Kaz Schonebeek 11 november 2022, 14:34

Architectonisch hoogstandje: duurzaam ventileren met zon en wind

Rotterdam is een duurzaam architectuurobject rijker. Op de campus van de Erasmus Universiteit heeft Paul de Ruiter Architects een multifunctioneel onderwijsgebouw ontworpen. Pièce de résistance is een hyperefficiënt ventilatiesysteem.

Aiste Rakauskaite 16 Op het dak van de Langeveld Building staan ventilatiesystemen die doen denken aan vliegtuigvleugels. | Credits: Aiste Rakauskaite

De Langeveld Building is donderdag officieel geopend en biedt ruimte aan collegezalen en studieplekken voor zo’n 3000 studenten. Het gebouw zit tjokvol duurzame elementen: het wekt meer stroom op dan het gebruikt, grote gedeeltes zijn van hout en circulair beton gemaakt en een innovatief ventilatiesysteem zorgt voor een constante stroom frisse lucht.

Ventilatie met zon en wind

Het ventilatiesysteem werkt met natuurlijke luchtcirculatie. Op de zuidzijde van het gebouw zijn glazen zonneschoorstenen geplaatst waarin warme lucht omhoog stijgt. Bovenop het dak staan installaties, ‘een soort vliegtuigvleugels’, die deze luchtstroom versnellen. Zo wordt het gebouw geventileerd met 85 procent minder energie dan een doorsnee ventilatiesysteem. “Het is geïnspireerd op een heel oud principe dat in het Midden-Oosten wordt toegepast. Wij hebben het in een nieuw jasje gestoken,” vertelt hoofdarchitect Paul de Ruiter.

Het atrium van het gebouw.

Boomhut

Maar de eyecatcher van het gebouw bevindt zich in het atrium. Middenin het gebouw staat een gigantische boomhut van zes verdiepingen hoog. Een brede, houten, wentelende trap voert langs allerlei plateau’s met studieplekken, omgeven door planten.

De trap centraal in het gebouw opstellen is een oude truc van De Ruiter: “Wij zijn al twintig jaar bezig met het promoten van trappen en het verstoppen van liften. Een goed ontwerp zet aan tot bewegen. En als mensen de lift niet gebruiken, bespaart dat energie.”

Voor het ontwerp van het gebouw heeft De Ruiter het één en ander opgestoken van het naastgelegen Polak-gebouw, dat hij ook heeft ontworpen. “Ik had me niet gerealiseerd dat het zo intensief zou worden gebruikt door studenten. Om half negen staan ze al klaar om de beste plek te vinden. Er is behoefte aan rust, maar ook aan collectief leren. Daarom hebben we in de Langeveld Building veel verschillende soorten studieplekken toegevoegd,” vertelt De Ruiter. “Studieplekken hebben een beetje de atmosfeer van een kerkgebouw: studenten studeren er gezamenlijk, maar tegelijkertijd is het muisstil.”

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Wetenschappers willen zonnepaneel dat waterstof produceert naar de markt brengen

Het lijkt op een normaal zonnepaneel, maar niets is minder waar. Dit paneel produceert groene waterstof in plaats van groene stroom. En dat is best bijzonder. Aan de KU Leuven is een groep onderzoekers onder de naam 'The Solhyd Project' al meer dan tien jaar bezig met de ontwikkeling van hun waterstofpaneel. Het paneel dat ze produceren is een soort zonnepaneel dat waterdamp uit de lucht, met behulp van zonlicht, omzet naar waterstof. Ze willen het idee nu naar de markt brengen. Thuis op het dak Groene waterstof wordt nu gemaakt met een elektrolyser en groene stroom. Elektrolysers worden ook wel waterstoffabrieken genoemd. Ze splitsen met behulp van zonlicht H2O in waterstof en zuurstof. Maar elektrolysers zijn duur om te bouwen, en in het hart van de elektrolyser zitten zeldzame materialen zoals iridium en platinum. Door de waterstofpanelen thuis op het dak te leggen kunnen consumenten zelf waterstof produceren. Daarmee kun je je waterstofauto voltanken of bijvoorbeeld je huis verwarmen. Maar ook voor de industrie is waterstof een interessante energiedrager: processen zoals het maken van staal kunnen niet geëlektrificeerd worden, omdat er zeer hoge temperaturen voor nodig zijn. Voor die processen is waterstof een oplossing. Omdat je het, net als aardgas, kunt verbranden. Beter dan een elektrolyser? Dit waterstofpaneel van de Vlaamse onderzoekers heeft een energieomzettingsefficiëntie van 15 procent. Dat betekent dat je met één paneel gemiddeld 250 liter waterstofgas per dag kunt produceren. Volgens de onderzoekers kun je – in een goed geïsoleerde woning – met twintig panelen de winter door. Volgens waterstofprofessor Ad van Wijk is het waterstofpaneel interessant, maar zijn er twee belangrijke punten om rekening mee te houden. “Doordat er zeldzame materialen nodig zijn in een elektrolyser is het proces duur. Ook moet je rekening houden met degradatie. Bij een zonnepaneel neemt de opbrengst ieder jaar met een half procent af. Hoe zit dat met deze panelen?” Geen zeldzame materialen Het onderzoeksteam schrijft op zijn site dat er in het waterstofpaneel geen zeldzame materialen zitten, en het daarom goedkoper is dan elektrolyse. De panelen zijn nog niet klaar voor grootschalige productie, maar er wordt al wel gekeken naar kleinschalige ontwikkeling van de panelen. Zodat in 2030 het waterstofpaneel op de markt kan worden gebracht. De kosten zullen eerst hoog liggen, denken de onderzoekers. Maar ze verwachten dat de kosten uiteindelijk in de buurt zullen liggen van die van een zonnepaneel op dit moment. Lees ook: Energietransitie is in gevaar door gebrek aan grondstoffen voor elektrolyseSchrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.