Hannah van der Korput
19 februari 2024, 11:39

Als een detective gaat Google methaanlekken opsporen

Techgigant Google gaat via satellietbeelden methaanlekken opsporen. Met locatiesoftware en AI-technologie kan vervolgens worden achterhaald uit welke installaties het krachtige broeikasgas ontsnapt.

Getty Images 1398790229 De satelliet zal vooral de uitstoot van olie- en gasinstallaties in de gaten houden. | Credits: Getty Images

De satelliet MethaneSAT wordt volgende maand gelanceerd naar de ruimte. Vanuit daar gaat hij beelden maken van methaanlekken op de aarde. Een algoritme moet de bronnen van de lekken onthullen. Het team achter Google Maps kan vervolgens de directe locatie van tanks, pijpleidingen en mijnen achterhalen waar methaan ontsnapt. “Dat moet ons beter helpen begrijpen welke soort installaties het meest bijdragen aan methaanlekken”, zegt Yael Maguire van Google Geo Sustainability.

Samenwerking

Google doet dit project niet alleen. De techreus werkt onder andere samen met de Amerikaanse milieuorganisatie Environmental Defense Fund, de Universiteit van Harvard en het ruimteagentschap van Nieuw-Zeeland.

Olie en gas

De satelliet zal vooral de uitstoot van olie- en gasinstallaties in de gaten houden. Ook bij landbouw en afvalverwerking wordt methaan uitgestoten, maar daar ligt de focus niet op. Met het in kaart brengen van de precieze locaties van de methaanlekken hoopt het Environmental Defense Fund uitbaters van olie- of gasinstallaties aansprakelijk te stellen om die lekken te dichten.

Het milieuprogramma van de Verenigde Naties spoort ook methaanlekken op via satellietbeelden. Over 2023 werden er 127 lekken geconstateerd. Slechts één van die lekken werd vervolgens met zekerheid gedicht. De hoop is dat er meer lekken worden gedicht wanneer de locaties hiervan nauwkeuriger in beeld worden gebracht en worden toegeschreven aan specifieke bedrijven.

Schadelijk broeikasgas

Dat is nodig, want methaan is een broeikasgas dat bijdraagt aan klimaatverandering. Het is erg krachtig: zo’n 34 keer sterker dan CO2. Methaan zorgt voor ongeveer 20 procent van het broeikaseffect. Het unieke van methaan is dat het na tientallen jaren uit de atmosfeer verdwijnt. Maar omdat er steeds nieuwe methaan bijkomt, blijft de concentratie hoog. Door de uitstoot van methaan te verminderen, neemt de hoeveelheid van het broeikasgas geleidelijk af. De aarde zal dan minder snel opwarmen.

Actie

Ondertussen stijgt de wereldwijde methaanuitstoot van de energiesector nog altijd. De lekken hebben daar een aandeel in. Sommige landen zetten inmiddels stappen om de methaanuitstoot terug te dringen. In Europa is een voorlopig akkoord bereikt over nieuwe regels die de methaanemissies in de energiesector moeten verminderen. Ook de Amerikaanse president Biden kondigde al regelgeving aan.

Tijdens de klimaattop in Dubai hebben 50 grote energiebedrijven, samen goed voor een derde van de wereldproductie van fossiele brandstoffen, de belofte gedaan om de methaanuitstoot tijdens hun productie zo goed als te elimineren in 2030. Partijen zoals Shell, BP en ExxonMobil hebben dit toegezegd, maar nog lang niet iedere oliereus doet mee.

Lees ook:

Opmerkelijk: in Warschau gaan metrostations huizen verwarmen

In de koude wintermaanden zijn er in de stad een paar plekken waar het behaaglijk warm is. Diep onder de grond, bijvoorbeeld. Denk dan vooral aan metrostations, waar grote groepen mensen opeengepakt staan en metrowagons bij het optrekken en remmen thermische energie (oftewel hitte) genereren. In Warschau zijn plannen in de maak om deze restwarmte te gebruiken voor het verwarmen van huizen en gebouwen. De Deense machinefabrikant Danfoss slaat de handen ineen met het Warschause metrobedrijf om deze ongebruikte bron van energie af te tappen. Op zijn eerste officiële staatsbezoek is de kersverse Deense Koning Frederik X met Poolse hoogwaardigheidsbekleders en vertegenwoordigers uit de Poolse en Deense industrie in een metrostation afgedaald om de samenwerking af te trappen. Danfoss gaat onderzoeken welke metrostations het kansrijkst zijn om warmte uit te onttrekken. Warmtenet Warschau heeft het grootste warmtenet van Europa. In de Tweede Wereldoorlog is de Poolse hoofdstad vrijwel volledig verwoest. Tijdens de wederopbouw koos de regerende communistische partij - geheel in stijl - voor een groots opgezet, gecentraliseerd verwarmingssysteem. Nu ligt er een netwerk van ruim 1.800 kilometer aan pijpleidingen. Meer dan 90 procent van de gebouwen in de stad wordt hiermee van warmte voorzien. Dit warmtenet wordt nu nog vooral ingevoerd met warmte afkomstig van kolen- en gascentrales. Polen is naarstig op zoek naar manieren om hun sterk op fossiele bronnen leunende energievoorziening te vergroenen. Het gebruik maken van restwarmte is daarom een aantrekkelijke optie. Danfoss heeft becijferd dat in Warschau jaarlijks 62 gigawattuur aan warmte van metrostations verloren gaat. Dit is het equivalent van de warmte die 14.000 huishoudens gebruiken. Door warmtepompen te installeren, verwacht het bedrijf 93 gigawattuur aan warmte te kunnen genereren en tegelijkertijd elektriciteit op te wekken. Restwarmte “Restwarmte is de grootste onaangeboorde energiebron ter wereld”, stelt Kim Faussing, CEO van Danfoss. “Toch zijn er maar heel weinig initiatieven die op een efficiënte manier gebruik maken van die enorme hoeveelheid verspilde energie, terwijl we vandaag de dag al wel beschikken over de benodigde techniek.” Het inzetten van restwarmte voor het verwarmen van gebouwen is niet nieuw. Datacentra en afvalwaterzuiveringsinstallaties zijn al langer in beeld om warmte aan te onttrekken. Zo werkt Utrecht aan een warmtepomp die de warmte uit rioolwater gebruikt voor het verwarmen van 20.000 woningen. Lees meer: Opmerkelijk: Spaanse onderzoekers maken een ‘bloedbatterij’Opmerkelijk: plantaardige garnaal uit de 3D-printerOpmerkelijk: ruimtepuin ruimen vanaf de aarde met lasers