Teun Schröder
20 augustus 2021, 13:23

Wereldprimeur: SSAB levert staal geproduceerd met groene waterstof

De Zweedse staalfabrikant SSAB leverde afgelopen week de eerste lading fossielvrij staal aan autobedrijf Volvo. Het staal werd volledig geproduceerd met groene waterstof. Het consortium achter de productie verwacht de technologie vanaf 2026 op industriële schaal uit te rollen.

Staalproductie SSAB Eerder lukte het SSAB al om sponge iron, een essentieel component, te produceren zonder fossiele brandstoffen. | Credits: SSAB

Het staal werd geproduceerd in het Zweedse Luleå in de HYBRIT fabriek. Deze fabriek is een joint venture van nutsbedrijf Vattenfall, mijnbouwer LKAB en staalmaker SSAB. Het waterstofgas dat werd gebruikt is geproduceerd met elektrolyse en wordt gevoed door verschillende soorten hernieuwbare elektriciteit.

Staal voor auto’s

De levering borduurt voort op een doorbraak eerder dit jaar, toen het de drie bedrijven lukte om met waterstof sponge iron – of ‘direct-gereduceerd ijzer’ te produceren. Dit is een onmisbaar component in het productieproces van staal. De eerste afnemer van het fossielvrije staal, Volvo Group, wil nog dit jaar beginnen met het produceren van auto’s met het ingekochte materiaal.

Het is wetenschappers voor het eerst gelukt om waterstof te maken uit aluminium schroot. Hoe kregen ze dit voor elkaar?

“Het eerste fossielvrije staal ter wereld is niet alleen een doorbraak voor SSAB, het is ook het bewijs dat het mogelijk is om de overstap te maken en de CO2-voetafdruk van de staalindustrie te verlagen”, aldus Martin Lindqvist, CEO van SSAB in een persbericht. “We hopen dat dit anderen inspireert om ook vaart te maken in de groene transitie.

De CO2-heffing wordt weer ingevoerd in Nederland. Wat vinden bedrijven hiervan?

Dit was het eerste object dat met fossielvrij staal werd gemaakt | Credit: SSAB

CO2-uitstoot industrie

De staalindustrie is wereldwijd verantwoordelijk voor ongeveer zeven procent van de totale CO2-uitstoot. SSAB verwacht met de technologie van de HYBRIT fabriek de uitstoot van Zweden met zo’n tien procent, en Finland met zeven procent te reduceren.

Overname Tata ging niet door

In januari werd bekend gemaakt dat SSAB afziet van een overname van de Nederlandse tak van Tata Steel in IJmuiden. De reden dat de overname afketste was dat SSAB Tata niet in lijn kon brengen met de voorgenomen duurzaamheidsstrategie van de Zweden.

Doorbraak scheepvaart: in 2023 eerste Maersk-schip op e-methanol

Synthetische brandstoffen geproduceerd met elektriciteit (e-fuels) kunnen een belangrijke rol spelen in het terugdringen van de CO2-uitstoot van wegtransport, luchtvaart en scheepvaart. Daarom werken de partijen samen aan een fabriek die 10.000 ton CO2-neutrale e-methanol gaat produceren, het jaarlijkse verbruik van een Maersk schip. De methanol wordt gemaakt uit zonne-energie van een zonnepark in Kassø, Zuid-Denemarken, en CO2 uit de atmosfeer. Hernieuwbare bronnen voor e-fuel Voor methanol zijn CO2 en waterstof (H2) nodig. Met deze moleculen zijn de partijen in staat om brandstof te maken die nagenoeg dezelfde eigenschap heeft als fossiele brandstoffen. In dit geval is de CO2 uit de lucht gelijk aan de uitstoot bij de verbranding van methanol. Omdat E-fuels technisch niet afwijken van conventionele brandstoffen, kunnen ze direct in vervoersmiddelen gebruikt worden. Voor duurzame productie van methanol is het essentieel dat de gebruikte waterstof groen is. Dat betekent dat de elektrolysers die de waterstof maken gevoed worden met elektriciteit uit hernieuwbare bronnen. In dit geval wordt de bouwsteen CO2 uit de lucht gevangen, waardoor er een bijna volledig klimaat-neutrale keten ontstaat.Naast elektriciteit en CO2 wordt waterstof (H2) en stikstof (N2) gebruikt.Vanaf halverwege 2023 zal een 172 meter lang schip van Maersk de e-methanol als brandstof gaan gebruiken. Het zal varen op de Baltische scheepvaartroute tussen Noord-Europa en de Botnische Golf. Verduurzaming Nederlandse scheepvaart Annet Koster, directeur van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) vindt de toepassing van e-methanol een kansrijke techniek, maar gelooft niet dat het de silver bullet voor de verduurzaming van de scheepvaart zal zijn. “We hebben recent een maritiem masterplan ingediend, waarbij de doelstelling is opgenomen om in 2030, 30 emissieloze schepen te hebben”, zegt Koster. En daar komen veel verschillende technieken bij kijken. “We hebben in Nederland een brede vloot met verschillende type schepen. Zo vraagt lange afstand zeevaart (deep sea) om een andere brandstof dan korte afstand zeevaart (short sea).” Koster ziet meer kansen om de scheepvaart te vergroenen met meerdere technieken die naast elkaar bestaan. “Zo kijken we naar het gebruik van waterstof en methanol, maar ook naar carbon capture and storage (CCS). Want als iedereen op e-methanol focust, is het onmogelijk om zo’n grote hoeveelheid methanol groen te produceren. Dat geldt ook voor groene waterstof: het is één van de mogelijkheden. Er is niet een oplossing, maar we hebben juist meerdere technieken naast elkaar nodig.” Wereldwijd is de scheepvaart verantwoordelijk voor zo’n twee en een half procent van de CO2-uitsoot. Toch staan in het Klimaatakkoord van Parijs weinig specifieke afspraken over de vermindering van de uitstoot van deze sector. De internationale scheepvaartorganisatie van de Verenigde Naties, IMO, heeft wél afspraken gemaakt voor het verduurzamen van de industrie. In 2050 moet de sector vijftig procent minder CO2 uitstoten ten opzichte van 2008. KVNR gaat nog een stap verder: zij willen in 2050 70 procent minder CO2 uitstoten ten opzichte van 2008. Lees ook: Nieuwe fabriek Amsterdamse haven zet niet-recyclebaar afval zoals huisvuil om in methanol