Marc Seijlhouwer 01 juli 2021, 13:41

Deze nieuwe cryptomunt verbruikt 200.000 keer minder stroom dan Bitcoin. Maakt het crypto duurzaam?

Een nieuwe cryptomunt verbruikt 0,002 procent van de energie die Bitcoin gebruikt. Nu cryptogeld in opspraak is vanwege de milieudruk kan deze munt, die bouwt op een ander systeem dan de meeste munten, misschien een oplossing zijn. Duurzaam cryptogeld staat voor de deur.

Bitcoin ballon zwarte hand change inc adobe stock

De munt Signum denkt het hele cryptolandschap te gaan veranderen. In hun bombastische video, waarmee het bedrijf de munt lanceert, zien ze zichzelf als sluipmoordenaars, die wachten tot ze de oude garde van cryptomunten kunnen wegvagen.

Dat zijn grote claims voor een beginnende cryptomunt. Inmiddels bestaan er, in het kielzog van het gigantische succes van Bitcoin, honderden verschillende munten, van Ethereum tot Dogecoin en nog veel obscuurdere alternatieven. Waarom zou deze Signum-munt succesvoller worden dan de concurrenten?

Elon Musk en Bitcoin

Signum heeft het antwoord: duurzaamheid. Dat Bitcoin heel veel energie kost, was al langer bekend. Maar sinds een tweet van Tesla-baas Elon Musk, waarin hij Bitcoin afwees vanwege de milieulast, kelderde de koers van de munt. Of dat enkel kwam doordat een invloedrijk figuur als Musk de bitcoin (waarvan de koers altijd hard schommelt) afwees, of omdat men plotseling inzag hoe slecht de munt is voor het milieu, is onduidelijk.

Signum denkt in ieder geval dat de tijd rijp is voor een cryptomunt die beter is voor het milieu. De munt kost veel minder energie: 200.000 keer minder dan een Bitcoin. Daarbij komt er ook veel minder elektronisch afval vrij, juist omdat er minder rekenkracht nodig is en de servers in datacenters dus minder snel stuk gaan.

Hoe werkt Bitcoin?

Hoe kan dit allemaal? Signum heeft zijn systeem totaal anders ingericht dan Bitcoin. Bij de Bitcoin zijn de ‘miners’ degenen die voor de grote energievraag zorgen. Deze miners lossen ingewikkelde wiskundepuzzels op met behulp van (een heleboel) computers. De wiskundepuzzels zijn in feite het ‘kasboek’ van de Bitcoin, en door de puzzels op te lossen worden transacties gevalideerd. Zo kan iedereen met de Bitcoin betalen en kunnen de miners Bitcoins verdienen door de puzzels op te lossen.

Nu is er bij het ontstaan van de Bitcoin bepaald dat er maar een maximaal aantal in omloop mag zijn. Naarmate dat maximum dichterbij komt, worden de puzzels moeilijk, zodat het moeilijker is om een Bitcoin te ‘minen’. Maar moeilijkere puzzels vragen om meer rekenkracht en dat vraagt weer om meer energie. En zo liep de energiebehoefte van Bitcoin snel uit de hand; inmiddels verbruikt de Bitcoin naar schatting evenveel stroom als Argentinië.

Onderling vertrouwen

Signum gebruikt een ander systeem. Waar je bij Bitcoin hard moet werken, gebruikt Signum een systeem waarbij de trouwste investeerders in het systeem degenen zijn die transacties valideren, en daarvoor weer geld krijgen. Wie de trouwste investeerders zijn, dat bepaalt een algoritme, onder andere aan de hand van de hoeveelheid cryptogeld en de tijd dat je dat geld al in bezit hebt. Dat klinkt als een vreemd systeem, maar het is gebouwd op het idee dat gebruikers een noemenswaardige hoeveelheid geld in het systeem moeten stoppen. De trouwe klanten worden zo beloond én ze houden elkaar in de gaten.

Daarmee is Signum veel meer op een soort gemeenschap gebouwd. Hackers maken in het systeem geen kans, omdat zij veel zouden moeten investeren én het geld een lange tijd moeten vasthouden voor ze een kans maken. En het kost veel minder energie, omdat het bepalen van de trouwste gebruiker veel eenvoudiger is dan het oplossen van de puzzels om transacties goed te keuren.

Succes door gemeenschap

De systemen achter cryptogeld zijn ingewikkeld. Signum is niet de eerste die het zogenoemde ‘proof-of-stake’ of ‘proof-of-commitment’ gebruikt, als alternatief voor het ‘proof of work’ van de bekende cryptomunten. Maar de bedenkers zeggen wel dat zij het meest geavanceerde en verfijnde algoritme hebben bedacht voor dit soort systemen, en willen nu een beweging opzetten. Want alleen als genoeg mensen meedoen, kan de milieuvriendelijke cryptomunt een succes worden. Anders zal hij – zoals tientallen andere munten – in obscuriteit en met een waarde van praktisch nul blijven ronddwalen op het internet.

Energietransitie in gevaar? Tekort zeldzame metalen vraagt om nationale en geopolitieke actie

Het gebrek aan grondstoffen vormt een serieuze dreiging voor de voortgang van de energietransitie. Dat was de conclusie van een onderzoek van TNO dat twee weken geleden verscheen. Voor windmolens, zonnepanelen en batterijen zijn zeldzame metalen als lithium, kobalt en grafiet cruciaal. Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) becijferde dat de vraag naar sommige grondstoffen in de aanloop naar 2040 ruim veertig keer zo hoog kan zijn als nu. Om de situatie nog lastiger te maken wordt een groot deel van deze grondstoffen gewonnen in een beperkt aantal landen. Dit heeft invloed op geopolitieke verhoudingen en de machtspositie van deze plekken. Dus is de vraag: hoe gaan Nederland en de EU zich positioneren op de markt van kritieke metalen? En liggen er ook kansen?Ook voor de waterstofeconomie zijn kritieke grondstoffen essentieel. TNO onderzocht wat er allemaal nodig is in de energietransitie.Duurzame energie vraagt om zeldzame metalenOp 25 juni organiseerde het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord een webinar om over deze vraagstukken te praten. Het gesprek wordt geleid door voormalig politicus en voorzitter van het Klimaatberaad Ed Nijpels. Het woord gaat als eerst naar Tea-Yoon Kim, analist van het IEA. In het onlangs verschenen rapport van het IEA wordt duidelijk geschetst waar de vraag naar kritieke metalen ligt. “Offshore en onshore windmolens, zonnepanelen en elektrische auto’s vragen om grote hoeveelheden mineralen”, vertelt Kim. “Ter vergelijking: een elektrische auto vraagt om zes keer zoveel de hoeveelheid kritieke metalen als een traditionele fossiele auto. En een offshore windpark heeft dertien keer meer mineralen nodig dan een energiecentrale die op gas werkt.”Download de verkenning naar de metaalvraag van het Nederlandse energiesysteem hier.Afhankelijkheid ChinaDaarbij komt dat veel van deze mineralen uit slechts een paar landen komen. “Zo’n 75 procent van het mondiale aanbod van grondstoffen als lithium, kobalt en zeldzame metalen, wordt geproduceerd door slechts drie landen”, gaat Kim verder. De grafieken die Kim laat zien maken duidelijk dat China met afstand de grootste producent is van een hoop grondstoffen die overal in de wereld hard nodig zijn.Een spaarzaam omgaan met grondstoffen wordt steeds crucialer voor de doorontwikkeling van de wereldeconomie. Is een circulaire economie de enige weg vooruit?MachtspolitiekHoe kan het dat hier zo weinig politieke belangstelling voor is, vraagt Nijpels aan zijn tafelgasten. Aangeschoven is Sybren Bosch, onderzoeker van Copper8 en Louise van Schaik, geopolitieke deskundige van Clingendael. “Het probleem lijkt ver weg en niet direct nu relevant voor Nederland, omdat we inkoper zijn”, zegt Bosch. “Maar we hebben hier te maken met klassiek risicomanagement. Als we willen dat de energietransitie niet trager of duurder wordt, moet dit nu op de politieke agenda gezet worden.”Van Schaik haakt hierop in: “De afhankelijkheid die Europa heeft van China is groot. Tegelijkertijd is China als leverancier ook afhankelijk van onze vraag. De EU is nog steeds de grootste economie en heeft een gemeenschappelijk handelsbeleid. Hierdoor kunnen we best wat druk uitoefenen door eisen te stellen aan duurzame productie.”Sturen op circulaire economieVerder denkt Van Schaik dat het een goed idee zou zijn als de EU initiatieven ondersteunt die mijnbouw op het eigen continent mogelijk maken. “Bovendien kunnen we meer onderzoek en ontwikkeling stimuleren naar alternatieven voor zeldzame metalen.”Bosch denkt dat Nederland beter kan kijken naar het materialenvraagstuk in de energietransitie. “Door te kijken naar ontwerpen die minder materialen vereisen én in te zetten op levensduurverlenging, zorgen we dat er netto minder instroom nodig is.” Ook denkt Bosch dat Nederland nog een andere goede kaart in handen heeft. “We zijn goed in recyclen, maar doen nu nog relatief weinig met recycling van kritieke metalen. Hier zijn nog goede slagen te maken.”Oproep aan bedrijvenInvest-NL, één van de initiatiefnemers van de verkenning naar de metaalvraag van het Nederlandse energiesysteem, is op zoek naar partijen die een rol kunnen en willen spelen bij de oplossing van de problemen. De organisatie roept deze bedrijven op om zich te melden voor een traject om te verkennen welke ketens er binnen Nederland georganiseerd kunnen worden.