Kaz Schonebeek 21 november 2023, 15:49

Opmars hernieuwbare elektriciteit zet door, toch blijft temperatuur op aarde stijgen

Of klimaatbeleid effectief is, is niet altijd makkelijk te beoordelen. Terwijl op het gebied van groene stroom grote vooruitgang wordt geboekt, dreigt de wereldwijde temperatuurstijging uit de hand te lopen. Dat blijkt uit recent verschenen rapporten van de VN en de energie-denktank Ember.

Getty Images 1439355860 1 De hoeveelheid hernieuwbare energie is de afgelopen jaren toegenomen. | Credits: Getty Images

In aanloop naar de klimaatconferentie COP28 vliegen de rapporten je om de oren. De achterliggende boodschap lijkt vaak om de onderhandelaars ertoe te bewegen zo stevig mogelijke afspraken te maken. Maar onderzoeken bieden soms totaal andere perspectieven op wat de stand van het klimaatbeleid is. Dat blijkt uit twee rapporten die deze week zijn verschenen.

Hernieuwbare elektriciteit: doelen binnen handbereik

Om met het goede nieuws te beginnen: de wereld is hard op weg om de huidige doelstellingen voor hernieuwbare elektriciteit te gaan halen. De doelen die landen zichzelf voor 2030 hebben opgelegd, zijn binnen handbereik. Dit stelt denktank Ember in een vandaag uitgekomen rapport. Als de wereld in het huidige tempo blijft opschalen met hernieuwbare energie, verdubbelt de hoeveelheid groene stroom tussen 2022 en 2030 ruimschoots. Dit is voor 57 landen plus de EU onderzocht: samen goed voor 90 procent van de wereldwijde elektriciteitsopwek.

Die verdubbeling is in lijn met de doelstellingen die landen voor zichzelf hebben geformuleerd. Maar dat is niet genoeg om aan het einde van de eeuw op maximaal 1,5 graden opwarming uit te komen. Volgens Ember zijn de huidige doelstellingen verouderd en toe aan een update.

Een verdriedubbeling

Pas bij een verdriedubbeling van de hoeveelheid opgewekte groene stroom komen de klimaatdoelen weer in zicht. Het organiserend comité van COP28 heeft de deelnemende landen dan ook opgeroepen deze doelstelling in afspraken te vatten tijdens de komende klimaattop. En volgens Ember is die ambitieuzere doelstelling beter in lijn met de huidige ontwikkelingen.

Elk jaar versnelt namelijk het tempo waarop hernieuwbare elektriciteit groeit met zo’n 17 procent. Als die versnelling tot aan 2030 wordt volgehouden, is het mogelijk om de capaciteit groene elektriciteit tussen 2022 en 2030 van 3.4 naar 11 terawatt te laten stijgen. Ember meent daarom dat de meeste landen ruimte hebben om hun groene ambities flink op te schroeven.

Opwarming van de aarde: zorgwekkende vooruitzichten

Het zijn niet alleen hoopgevende berichten die de klok slaan. Het VN-milieuprogramma kwam gister met een alarmerend rapport naar buiten met als mededeling dat het huidige klimaatbeleid volstrekt onvoldoende is. De afspraken uit het akkoord van Parijs zetten ons op een pad dat zorgt voor een opwarming tussen de 2,5 en 2,9 graden in 2100.

Het rapport wijst op de twijfelachtige records die het afgelopen jaar gebroken zijn. Deze september was de heetste maand ooit gemeten. In 2022 steeg de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer met 1,2 procent tot een recordhoogte van 57,4 gigaton CO2-equivalent.

Wel zijn er kleine stappen vooruit gezet sinds het sluiten van het Parijs-akkoord in 2015. Landen houden zich ten dele aan de afspraken die zijn vastgelegd. Maar, stelt de VN, zonder veel verdergaande en bindende afspraken, raakt het beperken van de opwarming tot 1,5 of 2 procent steeds verder uit zicht.

Lees ook:

Northvolt ontwikkelt nieuwe zoutbatterij zonder lithium

Natrium-ion-batterijen (ook wel sodium-ion- of zoutbatterijen genoemd) werken op een vergelijkbare manier als lithium-ion-batterijen. Net als lithiumbatterijen hebben zoutbatterijen een anode (pluspool) en een kathode (minpool). Daartussen zit een elektrolyt dat bestaat uit zouten en zuren. In een lithiumbatterij bewegen lithium-ionen van de ene naar de andere pool, waarbij stroom vrijkomt. Bij een zoutbatterij zijn dat natrium- (ofwel sodium-)ionen. Geen lithium De zoutbatterij van Northvolt is vrij van lithium en kobalt. Dat zijn metalen waar enorm veel vraag naar is, aangezien de hele wereld in toenemende mate gebruik maakt van batterijen (met name bedoeld voor elektrische auto’s). In het geval van lithium is niet zozeer het probleem dat er een tekort dreigt, maar eerder dat geopolitieke spanningen in de weg kunnen gaan zitten. Ruud Nijs, CEO van de Nederlandse batterijbouwer Giga Storage, zei daar eerder tegen Change Inc. het volgende over: “95 procent van het lithiumaanbod komt uit China. China zou in de handelspolitiek ineens kunnen besluiten om iets anders met zijn aanbod te doen. Er worden wel op veel andere plekken op de wereld lithiummijnen geopend, maar die zullen nooit op tijd af zijn als China zijn export ineens stopt.” Schendingen en schaarste Bij kobalt is het wel zo dat de voorraden op zouden kunnen raken. Daarnaast blijkt de winning van kobalt in Congo te leiden tot het schenden van mensenrechten. Zo worden inwoners hun huis uit gezet voor de aanleg van mijnen, en worden ze daarbij onderworpen aan bedreigingen en seksueel geweld. Ook is kinderarbeid er niet ongewoon. Brandveilig en goedkoop Met een natrium-ion-batterij omzeil je dus die moeilijkheden. Daarnaast heeft een zoutbatterij nog andere voordelen. Volgens Northvolt is de technologie bestand tegen hogere temperaturen, wat hem brandveiliger maakt. Ook zou de technologie goedkoper zijn dan batterijen met daarin nikkel, kobalt en mangaan. “Onze natrium-iontechnologie levert de prestaties die nodig zijn om energieopslag mogelijk te maken met een langere duur dan alternatieve batterijchemicaliën, tegen een lagere kostprijs, waardoor nieuwe wegen worden geopend naar het gebruik van hernieuwbare energieopwekking”, zegt Peter Carlsson, CEO van Northvolt. Het bedrijf maakt verder niet bekend hoeveel goedkoper de technologie is. Naar eigen zeggen ligt de energiedichtheid van het product (hoeveel energie het kan leveren per eenheid gewicht) op 160 wattuur per kilogram. Het is lastig om ter vergelijking een gemiddelde waarde te noemen, aangezien technologieën uiteen lopen en de sector zich blijft ontwikkelen. Bovendien kent die sector flinke uitschieters (bijvoorbeeld van 500 wattuur per kilogram en zelfs meer). Over het algemeen is te stellen dat een standaard auto-accu momenteel een energiedichtheid heeft van rond de 250 wattuur per kilogram. Marktleider in spe Northvolt geeft aan dat het snel kan opschalen zodra de ontwikkelfase is afgerond. In eerste instantie is de technologie bedoeld voor energieopslag, maar het bedrijf geeft aan dat elektrische mobiliteit in de toekomst ook tot de mogelijkheden kan behoren. Dat past zeker binnen de ambities van het bedrijf, dat marktleider in Europa wil worden op het gebied van batterijproductie. Onlangs heeft Northvolt weer een kolossale investering opgehaald, namelijk van 1,1 miljard euro. Daarmee staat het bedrijf in de Europese top-4 van investeringen in 2023. Lees ook: Den Haag heeft eerste stadsbatterijGrootste batterijfabrikant ter wereld produceert straks binnen 3 minuten een EV-batterijToyota gaat op grote schaal nieuwe vastestofbatterijen ontwikkelen met 1.500 kilometer bereik