Kaz Schonebeek 14 oktober 2022, 11:00

Opmerkelijk: leven op Mars veroorzaakte mogelijk dodelijke klimaatverandering

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Met dit soort berichten gaan we de wereld niet veranderen. Maar opmerkelijk zijn ze wel. Deze week: hoe microbieel leven op Mars mogelijk dodelijke klimaatverandering veroorzaakte.

Mars Adobe Stock Miljarden jaren geleden was Mars misschien wel het thuis van zichzelf vernietigende microben.

Dat mensen broeikasgassen de atmosfeer inpompen en zo gevaarlijke klimaatverandering veroorzaken, is bekend. Maar dat microbieel leven op Mars mogelijk hetzelfde heeft gedaan, klinkt redelijk merkwaardig. Toch is dat wat wetenschappers van de University of Arizona suggereren na het simuleren van omstandigheden waarop vier miljard jaar geleden leven zou kunnen zijn ontstaan op onze rode buurplaneet.

Computersimulaties

De onderzoekers testten met computermodellen een hypothetisch scenario waarin leven op Mars vier miljard jaar geleden zou kunnen zijn ontstaan. Waarschijnlijk was de planeet toen niet de koude woestijn die het nu is: de atmosfeer was veel dikker en bestond uit hoge concentraties CO2 en waterstof. Dit zijn beide sterke broeikasgassen, waardoor de temperatuur hoog genoeg was om water over het oppervlakte te laten stromen.

De wetenschappers combineerden modellen van Mars’ bodem, atmosfeer en klimaat met ecologische modellen van aardse microbes die zich voeden met CO2 en waterstof. Dit soort microbieel leven komt op Aarde voor rond hydrothermale bronnen op de oceaanbodem. Gedacht wordt dat op deze plekken – waar water van wel 80 graden uit de zeebodem spuit en waar nauwelijks zonlicht doordringt – het leven op aarde kan zijn ontstaan.

Lees ook: Raket vliegt op brandstof van plasticafval

Zelfvernietiging

Uit simulaties bleek dat onder het oppervlakte van Mars de omstandigheden voor het ontstaan van dit soort leven erg gunstig waren. Iets té gunstig zelfs. Want de microben voeden zich niet alleen met CO2 en waterstof, zij scheiden ook methaan uit. En daar knelt het: doordat het microbiële leven in grote hoeveelheden voor kon komen, konden zij ook de samenstelling van de atmosfeer beïnvloeden – waardoor Mars tot ijzige temperaturen kon afkoelen.

“Uit onze onderzoeksresultaten blijkt dat de atmosfeer van Mars in een razend tempo compleet veranderd zou kunnen worden door biologische activiteit, binnen enkele tienduizenden of honderduizenden jaren”, zegt hoofdonderzoeker Boris Sauterey in een persbericht. “Door waterstof uit de atmosfeer te verwijderen, zouden microben het klimaat van de planeet dramatisch hebben kunnen laten afkoelen.”

Zo zou microbieel leven het omgekeerde hebben gedaan van wat de mens op aarde doet: waar mensen gevaarlijke opwarming veroorzaken, zouden de microben aan de basis hebben gestaan van een dodelijke afkoelingsperiode. De dunne atmosfeer en ijzige temperaturen op Mars die we nu kennen, zouden teruggevoerd kunnen worden op biologische activiteit miljarden jaren geleden.

Opgemerkt moet worden dat de onderzoekers hiermee niet bewezen hebben dat deze microben ook daadwerkelijk Mars bevolkt hebben. Het onderzoek laat enkel zien dat er omstandigheden hebben bestaan waarin microbieel leven kon floreren – om zichzelf uiteindelijk de nek om te draaien.

Lees ook: Opmerkelijk: California legaliseert menselijk overschot als compost

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Waar blijven de ceo’s die kunnen luisteren?

Als je goed oplet zie je dat leidinggevenden in politiek en bedrijfsleven één gemeenschappelijke blinde vlek hebben. Het vermogen goed te luisteren is vaak zwaar onderontwikkeld, de goede niet te na gesproken. Heel jammer, want veel problemen hadden we dan eerder aan zien komen en sneller op kunnen lossen. Het begon me in interviews door de jaren heen echt op te vallen dat indrukwekkende cv’s waar internationaal erkende leiderschapscursussen of -opleidingen op prijken, geen voorspellend effect op het luistervermogen van de gemiddelde leider hebben. Of het nou om een training ‘leiderschap en persoonlijke ontwikkeling’ aan INSEAD in Fontainebleau of aan Harvard Business School ging, het onderdeel ‘luister naar de ander’ leek geheel te ontbreken. Deze leiders hebben geen moeite met een energiek verhaal waarin ze missie en visie van hun bedrijf of onderneming aan de wereld kenbaar moeten maken, maar het blijft in de regel bij het zenden van informatie. Een eenzijdige vorm van communiceren die vooral in trek is bij wie van het proces geniet, voor wie de inhoud vaak een hinderlijke bijzaak is. Hetzelfde type leider dat graag elke open deur aan zijn toehoorders verklaart met een aplomb alsof hij het ontstaan van het heelal ontsluiert. Hetzelfde type leider dus ook dat de ander haast per definitie voor niet al te slim houdt. Een sterk staaltje daarvan zagen we afgelopen week bij Jesse Klaver, de voorman van GroenLinks. Als hij zich onbespied waant klapt hij uit de school over het stikstofrapport ‘Wat wel kan’ van Johan Remkes. ‘Dit rapport, dit is gewoon Van der Wal. Dus dit kabinet is politiek zwakker gemaakt.’ (…) By the way, dit moet nog wat versnellen. Als jullie dit allemaal prima vinden oké, strik eromheen zou ik zeggen. En kabinet: niet tot 14 oktober wachten. (…) Morgen advies aftikken en gaan.’ Want als het langer duurt ‘…dan gaat iedereen er weer naar kijken en gaan er weer protesten komen, denk ik. Als ze echt zien wat erin staat. Het onderschrijft alles waar ze boos over waren. Dat blijft gewoon.’ In zijn tweets geeft hij er later een draai aan, maar het kwaad is dan al geschied. Klaver wil snel een strik erom, voor ‘ze echt zien wat erin staat.’ Het spel boven de inhoud, de boeren handig te slim af willen zijn, niet bereid serieus te luisteren. Het was voor een belangrijk deel de remedie die de omgekeerde vlaggen uitlokte. De techniek van Klaver is de techniek van de ceo die er snel een besluit doorheen ramt zonder een serieuze reactie af te wachten, want diep van binnen kan hij zich niet voorstellen dat een ondergeschikte iets kan opperen dat zijn denken en zijn doen verder helpt. Ik hoop dat elke leidinggevende in de toekomst, en die toekomst begint vandaag, zijn luistervaardigheid gaat trainen. Niet alleen in de betekenis van ‘ik hoor wat je zegt’, maar ook door soms iets te doen wát een werknemer met kennis van zaken te berde brengt. En die hoop is gestoeld op de ceo’s die ik ken uit interviews of van congressen, die niet alleen antwoord geven, maar ook uit zichzelf nieuwsgierige vragen stellen. Nederland knapt ervan op als zij de overhand krijgen.Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.