Marc Seijlhouwer 24 februari 2021, 17:07

Het noorden van Zweden is straks een Walhalla voor groen staal

In het noorden van Zweden (bij Boden) komt een fabriek die in 2030 5 miljoen ton ‘groen staal’ per jaar moet produceren. Dit staal, gemaakt met behulp van duurzaam opgewekte waterstof, moet de toekomst worden voor de Zweedse staalindustrie.

Zweden idyllisch adobe stock

De initiatiefnemers achter H2 Green Steel maakten hun plannen gisteren bekend. De staalfabriek moet de grootste groene staalproducent ter wereld worden. De waterstof die nodig is voor de hoge temperaturen in het staalmaakproces wordt gemaakt met duurzame stroom, opgewekt met wind- en waterkracht die in de regio volop aanwezig is. Ook liggen de ijzerertsmijnen vlakbij, waardoor het transport van grondstoffen minder CO2 uitstoot.

2,5 miljard euro

H2 Green Steel is een Zweedse samenwerking. Belangrijkste investeerder is Vargas, een investeringsbedrijf dat eerder in een Zweedse batterijmaker investeerde. Maar ook autobouwer Scania doet mee, en de oprichter van Spotify investeert in het groene plan. In totaal is er 2,5 miljard euro gemoeid met het project.

Lees ook: Zweedse proeffabriek voor staal uit waterstof

Groen staal is een droom voor Europa. Op dit moment stoot de staalindustrie evenveel CO2 uit als de helft van het Europese wagenpark. Vergroening is echter lastig, omdat staalmaken vraagt om hele hoge temperaturen, die niet met (groene) elektriciteit haalbaar zijn. Waterstof kan echter wel voor dat soort temperaturen zorgen, en door deze brandstof groen op te wekken maak je het proces duurzamer.

SSAB

H2 Green Steel zegt dat een ander Zweeds project, HYBRIT van staalfabrikant SSAB, een grote inspiratie was voor dit project. Maar SSAB verwacht pas tussen 2030 en 2040 fossielvrij staal te kunnen produceren, waardoor H2 Green Steel de andere staalmaker dus de loef af kan steken. Er zijn echter nog een hoop vraagtekens over de financiën en de kosten en daarmee de concurrentiepositie van duurzaam staal. Ook is het de vraag of de technologie al ver genoeg is om op deze schaal toe te passen.

Lees ook: Hoe een Nederlands bedrijf vies staal omtovert tot schone grondstof

Forse stijging van groene stroom; vooral zonnepanelen en wind, maar ook biomassa

Dit alles blijkt uit de nieuwste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In 2020 was iets meer dan een kwart van de opgewekte energie afkomstig uit hernieuwbare bronnen, in 2019 was dat nog 18 procent. De stijging is op drie vormen van duurzame stroom te vinden: zon, wind en biomassa.Zon en windZon is de grootste stijger in de lijst: van 5,3 miljard kilowattuur in 2019 naar 8,1 miljard. Die stijging komt volgens het CBS direct doordat er meer zonnepanelen in Nederland liggen. Waar deze zonnepanelen precies liggen houdt het CBS niet bij, maar in 2020 openden een heleboel grote zonneparken.Ook windenergie steeg fors. Met de nieuwe windparken op zee bij Borssele kreeg de windstroom een injectie, en ook op land verschijnen meer windmolens. Wind heeft het grootste aandeel in duurzaam opgewekte stroom: 45 procent.Lees ook: Zijn kleine windmolens de oplossing voor lokale energievoorziening?Biomassa stijgt met 45 procentOpvallend is de stijging van opgewekte biomassa. Van 6,0 miljard kilowattuur in 2019 naar 9,0 miljard in 2020, een stijging van bijna 50 procent. Dit terwijl de rol van biomassa voor duurzame elektriciteit ter discussie staat. Biomassa zou ‘niet echt’ groen zijn, omdat er nuttige producten voor worden verbrand. De Raad van State adviseerde biomassa alleen nog hoogwaardig in te zetten. Toch lijken de energiecentrales, die biomassa bij mogen stoken in fossiele centrales om aan duurzaamheidseisen te voldoen, zich hier nog weinig van aan te trekken.De hoeveelheid duurzaam opgewekte stroom steeg nog nooit zo hard als vorig jaar. Dat moet ook wel, want over negen jaar moet 70 procent van de stroom in Nederland uit duurzame bronnen komen. Welke rol biomassa tegen die tijd speelt, is nog een onderwerp van discussie voor de politiek.Lees ook: 'Ik denk dat mensen terechte zorgen over biomassa hebben'