Teun Schröder
16 oktober 2023, 15:00

IJs opspuiten, eierschalen upcyclen en de natuur (letterlijk) een stem geven

Drie start-ups strijden deze maand om de Marc Cornelissen Brightlands Award; een prijs voor duurzaamheidspioniers uitgereikt op de Brightlands Campus Greenport Venlo. De plannen van de genomineerde lopen in ieder geval behoorlijk uiteen. Van het opspuiten van ijs op de Noordpool, tot het verwerken van eierschalen, naar AI en natuur-avatars.

Brightlands V.l.n.r.: Fonger Ypma, Rong Wang en Milan Meyberg | Credits: Marc Cornelissen Brightlands Award

De Marc Cornelissen Brightlands Award is een eerbetoon aan de gelijknamige avonturier en Noordpoolonderzoeker die in 2015 omkwam bij een expeditie in het Canadees arctisch gebied. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een innovatieve start-up die een oplossing heeft voor het klimaatprobleem en zo de wereld wil verduurzamen.

Tijdens de Award Ceremony op 25 oktober bij Brightlands Campus Greenport Venlo wordt bekend wie met de prijs en het geldbedrag van € 35.000 aan de haal gaat. Wij stellen de genomineerden aan je voor.

Eierenschalen-recycling opschalen

De in China geboren Rong Wang bouwt in Nederland aan haar start-up EGGXPERT. Het bedrijf wil eierschalen inzamelen en verwerken tot bruikbare producten, bijvoorbeeld als supplement in veevoer of voor gebruik in cosmetica. Wang: “Eierschalen staan in de top van industrieel afval. Wereldwijd gaat het om 8,5 miljoen ton. Zowel de schaal als het membraan zijn zeer geschikt voor verwerking. De eerste producten brengen we al op de markt, nu willen we doorgroeien en opschalen. De award kan ons daarbij helpen.”

Niet óver, maar mét de natuur praten

Milan Meyberg, oprichter van Emissary of GAIA, gooit het over een heel andere boeg. Met behulp van AI en avatars wil hij de natuur letterlijk een stem geven. Op deze manier stelt Meyberg de natuur in staat om zichzelf te vertegenwoordigen in gesprekken die gaan óver de natuur. Meyberg: “Het GAIA-botnet genereert (semi)-automatisch Environmental AI (ENVAI) voor ecosystemen die rechten hebben verkregen (Rights of Nature, red.). Deze ENVAI worden getraind op datasets van de ecosystemen die zij gaan vertegenwoordigen. Denk daarbij aan jungles, rivieren, bossen, bergen en koraalriffen. Door de natuur een stem te geven, kan deze aan tafel gezet worden als er beslissingen gemaakt moeten worden.”

Interesse gewekt? Bekijk dan hier de demo.

IJskappen groter maken

De genomineerde die geografisch in ieder geval het dichtst bij Marc Cornelissen in de buurt zit is Fonger Ypma met zijn bedrijf Artic Reflections. Ypma wil de smeltende ijskappen in het Noordpoolgebied een halt toeroepen door ’s winters honderden liters ijswater over de bevroren kap te spuiten. Hierdoor kan het ijs dikker worden en gaat de poolkap in de zomer langer mee. Eerder sprak Change Inc. ook al met Ypma: “De ambitie is uiteindelijk om jaarlijks 100.000 vierkante kilometer ijs in stand te houden, en zo de netto jaarlijkse ijs-afname te stoppen, tot de CO2-uitstoot voldoende naar beneden is dat het ijs zelf weer regeneratief wordt.”

Lees ook:

Online boodschappen doen in de lift: is dat duurzaam of juist niet?

Volgens onderzoek van de Rabobank heeft de coronapandemie digitaal boodschappen doen een boost gegeven. De nieuwe klanten die destijds brood, pindakaas en wc-papier online kochten, zijn deels blijven hangen. Maar de groei van online winkelen gaat ook na corona door. Sinds de laatste lockdown is het aantal klanten gegroeid met meer dan 10 procent. Duurzaam? Is boodschappen laten bezorgen duurzamer dan een uitje naar de supermarkt? Wel als het gaat om verse producten zoals groente, fruit en brood, zei expert duurzaam transport en logistiek Walther Ploos van Amstel eerder tegen Change Inc. “Versproducten worden vanuit distributiecentra naar de supermarkten vervoerd. Vervolgens komen ze in de schappen terecht en worden ze verkocht. Online bestellingen worden vanuit lokale bezorgcentra direct naar de consument gebracht. Wanneer de hele schakel van de winkel ertussenuit wordt gehaald, win je in tijd en dus in versheid.” Qua voedselverspilling winnen distributiecentra het van supermarkten. “Supermarkten hebben per dag zo’n 600 tot 1.000 klanten. Door die grote marge is het lastig inschatten welke hoeveelheid producten per dag nodig is. Dat maakt dat er nogal eens wat overblijft en wordt weggegooid. Dat levert ook de nodige uitstoot van broeikasgassen op.” Hoe doe je boodschappen? De vraag hoe je boodschappen doet, is ook relevant. Ploos van Amstel wijst naar een recent onderzoek in Frankrijk over het verschil tussen supermarkten in de binnensteden en de buitenwijken. “In de buitenwijken doet zo’n 60 tot 80 procent de boodschappen met de auto. Lang niet iedereen rijdt elektrisch, wat zorgt voor de nodige uitstoot. Het is ook niet duurzaam dat iedereen apart met de auto naar de winkel komt. Een elektrische bestelbus kan die beweging dan beter in één keer maken. In buitenwijken verliest de winkel het dus van het online bestellen.” In de binnenstad is dat een ander verhaal. “Mensen stappen op de fiets of gaan lopend naar de supermarkt. Uitstoot voor het ritje naar de supermarkt is er niet. In dat geval is online bestellen net zo duurzaam als boodschappen doen in de winkel”, aldus Ploos van Amstel. Ook zit er veel verschil tussen de kleine bezorgbusjes die aan huis leveren en de grote vrachtwagens die naar de supermarkten rijden. “Bijna alle bezorgbusjes rijden elektrisch en hebben geen uitstoot. Dat is wel anders voor de vrachtwagens die aan de winkels leveren. Die zijn veel zwaarder, waardoor ze lastiger te elektrificeren zijn. Het gaat nog wel even duren voordat elektrisch rijden voor vrachtwagens de norm is.” Nog meer uitstoot Daar komt bij dat fysieke winkels CO2-uitstoters zijn, stipt hij aan. “Denk maar aan de verlichting, de koeling, de diepvries, de ovens van de bakkerij. Dan zijn de online magazijnen toch veel efficiënter ingericht en zijn ze zuiniger.” Wat is onderaan de streep duurzamer? De mening van Ploos van Amstel luidt als volgt: “Je hoeft je zeker niet te schamen als je boodschappen bestelt. Vooral niet als je anders de auto zou nemen naar de supermarkt. Wat ook scheelt, is dat veel supermarkten die bezorgen een minimale ordergrootte hebben. Ze rijden dus niet alleen voor een pak rijst." Lees ook: Biologisch verkoopt online veel beter dan in de winkels: waarom?Albert Heijn heeft nu eigen plantaardige merklijnBoodschappen brengen, oude elektronica ophalen: Picnic gaat het doen in Zwolle en Meppel