Ellen Lengkeek 22 mei 2023, 10:44

Brabantse keukenbladenproducent strijdt voor verantwoorde natuursteenketens en onderwijs in India

De Helmondse keukenbladenproducent Arte werkt aan de opzet van een circulaire lijn. Daarmee wil het bedrijf het mogelijk maken afval van zijn natuurstenen of keramieken keukenbladen als bouwgrondstof te hergebruiken in Nederland. Het steen komt onder meer uit India. Daar zet het bedrijf zich in tegen kinderarbeid en maakt het zich hard voor onderwijs. Het past binnen de opzet van verantwoorde en duurzame natuursteenketens.

IMG 8375 Arte maakt zich sterk voor verantwoorde natuursteengroeves. Arbeiders worden ondersteund, hun kinderen krijgen onderwijs. | Credits: Arte Helmond

Dat Arte zich inzet voor hulp aan kinderen van ouders die in de groeves werken, komt mede voort uit de transparantie die het bedrijf zich al jaren heeft opgelegd. “Het past ook heel goed in de lijn van de initiatiefwet Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen”, zegt Niels van den Beucken. Hij is algemeen-directeur van Arte en voorzitter van de Stichting Arte Responsible Stone Foundation, die zich inzet tegen kinderarbeid rondom de steengroeven van Ballikurava Mandal in India en voor scholing zorgt.

“Ook een mkb-bedrijf, zoals wij zijn, kan deze weg voor ondernemen met respect voor mens, milieu en maatschappij op een transparante manier bewandelen”, is zijn overtuiging.

Arte is pleitbezorger van de initiatiefwet IMVO waarvoor politici en bedrijven zich nu hard maken. De initiatiefwet is in 2022 ingediend bij de Tweede Kamer door ChristenUnie, PvdA, GroenLinks, SP, D66 en Volt. De regelgeving dwingt bedrijven feitelijk om te ‘ondernemen met respect voor mens, milieu en maatschappij in hun wereldwijde keten’. Het voorkomen van kinderarbeid en zichtbaar maken daarvan, is hier onderdeel van.

Genomineerd voor Duurzaam Ondernemerschap

Arte begon als ambachtelijk bedrijf en groeide uit tot een industrieel duurzame onderneming met zo’n honderd medewerkers. Platen voor de keukenbladen komen uit Spanje, Italië en groeves uit het verre India. Dat klinkt tegenstrijdig waar het een duurzame footprint betreft, toch stond Arte in 2022 op het lijstje van genomineerden voor de Willem 1 Plaquette voor Duurzaam Ondernemerschap, samen met Nederlandse bedrijven als Dopper dat hervulbare waterflessen op de markt brengt, Kipster dat CO2-neutrale eieren produceert en de biologische supermarkt EkoPlaza. De prijs voor duurzaam ondernemerschap in Nederland ging dat jaar uiteindelijk naar Mud Jeans, dat CO2-neutrale spijkerbroeken maakt.

“Een terechte winnaar”, zegt Van den Beucken, “die net als wij zijn begonnen als ambachtelijk bedrijf. We zijn er nog steeds trots op dat we zijn genomineerd vanuit ons gedachtegoed van transparantie binnen de gehele keten; van steengroeve tot en met de montage van het werkblad in de keuken. We kiezen voor de steengroeves van India, omdat we daar binnen het segment van de keukenbladen die wij produceren, simpelweg het beste materiaal kunnen krijgen. Ook in Spanje en Italië halen we grondstoffen.”

Onderwijs in Indiase dorpjes

“In twaalf dorpjes rondom Ballikurava Mandal hebben we nu ook een Child Labour Free Zone gecreëerd”, vertelt Van den Beucken. “Samen met ngo’s ter plekke zorgen we dat kinderen onderwijs krijgen. Een team van zes mobilisers creëert bewustwording bij gezinnen door te controleren welke kinderen niet op school zijn. Ze gaan daarbij van deur tot deur om te praten met ouders en ze te overtuigen van het belang dat hun kinderen onderwijs krijgen. Wij betalen de mobilisers daarvoor, niet de ouders of scholen, dat werkt niet.”

Productpaspoort vertelt het verhaal

De inzet voor verantwoorde natuursteengroeves met ketenpartners wordt door Arte ook aan de consument duidelijk gemaakt. Van den Beucken: “Iedere materiaalsoort en daarmee elk werkblad dat we maken, heeft een productpaspoort. Dit geeft niet alleen zekerheid over een goede afkomst, het vertelt ook een krachtig verhaal. Een verhaal dat door de gehele keten heen – van leverancier tot consument – zorgt voor betrokkenheid, loyaliteit en bewust duurzame keuzes. We gaan dit jaar in gesprek met andere bedrijven om een circulaire lijn in Nederland op te zetten voor ons afval om te komen tot nieuwe steenproducten. Nu al wordt veel composiet verwerkt in bijvoorbeeld asfalt, voor het harde keramiek is dat complexer.”

Verantwoorde natuursteenketens

Arte maakt zich sterk voor maatschappelijk verantwoord ondernemen tot aan de steengroeves. Het bedrijf heeft samen met het ministerie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, ngo’s en vakbonden daarvoor het Initiatief TruStone opgezet om verantwoorde natuursteenketens te bevorderen. Daarbij wordt gekeken naar kinderarbeid, gedwongen arbeid, gebrek aan vakbondsvrijheid, veiligheid en gezondheid van de arbeiders. Werkgevers en werknemers krijgen bijvoorbeeld trainingen over gezond en veilig werken. Bedrijven die zich aansluiten bij TruStone hebben daarbij ook meer inzicht in de herkomst van hun materialen.

Lees ook:

Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar onze partners? Klik hier.

In kleine schooltje krijgen kinderen les in India, terwijl hun ouders werken in de steengroeves. | Credit: Arte Helmond
Arte maakt keukenbladen van steen uit onder meer India | Credit: Arte Helmond

Van maatwerk naar modules: hoe de wereld van gebouwinstallaties razendsnel verandert

ModuleMakers is een venture van technisch dienstverlener Croonwolter&dros. De start-up ontwikkelt, levert en installeert modules voor gebouwinstallaties en telt inmiddels bijna 40 medewerkers. Wout van den Toorn, commercieel manager bij ModuleMakers, licht de potentie van modulair werken toe: “Dankzij modules verkort je de tijd op de bouwplaats aanzienlijk en heb je minder arbeidskrachten nodig voor hetzelfde werk. Dat is geen overbodige luxe in tijden van schaarste op de arbeidsmarkt.” Snelheid en betaalbaarheid Wat doet ModuleMakers precies? Van den Toorn legt het uit aan de hand van een voorbeeld. “Stel je de warmte- en koelsystemen van een groot kantoorgebouw voor. Die bestaan grofweg uit drie onderdelen: de warmtebron (ofwel de technische ruimte, die vaak in de kelder van het gebouw te vinden is), de distributiekanalen (ofwel het leidingwerk) en de afgiftesystemen, zoals klimaatplafonds”, zegt hij. “Traditioneel worden al die onderdelen allemaal op locatie in elkaar gezet, aan elkaar gelast, noem maar op. Dat betekent veel verschillende mensen op de bouwplaats, die met allerlei uiteenlopende zaken bezig zijn.” ModuleMakers pakt dat anders aan. In de fabriek in Amersfoort, een gigantische hal van bijna 5.000 vierkante meter, doet het bedrijf al veel voorwerk. Daar ontwerpt en produceert het namelijk modules, die op de bouwplaats als Lego-blokjes aan elkaar gekoppeld kunnen worden. “Neem het leidingwerk: dat assembleren we in onze fabriek al tot modules, die we op locatie alleen nog maar aan het plafond hoeven te bevestigen", aldus Van den Toorn. "En de volgende module schroef je er zo aan vast.” Dat bespaart ontzettend veel tijd en arbeidskrachten, zegt hij: “Normaal gesproken ben je per verdieping, waar ongeveer 375 meter aan buizen ingaat, gemiddeld zeven dagen bezig met leidingwerk. Wij doen het in twee dagen, met z’n tweeën.” ModuleMakers is in staat om bijna alle vormen van gebouwtechnologie op deze manier te ontwerpen. En de producten die het levert, kunnen ook overal aangesloten worden. Wat het bedrijf nog niet kant-en-klaar kan leveren, ontwerpt het zelf, met behulp van eigen software. Tekst gaat verder onder het kader.Wat is modulariteit ook alweer? Een modulair product of systeem bestaat uit verschillende componenten (ofwel modules) die gemakkelijk te monteren, demonteren en vervangen zijn. Denk bijvoorbeeld aan modulaire bouw, waarbij complete woningen soms bijna net zo gemakkelijk als een IKEA-kast in elkaar ‘geklikt’ kunnen worden. Of denk aan de Nederlandse Fairphone. De verschillende componenten van deze smartphone zijn gemakkelijk te vervangen als ze stukgaan, zodat de smartphone zelf langer meegaat.Slimmer ontwerpen De werkwijze van ModuleMakers brengt verschillende voordelen met zich mee. De kortere tijd op de bouwplaats en dat er minder medewerkers nodig zijn, zijn er twee van. Maar het kan ook tot kostenreducties leiden, bijvoorbeeld op het gebied van inkoop. Van den Toorn: “Wij weten immers precies hoeveel isolatiemateriaal elke module vereist. Dat kunnen we dus in één keer inkopen, in de toekomst zelfs voor meerdere projecten tegelijkertijd. Dat kan veel schelen.” De echte winst is echter te behalen tijdens het ontwerp- en tekenproces van het bedrijf. “Die is bij ons volledig ingericht op standaardisatie. Want hoe minder maatwerk er nodig is, hoe lager de kosten uitvallen”, legt Van den Toorn uit. Elke ontwerpkeuze die ModuleMakers maakt, wordt daarom opgeslagen in een digitale bibliotheek, waar het bij volgende projecten weer gebruik van kan maken. “We hoeven nu eigenlijk alleen de afmetingen en wensen van klanten in te voeren in onze configuratie-software en er rolt al een eerste schets uit.” “Als de klant bepaalde aspecten toch anders wilt, een grotere pomp bijvoorbeeld, dan passen we dat gemakkelijk aan in onze software. De andere aspecten van het ontwerp veranderen dan automatisch mee”, vervolgt Van den Toorn. “Zo hoeven we niet langer bij elk project het wiel opnieuw uit te vinden. Dat is belangrijk, want daar zit een groot deel van de kosten. Momenteel overheerst maatwerk nog, maar het is onze ambitie om dit steeds vaker te vervangen door gestandaardiseerde modules.” Circulaire installaties Ook op het gebied van duurzaamheid zorgt dat voor voordelen, vervolgt hij. “Onze modules bestaan uit verschillende onderdelen, die normaal gesproken apart van elkaar en in kartonnen en plastic verpakkingen geleverd worden. Voor een aantal modules heb je dus al snel een behoorlijke berg verpakkingsafval opgebouwd”, aldus Van den Toorn. “Maar omdat wij altijd dezelfde onderdelen nodig hebben, konden wij afspraken maken met onze leveranciers, om producten voortaan alleen nog in karretjes aan te leveren, zónder verpakkingen.” Modulair ontwerp maakt gebouwinstallaties daarnaast meer circulair. De verschillende modules worden namelijk aan elkaar gekoppeld met groefkoppelingen. Met andere woorden: er komt geen snij- of lasapparaat aan te pas tijdens het monteren en demonteren. “De onderdelen blijven intact en zijn dus gemakkelijk opnieuw te gebruiken. En aangezien wij gestandaardiseerde systemen leveren, kunnen we zelfs volledige systemen opnieuw inzetten bij een volgend project én gemakkelijk optimaliseren.” ModuleMakers hoopt in de toekomst steeds meer impact te maken op dat gebied. Van den Toorn: “We werken bijvoorbeeld ook aan een modulaire technische ruimte, voor portiekflats die in de aankomende jaren van het gas af moeten. Wij maken daar een verplaatsbaar huisje van, dat je op of naast een portiekflat zet. De installaties in die technische ruimte zorgen voor een aardgasreductie van ongeveer 70 procent. Mocht de technische ruimte niet langer nodig zijn, bijvoorbeeld omdat de portiekflat overstapt op stadswarmte of op een andere manier aardgasvrij wordt, dan kunnen we die in zijn geheel terugnemen en weer inzetten bij een volgend project.” Wordt modulair werken de norm? Van den Toorn verwacht dat modulair ontwerpen en werken in de installatiesector steeds meer de norm wordt. “In de bouwsector zie je het al veel vaker: er rollen tegenwoordig complete woonmodules uit de fabriek. Maar voor technische systemen loopt het nog een beetje achter. Dat gebeurt vaak nog op de traditionele wijze”, zegt hij. “Maar dat gaat snel veranderen. We moeten wel; de arbeidskrachten zijn er simpelweg niet meer om het op een traditionele manier te blijven doen. Modulair werken wordt een must, je kan straks niet meer anders.”