Kaz Schonebeek 29 maart 2023, 15:42

Een duurzaam dak? Deze site laat huis voor huis zien wat het beste past

Voor vrijwel elk dak in de provincie Utrecht is in kaart gebracht hoe het dak het best benut kan worden. Is het geschikt voor zonnepanelen, een groen dak, waterberging of een combinatie daarvan?

Adobe Stock 92903680 Een duurzaam dak is groen, heeft zonnepanelen, wordt gebruikt voor waterberging of een combinatie daarvan. | Credits: Adobe Stock

De provincie Utrecht heeft 3500 hectare ongebruikte daken. Zonde, dachten de provincie en Stichting Rooftop Revolution. Daarom hebben ze in kaart gebracht welke daken voor welke duurzame toepassingen het meest geschikt zijn. Op een interactieve website kunnen Utrechtse huiseigenaren nu met één druk op de knop zien hoe ze hun dak het best duurzaam kunnen inrichten.

Wat kan waar?

Openbaar beschikbare data over de helling van het dak, de ligging, het bouwjaar en monumentale status van het pand zijn met elkaar gecombineerd. Zo is huis voor huis en bedrijfspand voor bedrijfspand te zien hoe het dak het best gebruikt kan worden. Op een interactieve kaart is te zien of een dak naar verwachting het meest geschikt is voor zonnepanelen, een groen dak, waterberging of een combinatie daarvan.

“Een plat dak dat sterk is − grofweg gebouwd tussen de jaren zestig en negentig −, is bij uitstek geschikt voor waterberging in combinatie met een intensief groen dak”, legt Jan Henk Tigelaar, directeur van Rooftop Revolution, uit. “Betonnen kolossen uit de jaren zeventig bijvoorbeeld zijn heel sterk, die beschikken vaak over restcapaciteit. Daar kun je heel wat op kwijt. Wat minder sterke platte daken zijn vaak wel geschikt voor zonnepanelen en lichtgewicht groene daken. En schuine daken op het zuiden lenen zich natuurlijk bij uitstek voor zonnepanelen.”

Hittestress en wateroverlast

In het model is meegenomen waar er behoefte is aan groene daken en waterberging, met het oog op hittestress in steden en het afvoeren van grote hoeveelheden regenwater. Volgens Tigelaar maakt de tool ook voor overheden inzichtelijk welke duurzame dak-invulling op welke plek zinvol is.

“Als je een dak gaat renoveren, doe je dat voor de komende twintig of dertig jaar. De verwachting is dat we de effecten van klimaatverandering steeds meer gaan merken. We hebben er straks misschien spijt van als we alleen maar zonnepanelen op onze daken leggen. Of andersom, als we alleen maar groene daken aanleggen. Op deze manier proberen we de bewustwording aan te wakkeren dat je van alles kan met je dak. Zodat mensen, op het moment dat ze een beslissing over hun dak maken, er het meeste uit kunnen halen.”

Subsidieregelingen

Op de interactieve kaart is ook te zien welke subsidieregelingen interessant kunnen zijn. De site verwijst door naar informatie over landelijke subsidieregelingen, bijvoorbeeld de SDE++ regeling waarmee ondernemers subsidie kunnen krijgen voor grootschalige zonneprojecten.

Ook wijst de site op regelingen van de provincie Utrecht zelf. Zo wordt de helft van de kosten voor het aanleggen van een groen dak door de provincie vergoed als het groene dak groter is dan vijftig vierkante meter. Ook geeft de provincie subsidie voor het versterken van de dakconstructie als deze te zwak is om zonnepanelen te dragen.

Meer over groene daken:

Rol van dieren in klimaatoplossingen onderschat. ‘Dieren zijn de ontbrekende schakel tussen biodiversiteit en klimaat.’

We moeten de rol van wilde dieren niet over het hoofd zien als we het klimaat willen verbeteren met natuurlijke klimaatoplossingen. Volgens nieuw onderzoek, uitgevoerd door vijftien wetenschappers uit acht landen, zijn wilde dieren cruciaal voor het beheersen van de koolstofcyclus op het land en in het water. De effecten van foerageren, vertrappen, graven, zaadverspreiding en aanpassingen in het landschap door dieren, zijn een belangrijk element in het behoud en de ontwikkeling van landschappen. Grote bijdrage aan natuurontwikkeling Om CO2 terug te dringen, en zo de opwarming van de aarde tegen te gaan, worden diverse oplossingen ingezet. Een daarvan is de bescherming en ontwikkeling van planten, bodems en sedimenten, die CO2 kunnen afvangen en opslaan. Deze methode heeft als bijkomend voordeel dat habitats en landschappen worden beschermd, wat de biodiversiteit van diersoorten ten goede komt. Maar je kunt het ook omdraaien. De dynamiek van koolstofopname en -opslag is afhankelijk van de aanwezigheid van die diersoorten. Wat vaak over het hoofd wordt gezien, is dat die dieren een grote bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de natuur. Daarmee kunnen zij dus een grote rol spelen in het terugdringen van CO2 in de atmosfeer. Rewilding “Wilde diersoorten zijn door hun interactie met de omgeving de ontbrekende schakel tussen biodiversiteit en klimaat”, aldus Oswald Schmitz, professor bevolkingsecologie aan van de Amerikaanse Yale School of the Environment en hoofdauteur van de studie. “Daarom is rewilding een van de beste natuurlijke klimaatoplossingen.” Rewilding is een vorm van natuurherstel, waarbij natuurbeheer door de mens wordt verminderd. Denk aan het laten overstromen van land, predatie en begrazing. Doordat de mens de natuur meer ruimte geeft voor natuurlijke processen, kan die vrijer zijn gang gaan. De rol die dieren hierin spelen, versterkt de natuur. Bijvoorbeeld doordat zij zaden verspreiden of grond geschikt maken voor begroeiing. Veel CO2-opslag mogelijk Het proces waarbij wilde dieren worden ingezet om de koolstofafvang en -opslag te verbeteren heet ACC: Animating the Carbon Cycle. Om volledig te profiteren van ACC is het van belang diersoorten te beschermen en te herstellen tot voldoende aantallen. De populaties moeten groot genoeg zijn om hun ecologische functie te kunnen vervullen. De wetenschappers onderzochten negen diersoorten: zeevissen, walvissen, haaien, grijze wolven, gnoes, zeeotters, muskusossen, Afrikaanse bosolifanten en Amerikaanse bizons. Ze ontdekten dat het beschermen of herstellen van de populaties van deze dieren gezamenlijk de opslag van 6,41 miljard ton CO2 per jaar mogelijk zou kunnen maken. Zet in op behoud en herstel De focus van het onderzoek lag op grotere dieren, omdat hun invloed op het ecosysteem het duidelijkst te zien is. Bovendien zijn deze dieren gevoeliger voor menselijke tussenkomst en voor verlies en verandering van leefgebied. In de afgelopen vijftig jaar zijn de populaties wilde dieren wereldwijd met bijna 70 procent afgenomen. De onderzoekers ontdekten dat het uitsterven van diersoorten hun ecosystemen kunnen doen veranderen van ‘koolstofputten’, die CO2 opnemen, in bronnen van CO2-uitstoot. Ze adviseren daarom de huidige inspanningen voor het herstel van dierenpopulaties te versterken. Ook raden ze aan wetgeving, beleid en financiering in te voeren om het behoud van dieren waarvan het aantal door menselijk ingrijpen is verminderd, te ondersteunen. Lees ook: Biodiversiteit gaat flink achteruit: IUCN biedt handvatten voor beter beheerHuisdieren lopen gevaar door klimaatverwarmingNorbert Schotte: 'Boeren hard nodig voor CO2-opslag en biobased bouwen'