochte windparken waren echter oud. De afgelopen jaren is de installatie van windenergie explosief gegroeid en gebruikt men moderne techniek. “Dat betekent dat we tien jaar hebben om een manier te vinden om die windparken straks milieuvriendelijk te ontmantelen”, schrijven de onderzoekers.Modulair en herbruikbaarZij adviseren beleidsmakers wereldwijd om meer eisen te stellen aan zon- en windparken. Voor ze gebouwd worden, moet er al een plan liggen dat voldoet aan circulaire principes: modulair en makkelijk op- en af te bouwen. En de materialen in een windmolen - zoals koper en zeldzame aardmetalen - moeten eenvoudig terug te winnen zijn. Alleen dan is een wind- of zonnepark écht duurzaam.Lees ook: Windturbines van hout in Zweden Bron: University of Leeds | Beeld: Adobe Stock