Rechter is het eens met Greenpeace: overheid moet véél meer doen om stikstofuitstoot te beperken

Changemaker Niels van Stralen (ChainCraft): ‘Ben CEO-af zodat ik me helemaal kan focussen op productontwikkeling'

ChainCraft maakt meerdere vetzuren van restafval. Kan je uitleggen hoe het proces werkt? “Wij converteren organische rest- of afvalstromen naar vetzuren via een fermentatieproces. Daarbij valt qua grondstoffen te denken aan agrarische bijproducten zoals aardappelschillen of restanten van suikerbieten, maar ook aan over-de-datum-producten van supermarkten of zelfs GFT. Via twee fermentatieprocessen, welke volledig natuurlijk zijn, converteren bacteriën deze reststromen naar een reeks aan vetzuren. Deze vetzuren zuiveren wij vervolgens en gaan we fractioneren. Zo kan elk afzonderlijk vetzuur in de daarvoor meest interessante markt worden toegepast. Momenteel verkopen we met name vetzuren in de diervoederindustrie als nutritioneel additief en in de chemische industrie voor verdere conversie naar geurstof.” En zijn deze reststromen voldoende voorhanden voor een constante productie? “Momenteel werken we met agrarische bijproducten uit de tarwe-verwerkende industrie en met groente- en fruitresten, waarbij we deze stromen vooral uit Nederland betrekken. Deze stromen zijn in Nederland maar ook wereldwijd gezien zeer goed beschikbaar, en vervoeren we nu naar onze fabriek toe. Voor onze nieuwe full scale-fabriek gaan we naast de fabriek van een grote agrifood-speler zitten, waarbij we een pijplijn tussen beide fabrieken aanleggen voor het verpompen van de reststroom om daarmee veel transport en kosten te vermijden.” Kan je het voor ons zichtbaar maken? Over welke hoeveelheden hebben we het? “In onze demonstratiefabriek in de haven van Amsterdam kunnen wij jaarlijks zo’n 20.000 ton aan organische restromen innemen. Dat zijn zo’n één tot twee volle vrachtwagens per dag. Daarmee kunnen we na het afscheiden van water 2.000 ton vetzuren produceren.” Je wil een fermentatiefabriek starten van 100 miljoen euro. ‘Iets anders dan de ontwikkeling van een app’, zei je daar al over. Hoe groot zijn je ambities? “Deze fabriek wordt ongeveer tien keer zo groot als onze demonstratiefabriek in Amsterdam en zal gerealiseerd gaan worden op een terrein van meer dan 5 hectare groot. We gaan daar uit meer dan 300.000 kuub aardappelsap per jaar 20.000 ton vetzuren produceren. Dat zijn hoeveelheden waar de chemische industrie ook echt iets mee kan. We verwachten dat er 40 tot 50 mensen komen te werken in de fabriek.” Waarom ben jij een Changemaker? “Dat komt enerzijds voort uit idealisme, om duurzame impact te willen maken en om daarmee met iets goeds bezig te zijn. Natuurlijk speelt daarbij het uitputten van onze aarde een belangrijke rol. Ik wil daar iets tegen doen. Ik heb tijdens mijn studie bewust de switch gemaakt van agrarische technologie naar biotechnologie om me te kunnen richten op duurzaamheidsvraagstukken. Ik wist toen ook al dat ik wilde gaan ondernemen. De technologie die ChainCraft nu op grotere schaal heeft staan is toen op mijn pad gekomen. Daarnaast zag ik ook de commerciële potentie en waarde ervan, wat voor mij zeer zeker ook een grote drijfveer en voorwaarde is om me ergens in te storten en vol voor te gaan.” En hoe staat het met de realisatie van de nieuwe ‘droomfabriek’? “We zijn begonnen met de financiering, die we in 2025 rond willen hebben waarna we de investeringsbeslissing voor de bouw willen nemen die in 2026 moet aanvangen. De fabriek zal vervolgens in de tweede helft 2027 opgestart gaan worden en in 2028 de eerste grote hoeveelheden product kunnen leveren. We weten waar de fabriek komt te staan en hebben inmiddels een plot en huisnummer. De vergunningsaanvraag wordt momenteel voorbereid en de engineering is in volle gang.” En straks duik je in het aardappelsap? “We hebben hiervoor een overeenkomst getekend met Avebe. Een wereldwijde speler op het gebied van aardappelzetmeel en eiwit. Zij hebben meerdere grote fabrieken in het Noorden van het land. In het Ter Apelkanaal gaan wij Avebes aardappelsap-reststroom, die zij momenteel concentreren via verdamping tot een meststof of grondstof voor vergisting, omzetten tot vetzuren. Het indampen van het aardappelsap zal niet meer nodig zijn, wat voor Avebe tot een enorme reductie in energieverbruik leidt. Voor ChainCraft is het natte aardappelsap een aantrekkelijke grondstof. We zijn heel blij met een gerenommeerde partij als Avebe als partner, die het vertrouwen heeft in ons en onze technologie.” Hoe groen is de nieuwe fabriek straks zelf? “Wij vergelijken ons proces en product altijd met het alternatief, in dit geval zijn dat vetzuren die gewonnen worden uit palmolie of fossiele olie. Zo laat onze levenscyclus-analyse zien dat onze producten een 80 procent betere carbon footprint hebben dan vetzuren geproduceerd uit palmolie. Dit is een significante reductie waar we natuurlijk trots op zijn en wat ook een belangrijke drijfveer is voor onze klanten en investeerders om mee samen te werken.” Ook de markt van biobrandstoffen is volop in beweging. Naar goede alternatieven, voor bijvoorbeeld scheepvaart, wordt gezocht. Gaat ChainCraft daar in de toekomst ook mee aan de slag? “Absoluut! Tot op heden hebben wij altijd de focus gehad op toepassing van onze vetzuren in food, feed en chemie en materialen. In deze markten kan een wat hogere toegevoegde waarde worden gerealiseerd dan in die van brandstoffen. Ik zie echter grote potentie in met name de duurzame vliegtuigbrandstoffen (Sustainable Aviation Fuels - SAF), waar onze vetzuren goed voor kunnen worden toegepast. Hiervoor zullen we qua kostprijs zeer scherp aan de wind moeten zeilen. De door de EU en VS in het leven geroepen mandaten zorgen ervoor dat er een sterke vraag is en dat de prijs voor SAF twee tot drie keer hoger ligt dan voor conventionele kerosine. Dit biedt dus een zeer interessante mogelijkheid die we momenteel met meerdere partijen uit de SAF-keten aan het verkennen zijn. Het feit dat wij hiervoor gebruik kunnen maken van laagwaardige organische afvalstromen zal hierbij goed van pas komen.” Veel ambities. Je hebt een nieuwe CEO erbij? “Ja, ik heb de afgelopen maanden het stokje overgedragen aan onze kersverse CEO Marc den Hartog. Hij brengt een schat aan ervaring mee van grote impactbedrijven als Corbion en Renewi, waar ChainCraft in deze fase van opschaling veel baat bij heeft. Zo kan ik mij volledig richten op nieuwe producten, andere reststromen en volgende fabrieken.” Wat zou je advies zijn aan jonge Changemakers? “Laat je niet tegenhouden. Tegen mij zeiden ze ook, ‘waar begin je aan, tegen wie neem je het op, en het kost zoveel geld’. Just do it!” Meer Changemakers:Changemaker Kiki Hagen (Collectief Circulair Textiel): ‘Er is nu al genoeg kleding voor de komende zes generaties’ Changemaker Suzanne Debrichy (PostNL): ‘In de toekomst gaat de logistieke wereld er anders uitzien’ Changemaker Kiki Lauwers (Thorizon): ‘We kunnen het ons niet veroorloven om kernenergie uit te sluiten’ De Changemaker-serie wordt mede mogelijk gemaakt door Vattenfall.