Marc Horckmans 25 maart 2022, 14:00

“Astronomische telescopen moeten ecologische voetafdruk snel verkleinen”

De astronomie heeft een opmerkelijk grote ecologische voetafdruk. Dat is vooral het gevolg van de grote, complexe en energieverslindende observatoria die voor het astronomisch onderzoek worden gebouwd. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers aan het Institut de Recherche en Astrophysique et Planétologie (Irap) in de Franse stad Toulouse.

Adobe Stock 339895576 telescopen Astronomen gebruiken radiotelescopen om signalen afkomstig van astronomische objecten op te pikken. | Credits: Adobe Stock

Indien de sector er niet in lukt om zijn emissies drastisch terug te schroeven, zullen zijn activiteiten volgens de onderzoekers mogelijk niet meer overeenstemmen met de wereldwijde klimaatdoelstellingen.

James Webb

“Krachtige telescopen op de aarde en in de ruimte – zoals de onlangs gelanceerde James Webb Space Telescope of de Square Kilometre Array Observatory (Skao) die momenteel in Australië en Zuid-Afrika wordt gebouwd – hebben een grote ecologische voetafdruk die de totale emissies van de astronomie sterk opdrijft”, voert onderzoekster Annie Hughes, astronoom bij het Irap, aan.

De onderzoekers becijferden dat de meest geavanceerde astronomische observatoria ter wereld samen gedurende hun volledige levenscyclus ongeveer 22 miljoen ton koolstofdioxide genereren. “Dat komt overeen met de jaarlijkse emissies van koolstofdioxide door kleinere Europese landen zoals Estland, Kroatië of Bulgarije.”

De uitstoot wordt veroorzaakt door de constructie van de infrastructuur en door de werking van de observatoria. Bij de ruimtetelescopen moet daarbij ook rekening worden gehouden met de emissies die door hun lancering worden veroorzaakt.

“De astronomische onderzoeksinstellingen stoten jaarlijks samen 1,2 miljoen ton koolstofdioxide uit”, merkt Annie Hughes op. “Daarmee veroorzaken ze een grotere uitstoot dan alle andere activiteiten van de sector samen. Indien de sector zich wil schikken naar de wereldwijde doelstellingen voor emissiereductie, zal de uitstoot van zijn onderzoeksinstellingen met een factor twintig moeten worden verminderd.”

Hernieuwbare energie

“Indien het huidige bouwtempo van nieuwe, grotere en complexere infrastructuur wordt aangehouden, zal het niet mogelijk zijn die klimaatdoelstellingen te halen”, waarschuwt Hughes nog. “Er kan alleen een oplossing worden gevonden door minder snel tot de bouw van nieuwe installaties over te gaan.”

“Dit betekent niet dat er niet meer aan nieuwe infrastructuur mag worden gewerkt, maar wel dat er getracht moet worden om langer van de bestaande installaties gebruik te maken. Dat biedt het bijkomende voordeel dat de maximale opbrengsten uit het beschikbare arsenaal wordt gehaald.”

De onderzoekers geven wel toe geen rekening te hebben gehouden met de mogelijke verbetering via het gebruik van hernieuwbare energiebronnen. “Er werd bij de berekeningen gebruik gemaakt van de gemiddelde energiemix die momenteel wereldwijd geldt”, erkent Hughes.

Bij een aantal installaties zijn de voorbije jaren echter inspanningen geleverd om de ecologische voetafdruk – onder meer door investeringen in zonnekracht en een vermindering van het energieverbruik – te verkleinen.

Lees ook: Satelliet laat zien hoe je woningen beter kunt isoleren

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Voor Timo Spijkers van Mindler is de beste zorginstelling digitaal

Een combinatie tussen een zorginstelling en een tech start-up. Met een progressieve Zweedse mentaliteit. Zo omschrijft Timo Spijkers het bedrijf waar hij als business development manager voor werkt. Toen Spijkers Mindler leerde kennen was hij gelijk verkocht. Op dat moment startte de online psychische zorgaanbieder net in Nederland. Spijkers kon met het geld van externe investeerders aan de slag om vanaf de grond af een totaal nieuwe zorginstelling te bouwen. Wat is de missie die jou zo aanspreekt? “Om de meest efficiënte psychologische behandeling toegankelijk te maken voor iedereen. En we willen het taboe op psychologische gezondheid of ongezondheid doorbreken. Met actieve marketing laten we mensen zien dat het oké is om je soms slecht te voelen. We willen bijdragen aan dat acceptatieproces en zorgen dat mensen er met hun omgeving over durven te praten. En mochten ze er dan niet uitkomen, dat ze dan om professionele hulp durven te vragen. Vervolgens moeten ze direct de hulp kunnen vinden die ze nodig hebben. Op het moment dat iemand nu voor de eerste keer bij een psycholoog komt dan heeft hij of zij gemiddeld al zes maanden een stoornis. Je kunt je voorstellen dat de situatie in die zes maanden niet veel beter is geworden. Vaak juist slechter. Als mensen eerder een sessie hebben, dan hebben ze vaak minder hulp nodig. Dan kunnen ze bij wijze van spreken met vier, vijf, of misschien tien sessies geholpen zijn. Daarom is die toegankelijkheid zo belangrijk. Tot slot gaat het om schaal. Schaalbaarheid is niet iets wat je vaak tegenkomt in de zorg. Zorginstellingen in Nederland worden verwacht niet te groeien en er zijn maar weinig zorginstellingen actief in meerdere landen. Mindler is dat wel. Het bedrijf biedt een oplossing die heel makkelijk binnen een land is op te schalen, maar ook inzetbaar is in andere landen.” Hoe werkt Mindler precies? “We hebben een GGZ-instelling gecreëerd in de vorm van een app. In de app kunnen cliënten zelf, zonder wachttijd, een psycholoog kiezen. De app en zelfhulpmodules bouwen we zelf en bijna alle 400 psychologen zijn bij ons in dienst.” Wat is – naast de toegankelijkheid - de meerwaarde van dit soort online zorg? Door covid zijn meer dingen online gekomen. Vaak is dat een fysieke afspraak die dan wordt vervangen door een videomeeting. Dat noem ik geen online zorg, want de organisatie is vaak nog op de traditionele manier ingericht: met een front office en heel veel fysieke kantoren. Als jij optimaal gebruik maakt van online middelen, dan heb je dat allemaal niet nodig. Psychologen kunnen bijvoorbeeld met online hulpmiddelen op heel veel manieren het gedrag en geluk van cliënten meten en behandelingen nog beter maken. Zo kan een psycholoog een cliënt iedere dag een cijfer laten geven voor hoe hij of zij zich voelt en factoren laten benoemen die daar een positieve of negatieve impact op hadden. Zo krijg je een soort dagboek. Dat dagboek kan een psycholoog gebruiken in de behandeling. Dat geeft handvatten aan de psycholoog, maar is ook nuttig voor de cliënt. Want die krijgt veel meer inzicht in de eigen gezondheid. Een psycholoog ziet een cliënt iedere week of iedere twee weken. In de tussentijd kan de cliënt met de tips van de psycholoog en zelfhulpmodules aan de slag. De behandeling gebeurt daarmee ook tussen de sessies van de psycholoog door. De cliënt gaat zijn eigen gezondheid managen. Zo verminder je de hoeveelheid zorg die je hoeft te leveren en maak je mensen zelfredzamer en dus gelukkiger.” Lees ook: De games van dit bedrijf maken je gezonder en gelukkigerSchrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.