Het klinkt heel lief als je hoort en leest dat we de grote transities van deze tijd vooral kunnen doormaken als we allemaal gaan samenwerken. Ik heb niets tegen samenwerken en al helemaal niets tegen lief klinkende woorden, maar bij grote transities komt meer kijken. Blijven ontwikkelen; opnieuw uitvinden; en niet naïef zijn, maar de strijd durven aangaan, zijn er onlosmakelijk aan verbonden.
In de snel veranderende wereld zien we hoe afhankelijkheid ons kan schaden. Het Russisch gas maakt dat nu al duidelijk, de macht van China over kritieke grondstoffen zal dit inzicht alleen maar versterken. In de digitale en groene transitie blijft Amerika recht overeind. Europa dreigt achter te blijven. Alleen samenwerking kan ons redden, maar het eeuwig verdeelde Europa heeft daar grote moeite mee. Om de kolossale noodzakelijke transities toch aan te kunnen, zal Europa zich daarom moeten kunnen onderscheiden.
En die mogelijkheid is voorhanden, met iets waar we in Nederland en Europa in uitblinken, namelijk deep tech. Daar waar innovatieve start-ups en de wetenschap hand in hand aan de toekomst werken. (AI, nanotechnologie, robotica). Voor het nog relatief kleine wereldje dat er al jaren mee bezig is niets nieuws, maar al die complexe, innovatieve technologie verdient een breder publiek, omdat ze oplossingen aandraagt voor de zorg, het klimaat, de energietransitie en de circulaire economie. Omdat het technologie is die betekenis kan verlenen op weg naar een betere wereld.
Het digitale journalistieke techplatform sifted.eu (een samenwerking met de Financial Times) publiceerde vorig jaar het rapport ‘The future’s orange? How the Netherlands can become a tech master’, uitgevoerd in opdracht van Techleap.nl (het voormalige Startupdelta). Investeringen in deep tech zijn riskant en gericht op de lange termijn, staat in het rapport. Maar cruciaal is dat veel start-ups niet kunnen doorgroeien naar scale-ups. Ze zijn vaak doodgeknuffeld voor ze tot werkelijke wasdom kunnen komen. Waar in Nederland maar 21 procent die doorgroei maakt, is dat in Amerika 60 (!) procent.
Beschikbaarheid aan talent en onvoldoende toegang tot kapitaal fnuiken de ambities, schrijft techleap.nl. ‘Maar ook doordat ondernemers vaak ambitie lijken te missen en meer nadruk leggen op het starten van een bedrijf en het bereiken van autonomie, dan het succesvol laten doorgroeien.’ Te lief dus. En te weinig aandacht voor gunstige randvoorwaarden. Duitsland en Frankrijk jagen de nieuwe innovatie economie wel aan, door er prioriteit aan te geven, ‘zoals met een belastingaftrek voor investeerders.’
In het rapport van Sifted wijst Briehan Burke, ‘principal’ van durfkapitalist Keen Venture Partners op een ander remmend fenomeen, de onzichtbaarheid van het Nederlandse politieke leiderschap. Hét voorbeeld in Europa voor hoe het wel kan is voor hem Emmanuel Macron: ‘Macron appears at loads of tech conferences and surrounds himself with tech people and founders. It has an important signaling effect to the whole ecosystem.’ Zijn oproep: ‘In search for the Dutch Macron.’ Om zo de strijd tegen Amerika en Azië aan te gaan.
Nederland zal het gevecht aan moeten gaan, zoals ‘gouwe ouwe’ TomTom (deep tech, avant la lettre) ook deed. In samenwerking met Amazon, Meta en Microsoft, gaat de kaartenmaker vanaf dit jaar de strijd aan met Google Maps, met als doel een ‘goed concurrerend product aan te bieden, dat in veel gevallen beter zal zijn.’ CEO en oprichter Harold Goddijn van TomTom in De Telegraaf: ‘We kunnen verder accelereren. Het is het beginjaar van een soort tweede jeugd.’
