Corneel Vanfleteren 28 augustus 2023, 15:11

Expert: “We moesten al begonnen zijn met het openen van mijnen om tegen 2030 doelstelling te behalen”

De Europese Unie wil 10 procent van de grondstoffen uit eigen bodem halen tegen 2030. Volgens chemicus Reinier Grimbergen van onderzoekscentrum TNO wordt het lastig om deze doelstelling binnen zeven jaar te behalen als we niet beginnen met het openen van mijnen.

Mijnen van lithium in Saksen Duitsland 1692950353 1 “De vraag naar zonne- en windenergie en batterijen die we nodig hebben om de 2030-doelstellingen te halen is zo groot dat we het niet gaan redden met het recycleren van wat nu in ons systeem zit." | Credits: Robert Michael/Getty Images

Waarom is dit belangrijk?

De doelstelling van de Europese Unie om tegen 2030 ruim 10 procent van de kritische grondstoffen uit eigen bodem te halen, lijkt lastig te behalen. Ook 50 procent meer recycleren van die grondstoffen is onmogelijk als we niet inzetten op het mijnen ervan.

Grimbergen vergelijkt: “De tijdschalen voor het openen van mijnen zitten historisch gezien in de ordegrootte van tien tot vijftien jaar. We moesten al begonnen zijn. Voor een deel is dat zo, maar het wordt heel moeilijk om die 10 procent te halen.”

“Door de oorlog in Oekraïne zijn we in staat geweest om binnen een ongekende tijd LNG-terminals te bouwen. Als het urgentiegevoel hoog genoeg is en we bereid zijn om onconventionele dingen te doen, dan kan het misschien nog lukken. Maar als we het doen op de manier waarop we het altijd hebben gedaan, dan is over zeven jaar geen realistische tijd.”

“Als het niet lukt om de doelstelling te halen, dan zijn we afhankelijk van landen buiten Europa. Dat is niet erg, alleen is de vraag van de EU er gekomen omdat er een voortschrijdend bewustzijn is over strategische autonomie. Door de oorlog in Oekraïne blijkt dat ons energiesysteem erg afhankelijk was van gas. Als we dat projecteren op de energietransitie, dan worden kolen, olie en gas vervangen door kritische metalen en mineralen. In die analogie willen we niet te afhankelijk zijn van specifieke landen”, verklaart de chemicus.

Mijnen accepteren

“De vraag naar zonne- en windenergie en batterijen die we nodig hebben om de 2030-doelstellingen te halen is zo groot dat we het niet gaan redden met het recycleren van wat nu in ons systeem zit. Dus daar zit ook spanning op. Als we de voorraad uit mijnen in het systeem hebben gebracht, dan wordt recycleren een grote stroom. Maar die stroom is er nu nog niet omdat we die aan het opbouwen zijn.”

“We zullen mijnen in Europa moeten accepteren”, besluit Grimbergen. “We kunnen vinden dat dit niet in onze achtertuin mag, maar we zitten met een dilemma. Dus ook wij moeten onze handen vuil maken aan het opgraven van materialen. En dit zo snel mogelijk en op een zo verantwoord mogelijke manier. Daar zal in geïnvesteerd moeten worden. En er zal een urgentie moeten komen bij de politiek om dat ook te steunen.”

Hoe vitaal is de komkommer die je eet?

Aan de Universiteit van Basel doen wetenschappers onderzoek naar de vitaliteit van komkommers. Ze kijken in hoeverre factoren als bestrijdingsmiddelen, bodemsoort, volle grond of niet, de omgeving, transport en opslag van invloed zijn op het gewas. Mogelijk kunnen de resultaten ook informatie geven over andere gewassen. Een van de onderzoekers is de Nederlandse Marjolein Doesburg-van Kleffens. Change Inc. sprak haar tijdens komkommertijd over het project.Waarom komkommers? Er is specifiek gekozen om dit onderzoek met komkommers te doen, vanwege het zelfhelend vermogen van de komkommer. Doesburg-van Kleffens legt uit hoe dat zit: “Komkommers staan erom bekend dat ze weer aan elkaar kunnen groeien, nadat ze zijn doorgesneden. Slice healing, noemen wij dat. Courgettes en pompoenen doen dit bijvoorbeeld ook. Als je een komkommer in stukjes snijdt en die tegen elkaar aanlegt, dan wordt het na een tijdje weer één geheel. Wel blijf je goed zien waar er gesneden is.” Dit fenomeen maakt de komkommer heel geschikt om te gebruiken voor dit onderzoek. Vitaliteit “Een samenwerkingsverband met onderzoeksgroepen uit Denemarken, Duitsland en Zwitserland doet een serie van onderzoeken. We willen kijken of er verschillen zijn in vitaliteit tussen regulier geteelde komkommers, biologische komkommers en biologisch-dynamisch (zie kader) geteelde komkommers,” vertelt de onderzoeker.” De term vitaliteit wordt in de biologisch-dynamische beweging veel gebruikt om de kwaliteit van gewassen en producten aan te geven. Doesburg-van Kleffens: “De definitie van vitaliteit omvat de integratie van groei en rijping – denk aan de Italiaanse zongerijpte tomaat, versus de smakeloze waterige grote Hollandse kastomaat als extreem voorbeeld. Vitaliteit uit zich ook als veerkrachtige dieren en planten die tegen een stootje kunnen.”Biologisch en biologisch-dynamisch Bij de productie van biologisch voedsel wordt zo veel mogelijk rekening gehouden met milieu en dierenwelzijn. Biologisch gebruikt geen chemische bestrijdingsmiddelen, kunstmest en genetisch gemodificeerde organismen. Biologisch-dynamische landbouw (BD) voldoet óók aan de normen voor biologische landbouw, maar gaat nog een stapje verder. Voor deze landbouw gelden extra eisen en geheel eigen uitgangspunten. De basis van de BD-landbouw wordt gevormd door de bodem. Gewassen worden altijd in de volle grond geteeld. Bedrijven die op BD-wijze produceren, hebben een gesloten kringloopsysteem. Dat geldt voor de middelen die worden gebruikt, maar een BD-boer houdt ook rekening met de kringloop van het jaar. Een ander belangrijk kenmerk van BD-landbouw is open bestuiving. Hierbij wordt een zo natuurlijk mogelijke manier van veredelen toegepast: het ontwikkelen van een zaadvast ras. Daarbij worden geen kunstgrepen gebruikt, zoals intelen bij plantensoorten die van nature kruisbestuivers zijn.Werkwijze Die vitaliteit wordt als volgt onderzocht. “We hebben een speciaal apparaat,” vertelt de onderzoeker, “een soort guillotine met 21 mesjes, waarmee we de komkommers in één keer in 22 schijfjes snijden. Vervolgens pakken we die strak in folie in. Ook krijgen de komkommers nog een beschermend ribbelkarton om zich heen en dan gaan ze samen in een speciale doos, waaruit vocht naar beneden kan druipen. Het geheel gaat dan twee weken lang in een broedkast met een temperatuur van 23,5 graden Celsius.”De komkommers, nadat ze twee weken in de broedstoof zijn geweest.Drek “Als je de komkommers er na twee weken uithaalt, zie je grote verschillen. De ene komkommer is totaal drek en verkleurd en de ander is nog helemaal donkergroen en compleet aan elkaar gegroeid. Wat we dan doen is de komkommers in een statief klemmen en er gewichten aan hangen. Weet je hoeveel kilo zo’n aan elkaar gegroeide komkommer kan houden? Soms wel 4 tot 8 kilo!”Na twee weken in de broedkast zijn er grote verschillen te zien.864 komkommers Uiteindelijk wordt er naar meer gekeken dan alleen naar het gewicht dat de komkommers kunnen dragen. Kleurbehoud en het verrottingsproces zijn ook belangrijke markers die meer vertellen over de vitaliteit. “We doen per land (Denemarken, Duitsland en Zwitserland) ieder acht experimenten met elke keer 36 komkommers. In totaal dus 864 komkommers. Uit het huidige onderzoek hebben we nog geen resultaten, maar uit eerdere seizoenen weten we al dat biologische en biologisch-dynamische komkommers betere slice healing laten zien. Ook vertonen deze komkommers minder verrottingsverschijnselen. Bij dit laatste onderzoek proberen we ook duidelijker verschillen tussen biologisch en biologisch-dynamisch te vinden. En de oorzaken daarvan. Hopelijk kunnen we daar eind van dit jaar meer over vertellen.”Meer komkommernieuws lezen?Droog, heet en zout - en toch groeien er komkommers in DubaiNooit meer komkommer in plastic: Frankrijk doet plastic verpakkingen voor groenten en fruit in de banStrijd om meest duurzaam geteelde komkommer; niet in de kas, maar achter de pc