Sebastian Maks
26 februari 2024, 14:22

Nederland gaat grootvervuilers opsporen met nieuwe CO2-satellieten

Er komen vanuit Nederland nieuwe satellieten die de uitstoot van broeikasgassen gaan meten. De satellieten, die de naam TANGO gaan dragen, kunnen met een hoge precisie waarnemen op welke plaatsen ter wereld de gassen CO2 en methaan vrijkomen. Daarmee kan nauwkeurig worden gemeten of er wel voldoende actie wordt genomen om klimaatverandering het hoofd te bieden.

Getty Images AB12875 Vanaf 2027 moeten de satellieten operationeel zijn. | Credits: Getty Images

De satellieten gaan ontwikkeld worden door TNO, Innovative Solutions in Space (ISISPACE), het Nederlands instituut voor Ruimteonderzoek (SRON) en het KNMI. De TANGO-satellieten zijn de opvolger van TROPOMI, een Nederlandse satelliet die meet hoeveel methaan en stikstof er op aarde wordt uitgestoten. Waar TROPOMI ongeveer 5 procent van alle uitstootbronnen in kaart kan brengen, zullen de TANGO-satellieten dat kunnen met een efficiëntie van 75 procent. Daar komt bij dat ze in staat zijn om naast methaan en stikstof ook de uitstoot van CO2 te meten.

300 vierkante meter

Vorig jaar werd bekend dat er een nieuwe Canadese satelliet, genaamd Vanguard, om de aarde vliegt. Die is in staat om de broeikasgasuitstoot op fabrieksniveau te meten, wat het mogelijk maakt om te controleren of individuele bedrijven zich houden aan gestelde reductiedoelen. De Nederlandse TANGO-satellieten moeten dat straks ook kunnen. Ze hebben een nauwkeurigheid van 300 vierkante meter, waardoor bijvoorbeeld kolencentrales en vuilnisbelten kunnen worden gecontroleerd.

Waarom CO2 meten vanuit de ruimte?

Vroeger, toen hoogwaardige meettechnieken ontbraken, waren landen genoodzaakt om hun CO2-uitstoot te schatten. Niet alleen liet dat ruimte voor onjuiste informatie, ook kon er gesjoemeld worden met de data om goed voor de dag te komen. Creatieve boekhouding, noemde
klimaatonderzoeker Detlef van Vuuren dat: “Je kan je voorstellen dat je af en toe in je eigen voordeel afrondt, als je je eigen proefwerk nakijkt.”

Door vanuit de ruimte metingen uit te voeren, kan er nauwkeuriger worden vastgesteld wat de uitstoot van broeikasgassen is. Bovendien kan er worden vastgesteld welke landen of bedrijven voor die uitstoot verantwoordelijk zijn. Dat biedt meer houvast voor de bedrijven zelf, die gerichter hun reductiedoelen kunnen nastreven. Maar het is ook een manier voor overheden om met meer zekerheid grootvervuilers aan te spreken op hun gedrag.

In ontwikkeling

De Nederlandse TANGO-satellieten zullen naar verwachting in 2027 in gebruik genomen worden.

Lees ook:

Opwek aardwarmte stagneert in 2023, maar potentie blijft groot

Diep in de Nederlandse bodem ligt warm water. Via pijpleidingen kan deze CO2-vrije warmte gewonnen worden. Nederland telde in 2023 27 aardwarmtelocaties met in totaal 39 doubletten (aardwarmteputten). Deze putten leveren warmte aan bijvoorbeeld de industrie of de gebouwde omgeving. Dankzij aardwarmte werd in 2023 meer dan 193 miljoen kuub aardgas bespaard. Dit staat gelijk aan het aardgasverbruik van een stad zo groot als Utrecht. Minder afhankelijk van buitenlands gas De cijfers werden gepubliceerd door Geothermie Nederland, de brancheorganisatie voor de geothermiesector. De organisatie geeft aan dat er meer putten geplaatst moeten worden om de ambities uit het Klimaatakkoord te realiseren. Mede door het sluiten van de gasvelden in Groningen is Nederland afhankelijker geworden van import. Door meer te investeren in aardwarmte kan Nederland zijn afhankelijkheid van landen waar we niet aan gebonden willen zijn beperken en zijn we minder overgeleverd aan grillige prijsschommelingen, aldus Geothermie Nederland. Op dit moment zitten er honderd nieuwe aardwarmteprojecten in de pijplijn. Maar omdat er nog veel onzekerheden zitten in de wet- en regelgeving zijn snel nieuwe overheidsmaatregelen nodig om aankomende projecten succesvol te maken. Rol overheid “Het is fijn dat politici, de staatssecretaris en minister oproepen om geothermie op verschillende manieren te steunen”, zegt Hans Bolscher, bestuursvoorzitter Geothermie Nederland, in een persbericht. “Maar de overheid moet echt een aantal knelpunten wegnemen om aardwarmte optimaal te laten meedoen in het Nederlandse energiesysteem.” Zo pleit de organisatie voor een snellere vergunningsprocedure, een beter aansluiting op subsidieregelingen voor duurzame energie en een herziening van de Mijnbouwwet. Wat is aardwarmte? Aardwarmte, of geothermie, is warmte gewonnen uit warm water dat diep in de bodem ligt tussen zand- en andere gesteentelagen. Op zo’n drie kilometer diepte is dit water 90 tot 100 graden Celsius. Deze warmte kan naar boven gehaald worden om huizen en fabrieken te verwarmen. Geothermie is een stabiele energiebron, onafhankelijk van de seizoenen. Aardwarmteputten kunnen voor tientallen jaren meegaan. Volgens het Masterplan Aardwarmte kan geothermie voor 5 procent in de warmtevraag van Nederland voorzien in 2030. In 2050 kan dit oplopen tot 23 procent. Investeringen en risico’s Omdat er voor aardwarmteputten diepe boringen nodig zijn, vraagt geothermie om flinke investeringen. Ook is het belangrijk dat er in de buurt van putten voldoende afnemers beschikbaar zijn, om de hoeveelheid pijpleidingen te beperken. Net zoals bij boringen naar olie en gas, zitten er ook enkele risico’s aan geothermie, meldt Milieu Centraal. Zo is er kans op aardbevingen of vervuiling van het grondwater. Het Staatstoezicht op de Mijnen is het controlerend orgaan in Nederland dat toeziet op het beperken deze risico’s. Lees ook: Volgens wetenschappers is aardwarmte met CO2-afvang een gouden combinatie Hoe gaat HVC zijn warmtenetten verwarmen als het Nederland afvalvrij maakt?‘Aardbatterij’ slaat overtollige hernieuwbare energie op in scheuren in de grond