Kaz Schonebeek 09 maart 2023, 09:00

Luchtvervuiling tegengaan? Plant loofbomen én naaldbomen

Bomen zuiveren de lucht in vervuilde steden door schadelijke stoffen op te nemen. Zweeds onderzoek laat zien dat een combinatie van loof- en naaldbomen aanplanten de beste manier is om luchtvervuiling tegen te gaan.

20180625 132317 Onderzoekers hebben de aanwezigheid van stoffen in luchtvervuiling gemeten in gevallen bladeren. | Credits: Jenny Klingberg

In het arboretum, de bomenafdeling van de botanische tuin in Gothenburg zijn onderzoekers gevallen bladeren en naalden gaan rapen. Omdat daar veel verschillende soorten bomen op één en dezelfde plek staan, konden de onderzoekers goed vergelijken hoeveel luchtvervuiling de verschillende boomsoorten met hun groen aan zich binden.

De onderzoekers hebben de bladeren geanalyseerd op de aanwezigheid van zogenaamde polycyclische aromatische koolwaterstoffen (of: paks). Dit zijn voor de gezondheid gevaarlijke stoffen die in de uitlaatgassen van auto’s zitten. De aanwezigheid van deze paks wordt in verband gebracht met hart- en vaatziekten en ademhalingsproblemen. Hoe meer paks in de bladeren of naalden zitten, hoe beter de bomen de lucht hebben gezuiverd.

Een scala aan bomen

Een heel scala aan bomen is op hun luchtzuiverende kwaliteiten onderzocht. Van de loofbomen zijn dit de ratelpopulier, kers, lijsterbes, beuk, eik, walnoot en berk. De onderzochte naaldbomen zijn de lariks, spar, zilverspar en zwarte den. Vrijwel allemaal bomen die van nature ook in Nederland voorkomen, of die wij graag in onze parken en tuinen aanplanten.

Naaldbomen bleken erg goed in het opnemen van gasvormige paks. En omdat naaldbomen het hele jaar rond groen zijn, zuiveren ze ook in alle seizoenen de lucht. Loofbomen bleken dan weer erg goed in het binden van paks die als deeltjes door de lucht zweven, waarschijnlijk door hun grotere bladoppervlak.

En de winnaar is…

“De soorten verschilden sterker van elkaar dan we hadden verwacht”, merkt onderzoeker Jenny Klingberg van de Universiteit van Gothenburg op. “De lariks, een naaldboom die in de herfst zijn naalden laat vallen, kwam als beste uit de test. Lariksen absorberen de meeste vervuiling die aan deeltjes gebonden zijn, maar zijn ook goed in het vangen van gasvormige paks.”

Maar dit wil niet zeggen dat we onze straten nu vol met lariksen moeten gaan zetten. Om de stadslucht schoon te houden, spelen meer factoren een rol. Zo kunnen bomen met veel bladeren de luchtcirculatie in smalle straten verminderen, waardoor vervuilde lucht blijft hangen. Daarom is een mix aan bomen die is aangepast op lokale omstandigheden belangrijk, benadrukken de onderzoekers.

Meer over bomen:

Leidinggevenden krijgen (te) flinke bonus voor CO2-reducties

Van de bedrijven in de Stoxx Europe 50-index die in 2022 hun CO2-doelen haalden, ontvingen leidinggevenden gemiddeld 86 procent van het beschikbare bonusgeld. De helft kreeg zelfs de volle pot. Ter vergelijking: de uitbetaling van niet-klimaat gerelateerde bonussen is gemiddeld 75 procent. De onderzoekers trokken een alarmerende conclusie: slechts 14 procent van de bedrijven hanteert een klimaatgelinkt beloningssysteem dat echt goed in elkaar steekt. Groene investeerders kunnen die systemen dus niet gebruiken om de duurzame prestaties van een bedrijf in te schatten.In het rapport maken PwC en de London Business School binnen de vijftig grootse Europese bedrijven onderscheid tussen de 14 grote uitstoters en 36 bedrijven die minder CO2 uitstoten. Dit is relevant, omdat meer dan 200 institutionele beleggers samenwerken in Climate Action 100+ om juist de grootste uitstoters te motiveren om hun uitstoot te verminderen. Het is interessant voor deze beleggers om te weten of een beloningssysteem gekoppeld aan CO2-reductie werkt als extra duwtje in de rug.Waarom belonen naar CO2-reductie niet werkt Om de ‘groene’ beloningssystemen van de vijftig bedrijven van het onderzoek te beoordelen, hebben de onderzoekers vier criteria gewogen: het aandeel van CO2-doelen in de totale bonussom, de meetbaarheid van het emissiedoel, de transparantie over het beloningssysteem in het jaarverslag, en of het beloonde doel bijdraagt aan het halen van het einddoel; zoals CO2-neutraal zijn in 2050. De meerderheid van de grootste Europese bedrijven scoort op alle vier niet best. Om te beginnen vermeldt 71 procent van de veertien CO2-intensieve bedrijven expliciet in het jaarverslag hoeveel van de te vergeven bonussom afhangt van emissiedoelen. Voor 6 procent van hen is dat aandeel te laag voor duurzame investeerders, die gemiddeld een weging van 10 tot 20 procent voor klimaatdoelen willen zien. Uit het onderzoeksrapport blijkt dat een ruime minderheid van de bedrijven niet concreet vermeldt hoe de timeline van de reductie eruit moet zien, bijvoorbeeld 15 procent reductie in 2025 en 35 procent in 2030. Dat laat veel ruimte voor interpretatie en ondermijnt het vertrouwen van groene investeerders. Bovendien legt slechts een tiende van de bedrijven uit hoe de kortetermijnprestaties precies leiden tot het einddoel, meestal net zero. Op de doelen zelf valt ook nog wat aan te merken. Zo meld een ander rapport over de status van CO2-intensieve bedrijven dat slechts 9 procent van hen op dit moment voldoende doet om de CO2-uitstoot in lijn te brengen met de klimaatdoelen van Parijs. Het is dus de vraag of het überhaupt eerlijk is om die (onderdoende) prestaties te belonen. Beloon alleen relevante prestaties CO2-gelinkt belonen is op dit moment dus niet effectief. Dat komt mogelijk doordat het nog in de kinderschoenen staat, maar dat is geen excuus. Daarom is het zaak dat bedrijven een logische match gaan vinden tussen hun 'impact hotspots' en de manier waarop ze belonen. Anders ‘halen bedrijven het doel, maar missen ze het punt’, zegt Alex Edmans, professor of finance bij de London Business School. Volgens Edmans delen veel bedrijven bonussen uit aan de hand van duurzame doelen die voor hen helemaal niet zo relevant zijn. Op dit moment is de trend bijvoorbeeld om CO2-reducties te belonen, maar een bedrijf in de chemie is misschien veel meer gebaat bij een prestatiesysteem dat watervervuiling beloont. En een voedingsproducent zou de grondkwaliteit op één kunnen zetten. Zo’n mismatch is niet alleen een klimaatgemis, het heeft ook een financieel risico. Edmans: “Alleen het belonen van ESG-dimensies die relevant zijn voor dat bedrijf, lonen”. Lees ook: Duurzame CEO krijgt grotere bonusDuurzame melkboerderijen krijgen extra beloning van FrieslandCampina