André Oerlemans 10 januari 2024, 13:45

Klimaatspiraal KNMI laat zien dat Nederland steeds warmer wordt

Dat de aarde opwarmt kun je op allerlei manieren laten zien. Met grafieken die oplopen, met wereldbollen of streepjescodes die steeds roder kleuren. Het KNMI presenteerde deze maand een nieuwe variant: de klimaatspiraal. Die maakt duidelijk zichtbaar dat Nederland in ruim honderd jaar flink warmer is geworden.

Klimaatspiraal hero De klimaatspiraal maakt de opwarming van Nederland zichtbaar. | Credits: KNMI

De klimaatspiraal is bedacht door de Engelse klimaatwetenschapper Ed Hawkins. De spiraal heeft de vorm van een dartbord. Daarop draait ieder jaar een rondje. Hoe warmer de gemiddelde temperatuur in dat jaar, hoe groter het rondje.

Hoe dikker, hoe warmer

Het KNMI begint de Nederlandse klimaatspiraal in het jaar 1901. Tussen januari en december was het dat jaar gemiddeld 8,7 graden Celsius. Daarna wordt elke volgende maand de gemiddelde temperatuur over de afgelopen twaalf maanden berekend. De eerste keer dat de gemiddelde jaartemperatuur boven de 10 graden uitkwam was in april 1912. In februari 1990 kwam de temperatuur voor het eerst boven de 11 graden uit en in juni 2007 voor het eerst boven de 12 graden. Het jaar 2023 was het warmste en natste sinds 1901, meldde het KMNI eind vorig jaar. De gemiddelde temperatuur kwam uit op 11,8 graden. Sinds 1997 dook de gemiddelde jaartemperatuur niet meer onder 9 graden. Doordat de spiraal steeds dikker wordt is de opwarming duidelijk zichtbaar.

Bekijk hier de klimaatspiraal voor Nederland van het KNMI:

Pieken en dalen

Kun je dan zeggen dat Nederland tussen 1901 en 2023 is opgewarmd van 8,7 naar 11,8 graden, dus 3,1 graden? “Nee, dat is te stellig. De spiraal geeft de pieken en de dalen in de gemiddelde jaartemperatuur weer. De gemiddelde temperatuurstijging berekenen we steeds over een periode van dertig jaar”, legt woordvoerster Josine Camps van het KNMI uit. “Uit de klimaatstreepjescode
en de klimaatspiraal kun je afleiden dat Nederland gemiddeld gezien steeds warmer wordt, maar dus niet hoeveel.”

2,3 graden warmer

Hoeveel Nederland daadwerkelijk opwarmt meldt het KNMI in zijn jaarlijks staat van het klimaat. Die van 2022
liet zien dat Nederland sinds het begin van de vorige eeuw 2,3 graden is opgewarmd. Dat is bijna twee keer zoveel als de wereldwijde opwarming van 1,2 graden. In het Klimaatakkoord van Parijs is vastgelegd de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2 graden, met een duidelijk zicht op 1,5 graad. Op het noordelijk halfrond is de anderhalve graad opwarming in 2020 al bereikt. In Nederland werd die grens rond het jaar 2000 overschreden.

Lees ook:

Deel dit bericht op
Lees ook

Opmerkelijk: Miniscule robots ruimen microplastics op

Waar plastic is, zijn microplastics. Die veroorzaken bijna ongezien schade aan mens, dier en natuur. Tsjechische wetenschappers willen ze gaan opruimen, en wel met heel kleine robotjes.

14 augustus 2026, 10:33
Microrobots ruimen microplastics op

Nieuwsupdate: Handdoekje-leggen voor datacenters en Seepje zoekt nieuwe ceo

Microsoft heeft 37 hectare landbouwgrond gekocht naast de plek waar TenneT overweegt een nieuw tussenstation van het hoogspanningsnet aan te leggen. Verder in het nieuws: Seepje-oprichters zoeken...

28 juli 2026, 07:37
Datacenter bij Middenmeer

Noorwegen duwt poort naar diepzeemijnbouw verder open

Oceaanbodems zijn rijk aan kostbare metalen zoals kobalt, nikkel, koper en mangaan. De vraag naar die metalen is hoog, aangezien ze nodig zijn voor de productie van batterijen in elektrische auto’s, windmolens en zonnepanelen. De Wereldbank schat dat de vraag naar edele metalen tot 2050 met 500 procent zal groeien. Bedrijven kunnen dan ook niet wachten om te beginnen met diepzeemijnbouw. Zo groot als Italië Het was al langer bekend dat Noorwegen diepzeemijnen. Vorig jaar maakte het land bekend een gebied in de Arctische Oceaan, in de buurt van eilandengroep Spitsbergen, te willen gaan verkennen op edele metalen. Het gebied is enorm: 280.000 vierkante kilometer, bijna zo groot als Italië. Er zou zo’n 38 miljoen ton koper in de bodem zitten. De metalen zijn onder meer te vinden in stenen ter grootte van een aardappel, de zogeheten polymetaal- of mangaanknollen. Deze knollen kunnen met speciale voertuigen worden opgezogen van de oceaanbodem. Omstreden besluit Het Noorse parlement heeft nu ingestemd met de verkenningstocht. Een primeur, en niet één waar iedereen even blij mee is. Milieuorganisaties verzetten zich al lang tegen diepzeemijnbouw. Toen de Noorse plannen vorig jaar werden aangekondigd, riep een coalitie van ruim 700 mariene experts en beleidsmakers van 44 verschillende landen op om de oceanen met rust te laten. Dit omdat een significant gedeelte van het leven op aarde er zijn thuis heeft, ook op de knollen zelf. Diepzeemijnbouw en het verwijderen van knollen kunnen daarom desastreuze gevolgen hebben voor dat zeeleven en dus voor de biodiversiteit op aarde. Volgens de BBC heeft Noorwegen aangegeven pas te beginnen met mijnen als er milieustudies zijn uitgevoerd. De wateren nabij Spitsbergen vallen onder de autoriteit van Noorwegen, en daarom staat het het land vrij om te starten met diepzeemijnbouw. In het geval van internationale wateren zit dat anders. Vorig jaar liepen onderhandelingen over internationale diepzeemijnbouw tijdens de conferentie van de International Seabed Authority (ISA) op de klippen. Er was onder meer gesteggel over de vraag hoe de opbrengsten van de gewonnen metalen eerlijk kunnen worden verdeeld. Dat gebeurde niet voor het eerst; een jaar eerder mondden de onderhandelingen ook al tot niets uit. Of dat dit jaar wel zal gebeuren, is nog onzeker. Lees ook: ‘Moratorium op diepzeemijnbouw kan oceanen pas echt beschermen'Expert: “We moesten al begonnen zijn met het openen van mijnen om tegen 2030 doelstelling te behalen”Geen akkoord over milieuregels voor diepzeemijnbouw