Sebastian Maks
19 juli 2024, 08:07

Opmerkelijk: door klimaatverandering gaan onze dagen langer duren

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. Deze week: langere dagen door smeltende poolkappen.

Getty Images 153328507 Volgens wetenschappers kunnen onze dagen milliseconden langer gaan duren door klimaatverandering. | Credits: Getty Images

Waar de meeste berichten in deze rubriek één wenkbrauw omhoog doen schieten, is het aannemelijk dat het nieuws van deze week er twee de lucht in krijgt. Zwitserse onderzoekers hebben namelijk een zeer markante vondst gedaan: onze CO2-uitstoot heeft invloed op de manier waarop planeet aarde om zijn as draait. Dat we de natuurlijke systemen op aarde aantasten met onze manier van leven, is alom bekend. Maar dat zelfs de beweging van de planeet erdoor verandert, betekent dat het effect van klimaatverandering verder reikt dan eerder werd gedacht.

Getijden

Wetenschappers aan de universiteit ETH Zurich hebben aangetoond dat de uitstoot van broeikasgassen de aantrekkingskracht van de maan kan verstoren. Die aantrekkingskracht zorgt voor eb en vloed op aarde, ofwel de getijden. Samen met geologische processen in de aardkorst zijn de getijden verantwoordelijk voor de beweging van onze planeet; de snelheid en hoek van draaiing. Tot voor kort had de mensheid daar geen invloed op.

Maar daar lijkt verandering in te komen. Door onze uitstoot van broeikasgassen smelt het ijs op de poolkappen. Dat gesmolten ijs stroomt vervolgens naar de evenaar, waardoor de balans van het water op aarde verandert. De planeet wordt dus ‘voller’ rond de evenaar. Zodanig, toonden de Zwitserse wetenschappers aan, dat de aarde er langzamer van gaat draaien en de dagen daardoor langer duren. Benedikt Soja, hoogleraar aan ETH Zurich, vergelijkt de situatie met een kunstschaatser. Die draait sneller om zijn of haar as als de armen tegen het lichaam worden gehouden, maar langzamer als de armen worden gespreid. Zo werkt het ook met onze planeet.

Milliseconden

Hoewel de dagen er niet gelijk veel langer van worden – geschat wordt enkele milliseconden – is het onderzoek tekenend voor de invloed die we als mensheid op natuurlijke systemen hebben. “We hebben een grotere impact op onze aarde dan we ons realiseren”, zegt Soja. “En dit legt natuurlijk een grote verantwoordelijkheid op ons voor de toekomst van onze planeet”.

Meer opmerkelijk:

5 batterijen gemaakt met opvallende materialen

Batterijen (deels) van bomen De zoutbatterij is op zichzelf natuurlijk al een alternatief voor de lithiumbatterij. Maar de Zweedse batterijbouwer Altris en bosbouwbedrijf Stora Enso gaan nog een stap verder. De bedrijven willen het grafiet in zoutbatterijen gaan vervangen door een koolstof gemaakt van bomen, namelijk lignine. Dit materiaal is de natuurlijke lijmstof die bomen, gras en stro flexibel en sterk maakt. Lignine is ook een restproduct van bijvoorbeeld de papierproductie. Als het mogelijk is om lignine in batterijen te gebruiken, wordt dus een hoogwaardige toepassing gevonden voor deze reststroom. Vloeibaar tin ‘De zon in een doosje’. Zo wordt de batterij van de start-up Fourth Power genoemd. Het bedrijf ontwikkelt een batterij gemaakt van tin, koolstofblokken en warmtecellen. Dit werkt als volgt: hernieuwbare energie wordt gebruikt om vloeibaar tin te verhitten. Het tin stroomt door een stel leidingen naar een extreem goed geïsoleerde ruimte waar koolstofblokken zijn opgeslagen. De koolstofblokken worden door het tin verwarmd tot hoge temperaturen, zo hoog dat ze gaan gloeien en de batterij oplaadt. Om hem weer te ontladen, worden speciale warmtecellen gebruikt. De stralende blokken geven hun hitte af aan de warmtecellen en vormen die om naar bruikbare elektriciteit. De technologie van Fourth Power is innovatief genoeg om de aandacht van Bill Gates te trekken. Baksteenbatterij Een spin-off van het Amerikaanse Massachusetts Institute of Technology zocht naar een duurzame batterijoplossing voor zware industriële processen. Het bedrijf ETS keek daarvoor naar bakstenen om hitte op te slaan. Het idee is simpel. Een verzameling elektrisch geleidende, keramische bakstenen wordt onder stroom gezet; idealiter uit zon of wind. Hierdoor warmen de stenen op en kunnen ze temperaturen bereiken tot wel 1.800 graden Celsius. Dankzij de geïsoleerde behuizing kan de warmte dagenlang worden vastgehouden. Later, op het moment dat er warmte nodig is, kunnen de bakstenen die afgeven. Het systeem wordt ook wel een thermische batterij genoemd. Keukenzout en water Dichter bij huis is het Nederlandse Aquabattery bezig met een batterij die werkt op niks meer dan water en keukenzout. Hun innovatie valt onder het type flowbattery, waarin elektriciteit langdurig in vloeistoffen opgeslagen kan worden. In een tank wordt zout water met behulp van zonne- en windenergie door membraan-stacks gepompt. Die membranen splitsen dat zoute water in een zuur- en in een base-oplossing, de zogeheten elektrolyten. Die twee oplossingen worden apart opgeslagen in twee andere tanks van de batterij. De elektriciteit zit dan als het ware opgeslagen in die twee wateroplossingen. Als er elektriciteit uit de batterij gehaald moet worden, worden het zuur en de base bij elkaar gebracht via dezelfde membraan stacks en ontstaat zout water. Tijdens dat proces wordt elektriciteit opgewekt, zodat de batterij weer ontlaadt. Nooit meer laden dankzij nucleair diamant Tot slot nog een batterij in de categorie spectaculair, maar mogelijk te mooi om waar te zijn. Het Chinese bedrijf Betavolt heeft een nucleaire diamantbatterij ontwikkeld ter grootte van een munt. Volgens de makers kan de batterij elektronische apparaten voor vijftig jaar van stroom voorzien, zonder dat deze ooit opgeladen hoeft te worden. Volgens Betavolt kunnen dergelijke batterijen ervoor zorgen dat smartphones nooit meer aan de stekker hoeven en drones continu kunnen vliegen. Hoewel het misschien revolutionair klinkt, bestaan nucleaire batterijen al sinds de jaren vijftig. Dit type batterij gebruikt straling om elektriciteit op te wekken. Waar in de meeste batterijen energie wordt opgeslagen, wekt een nucleaire batterij door chemische reacties zelf elektriciteit op. De technologie wordt nu gebruikt op plekken waar opladen moeilijk is, bijvoorbeeld in de ruimtevaart. Lees ook: Met thuisbatterij het net in balans houden en nog betaald krijgen ookMet windmolens het elektriciteitsnet in balans houden? Vandebron bewijst dat het kanBijna helft thuisbatterijen nu van Nederlandse makelij; maker kan doorgroeien dankzij miljoeneninjectie