Drie grote mondiale klimaattoppen waar vele landen en organisaties samenkwamen zijn inmiddels achter de rug. Intussen
neemt de wereldwijde biodiversiteit verder af, stijgt de CO2-uitstoot en barst
de plasticproductie uit haar voegen. Hoeveel potentie de toppen op
papier ook hebben, ze brengen niets wezenlijks. De wrange waarheid is dat alle drie
de toppen zijn mislukt.
Een folder van Kruidvat
De
biodiversiteitstop in Cali, Colombia beloofde een nieuw begin; met toezeggingen
om ecosystemen te herstellen en het verlies aan soorten te stoppen. Zonder
Nederland. Want wij lieten de top links, of moet ik zeggen rechts, liggen. Maar
nog erger is dat de beloften achter de schermen al direct werden afgezwakt: “De
economie mag niet lijden,” riepen wereldleiders in koor. Economische belangen
gaan voor, de aarde die ons leven geeft en voedt, hobbelt erachteraan. Terwijl
insecten, koraalriffen en oerwouden in een alarmerend tempo verdwijnen, gaf de
top geen enkele afdwingbare maatregel. Het werd een deal met de diepgang van de
reclamefolder van Kruidvat.
Zwemmen in olie
De
klimaattop, COP29 in Baku, Azerbeidzjan, bood eveneens een schrijnend beeld. Deze
top is bedoeld als belangrijke piketpaal om de mondiale uitstoot tegen
2030 te halveren, en de aarde niet meer dan 1,5 graden te laten opwarmen.
Speciaal onderwerp was de financiering, en dan vooral de verdeling van de
kosten, voor klimaatbeleid en de gevolgen van klimaatverandering. De rijke
landen stoten CO2 uit, de arme landen plukken de wrange vruchten. En dit alles
vond plaats in wederom een gastland dat zelf zwemt in de olie. Zelfs letterlijk
met oliebaden als wellness-beleving.
Simon
Stiell, de klimaatsecretaris van de VN, benadrukte dat
“klimaatfinanciering geen liefdadigheid is”, maar noodzakelijke
zelfbescherming. Toch bleven de gesprekken vooral steken in technische details
en vage vooruitzichten. Nieuwe toezeggingen werden mondjesmaat gedaan, en we
zijn ver verwijderd van het halveren van de mondiale uitstoot tegen 2030.
Nóg meer plastic
De
Plastictop in Busan, Zuid-Korea dan? Helaas. De onderhandelingen over het
terugdringen van de enorme plasticvervuiling lieten een vergelijkbare impasse
zien. Terwijl microplastics opduiken in de poolgebieden, in de lijfjes van
pasgeboren baby’s en in ons bloed, blijft de industrie weerstand bieden. Het
resultaat: vrijblijvende afspraken zonder concrete deadlines. Recycling wordt
gepresenteerd als oplossing, terwijl de productie van plastic intussen gewoon
blijft stijgen. Ik noem dat de innovatie-illusie: de hoop dat je je weg uit een
crisis kunt innoveren. Populair, maar bewezen onzin. Helaas komt deze
innovatie-illusie inmiddels in Nederland ook steeds vaker uit de kast als
partijen geen overeenstemming vinden en niemand een knoop durft door te hakken.
Hoopvolle burgerinitiatieven
Maar
is dan alles verloren? Nee, gelukkig niet. Terwijl de mannen en paar vrouwen in
maatpakken blijven praten, vindt de echte verandering elders plaats. In
gemeenschappen, steden en dorpen ontstaan al jaren bewegingen en ondernemingen
die wél het verschil maken. Boeren die regeneratieve landbouw bedrijven,
jongeren die overheden aanklagen omdat economie altijd boven hun gezondheid
gaat en burgerinitiatieven die een plasticvrij leven promoten. Verandering komt
van onderop! Gewone mensen die begrijpen dat we geen tijd meer hebben voor
uitstel. Terwijl wereldleiders vooral bezig zijn met het verdedigen van een
status quo, brengen ‘gewone’ mensen de veranderingen die we als wereld hard
nodig hebben.
Geen bakens, maar zandbakken
Eerlijk?
De grote toppen zouden bakens moeten zijn in de strijd tegen de klimaat- en
biodiversiteitscrisis. Maar in plaats daarvan zijn het zandbanken, waar ideeën op
stranden. Wereldleiders zijn de koers allang verloren, en misschien is dat maar
goed ook. Want de toekomst zal niet door hen worden geschreven. Die wordt
geschreven door mensen die weigeren te wachten. Mensen die kleine, maar wel
concrete en dappere stappen zetten. Zij helpen ons echt vooruit. De toppen zijn
mislukt, maar de gemeenschappen staan juist op. En raad eens? De groep
welwillenden is met meer. Dat geeft hoop voor de toekomst.
Nancy Kabalt heeft ruim twintig jaar ervaring in de energiesector en was onder andere algemeen directeur van netbeheerder Stedin. Inmiddels is ze als toezichthouder betrokken bij diverse energiebedrijven, zoals FastNed en Sympower. Ze is ook oprichter van consultancy- en interimbedrijf Windkracht5.
