Paul van Liempt 31 december 2021, 06:00

Van deze fouten kunnen leiders leren

Bijna alle ceo’s die ik sprak zijn het over één ding eens: je leert meer van fouten, dan van wat goed gaat. Welke fouten kun je in 2022 beter vermijden? En hoe kan het beter?

Banner paul van liempt1 Journalist Paul van Liempt schrijft wekelijks een column over leiderschap.

1. Duidelijk zijn

Bijna iedereen weet het en toch gaat het vaak mis. Je zit rustig te lezen in de trein, tot hij plotseling stopt en daarna langdurig stil staat. Vervelend, je was net ontspannen op weg naar je afspraak in de wetenschap dat je keurig op tijd aankomt. Maar nóg vervelender is het als je niet te horen krijgt wat er aan de hand is, dan ga je je pas echt opvreten. Hetzelfde in het vliegtuig: heel lang wachten na de landing, waarna het nog erger wordt als mededelingen uitblijven.

Zo is het op de werkvloer ook. Goede leiders weten dat het werkt om snel met heldere informatie te komen. Iedereen weet waar hij aan toe is. Het voorkomt gekonkel en geruis. De meester op dit terrein: Louis van Gaal. Een geval apart, 70 jaar oud, maar zelfs de huidige selectie jonge Nederlands elftal spelers, twintigers en dertigers, prijst hem in koor om vooral één eigenschap: zijn vermogen om altijd duidelijkheid te verschaffen.

2. Niet pleasen

In het verlengde hiervan ligt een van de meest gemaakte fouten: de neiging altijd te willen pleasen. Een eigenschap die dicht tegen manipulatief gedrag aanleunt. Je doet je anders voor dan je bent om in het gevlei te komen. Als leider van een bedrijf laat je dan al snel de waan van de dag regeren, want de populariteitsprijs is aan modes onderhevig. Lange termijn denken is hier ver weg Onderzoeksjournalist van Nieuwsuur Bas Haan (Teevendeal, WODC-affaire, Deventer moordzaak) zegt niet voor niets dat ‘angst voor de publieke opinie’ een rode draad is in zijn verhalen.

De overtreffende trap in het behagen van de publieke opinie is Mark Rutte. In een ander tijdsgewricht werkte het wonderwel, nu is het aan slijtage onderhevig. Het culmineerde tijdens COP26 in dagen vol verwarring, onbegrip, verontwaardiging en gedraai, die vooraf gingen aan de ondertekening door Nederland van de verklaring om eind 2022 af te zien van overheidssteun aan fossiele brandstofprojecten in het buitenland. Vanaf volgend jaar wordt het credo: met goede plannen inzetten op de lange termijn, ‘whatever it takes.’

3. (Niet) op de man spelen

Nooit op de man spelen, behalve als het niet anders kan. De aaneenschakeling van fouten van Hugo de Jonge is een inzichtelijk boekje waard, met als keuzetitels: ‘Zo moet het niet’, tot ‘Dit nooit meer.’ Het beste voor ons en voor hem is om in de loop van 2022 definitief afscheid van hem te nemen. Zelfs de allerredelijkste oom kan tijdens de kleine familiebijeenkomst met Oud en Nieuw niet meer aankomen met: ‘Maar laten we eerlijk toegeven dat hij het ook heel moeilijk heeft. Zouden wij het beter doen?’

Functie elders voor De Jonge: Gladde midden-manager met kennis zonder inhoud, of leraar die luid schreeuwend een overvolle klas in bedwang probeert te houden. Laatste wapenfeit: Het te laat openbaren van het kritisch advies van de Raad voor de Rechtspraak over de invoer van 2G en de uitbreiding van de coronapas op de werkvloer als ‘een foutje’ afdoen.

4. Lees een boek

Onder het motto ‘All Leaders are Readers’ de tip voor de jaarwisseling: ‘Netto Positief’ van Paul Polman en Andrew Winston (de laatste schreef in 2005 al het voorspellende Green to Gold, samen met Daniel Esty). Belangrijke boodschap: samenwerken om tot oplossingen te komen is de toekomst. Opvallendste voorbeeld in het boek: een samenwerking tussen Coca-Cola, Nestlé, Pepsi, Unilever en Greenpeace om van schadelijke koelingen af te komen.

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

'Rob Jetten minister voor Klimaat en Energie'

Voormalig D66 fractievoorzitter Rob Jetten wordt volgens RTL Nieuws de nieuwe minister voor Klimaat en Energie in kabinet Rutte IV. Inmiddels is bevestigd dat D66 fractievoorzitter Sigrid Kaag minister voor Financiën wordt. Opvallende nieuwkomer is Robbert Dijkgraaf als minister van Onderwijs. En Ernst Kuipers op Volksgezondheid. Bij de VVD wordt Dennis Wiersma genoemd als minister van Primair en Voortgezet onderwijs. Christianne van der Wal als Stikstofminister en Micky Adriaansens als minister van Economische Zaken. Dilan Yesilgöz, nu staatssecretaris voor Economische Zaken en Klimaat, wordt volgens het AD minister voor Justitie en Veiligheid. Lees ook: Hoe duurzaam is het nieuwe regeerakkoord? Bij de ChristenUnie keert Carola Schouten terug, maar niet als landbouwminister. Zij krijgt het ministerie voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen onder zich, zo meldt de partij in een persbericht. Landbouw gaat naar haar partijgenoot Henk Staghouwer. De reacties op de benoeming van Jetten op Klimaat en Energie zijn positief: Maria van der Heijden, directeur MVO Nederland "Rob Jetten is een uitstekende keuze. Hij is inhoudelijk sterk op het dossier klimaat - met de geuzennaam klimaatdrammer - en nog belangrijker, hij is heel goed in samenwerken. Dat is echt nodig op het dit dossier. Samenwerken met de ministers die verantwoordelijk worden voor ruimtelijke ordening, voor landbouw, voor natuur/stikstof en voor economische zaken. Het dossier van de minister van Klimaat is zó urgent dat samenwerken gelijk opgaat met vakinhoudelijke kennis. Dat maakt Rob Jetten tot de ideale kandidaat voor dit ministerie." Aniek Moonen, voorzitter De Jonge Klimaatbeweging "Rob Jetten heeft als "klimaatdrammer" sinds het begin van zijn politieke carrière laten zien dat het bestrijden van de klimaatcrisis zijn hoofdprioriteit is. En hij dramt niet alleen voor ambitieus klimaatbeleid, maar ook voor de participatie van jongeren daarin. We zijn daarom erg blij met zijn benoeming tot Minister voor Klimaat en Energie. We hebben hoge verwachtingen van Jetten, maar hij zal als minister een hoognodige inhaalslag moeten maken op onze klimaatdoelen. De Jonge Klimaatbeweging zal hem daarom nauw volgen en kritisch meedenken over zijn invulling van het coalitieakkoord, waaronder de wetenschappelijke adviesraad (ook bekend als de Klimaatautoriteit) en de generatietoets." Michel Scholte, directeur True Price "Jetten als klimaatminister; I like it! Laat hem maar drammen en rammen. Zijn belangrijkste opgave is wat mij betreft om invulling te geven aan zijn mandaat om vervuilers te laten betalen, zoals gelukkig expliciet in het regeerakkoord staat. Dit kan via een echte prijs voor energie. Van belang is dat hij klimaat breed definieert, als leefklimaat. Dus niet alleen kijken naar broeikasgassen, maar ook bijvoorbeeld naar de uitputting van de bodem, luchtvervuiling en fijnstof, vernietiging van de natuur, uitbuiting in waardeketens. Daarnaast zou hij de Shells en ExxonMobils zélf maar moeten laten betalen voor CCS; niks 'onrendabele toppen'. Gewoon ondernemen, afschrijven of failliet gaan. Dat scheelt de hardwerkende burger en het MKB miljarden. Dan ontdekken we ook meteen of ze CCS écht als oplossing zien. De bestaande jaarlijkse 17,5 miljard euro aan subsidies en voordelen voor fossiele brandstoffen zou Jetten in vier jaar compleet moeten afbreken. Laat die krokodillentranen van de offshore industrie maar vloeien; we kunnen de investeringen en het talent goed gebruiken voor bijvoorbeeld de warmtetransitie in eigen land. Deze kennis kunnen we later weer exporteren. Dat is beter dan gasboren voor een Saoedische Prins. En de miljarden die hij overhoudt kunnen gebruikt worden om de betaalbaarheid en leveringszekerheid van energie voor huishoudens en duurzame MKB'ers te garanderen." Alice Krekt, directeur klimaatprogramma Deltalinqs “Rob Jetten is een zeer goede kandidaat. Hij is gedreven om resultaten te halen. Met groene industriepolitiek kan hij de basis leggen voor de verduurzaming van het bedrijfsleven. Voor het realiseren van de klimaatdoelen zijn investeringen nodig in energie-infrastructuur, en heldere stimulerende maatregelen om innovatieve duurzame technologieën concurrerend te krijgen. Het gaat om verduurzaming van alle schakels in ons energiesysteem. Die plannen zijn al in uitvoering maar die kan de nieuwe Klimaatminister versnellen door een groene industriepolitiek die bedrijven het vertrouwen en de juiste steun geeft om te verduurzamen. Tegelijkertijd moet de grondstoffentransitie in gang worden gezet zodat Nederlandse bedrijven koploper worden in de nieuwe wereldeconomie. En gezien de scherpe klimaatdoelen is er nog een andere onderbelichte zaak die aangepakt moeten worden: de krapte op de arbeidsmarkt. Snelheid is cruciaal! Want de eerste twee kabinetsjaren zijn bepalend voor het succes. De haven en industrie werken met lange investeringstermijnen en er zijn nog maar 8 jaar tot 2030.” Marjolein Brasz, algemeen directeur Foodvalley "Ik heb Rob Jetten leren kennen als betrokken persoon, kundig en goed ingevoerd. Een goede luisteraar. Naar wat ik uit de pers meekrijg ook een echte een volhouder. Ik hoop dat hij goed gaat doorpakken met alles wat hij al weet, heeft verzameld en klaar heeft staan. We weten dat geld geen probleem is, maar dat de uitvoering de bottleneck is. Daarom is het interessant om te onderzoeken waar de meeste CO2 bespaard kan worden met het minst aantal 'handjes'. Daar moet de nieuwe klimaatminister flink op inzetten. Bovendien vind ik dat de energiebelasting gelijk getrokken moet worden tussen groot- en kleinverbruikers. En oh ja, geen verkokering aub. Want Jetten moet nauw samenwerken met de ministers van landbouw en natuur en stikstof."Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.