Teun Schröder
09 december 2024, 15:40

Steden verliezen steeds meer groen: dit kunnen we ertegen doen

De afgelopen vijf jaar is de verstening van de 30 grootste gemeenten van Nederland flink toegenomen. Per huisadres daalde het aantal vierkante meters openbaar groen met 24 procent. Gelukkig zijn er genoeg initiatieven die groen in steden juist stimuleren.

Getty Images 1404526136 De beroemdste 'stadsbomen' zijn misschien wel de kunstmatige reuze bomen in Singapore. | Credits: Getty Images

Het gaat niet goed met groenvoorzieningen in steden, dat concludeert architectenbureau Sweco in samenwerking met Natuur & Milieu. In de afgelopen vijf jaar ging 658 hectare groen verloren in de onderzochte gemeenten. “Een groene stad is gezond, klimaatadaptief en aantrekkelijk voor mens en dier”, zegt Joeri Meliefste, expert stedelijk groen bij Sweco. “Bij stortbuien voorkomt voldoende groen dat straten en woningen onderlopen. Daarnaast zorgt stedelijk groen voor verkoeling tijdens steeds warmere zomers.”

Naast deze voordelen, toonden onderzoekers van Sweco al eerder aan dat een groene leefomgeving ook minder zorgkosten betekent. Per extra hectare groen neemt het aantal langdurig zorgbehoevende patiënten gemiddeld met 8,6 af. Dat levert jaarlijks een financiële besparing op van minimaal 125 miljoen euro. Reden genoeg om te investeren in groen dus. Deze onderstaande initiatieven laten in ieder geval zien wat gemeenten en inwoners kunnen doen.

Struikroven

Struikroven is een stichting die ‘Struikrovers’ inzet om planten, struiken en bomen te redden van wijken die op de schop gaan. Het geredde groen wordt verhuisd naar een andere openbare ruimte of tijdelijk ergens opgeslagen totdat een wijk gerenoveerd is. De stichting begon als burgerinitiatief, maar is inmiddels een landelijk opererende organisatie. Inmiddels heeft de stichting ook de handen ineen geslagen met bouwbedrijf Heijmans, zodat de organisatie op nog grotere schaal kan struikroven.

Nationaal kampioenschap tegelwippen

Van maart tot en met oktober doen jaarlijks tientallen gemeenten mee aan het NK Tegelwippen. Het NK is een ludieke manier om de hoeveelheid stenen, tegels en andere verharde oppervlakten in een stad te verminderen en te vervangen door groen. Iedere burger kan via nk-tegelwippen.nl zijn of haar weggehaalde tegels registreren. De gemeente die de meeste tegels wipt wint. Wat in 2020 begon als een duel tussen Amsterdam in Rotterdam, is inmiddels uitgegroeid tot een wedstrijd tussen bijna 200 gemeenten. De winnaar van 2024: Venlo!

Wie het kleine niet eert

Nationale campagnes en het mobiliseren van struikrovers spreken natuurlijk tot de verbeelding. Maar voor wie het niet groot kan aanpakken, liggen kleine oplossingen voor het oprapen. Australische wetenschappers ontdekten dat ook kleine, geïsoleerde plekken met stedelijk groen een grote soortenrijkdom aan insecten kunnen aantrekken. Midden in het zakendistrict van Melbourne werd een groenstrook van 195 vierkante meter voorzien van twaalf soorten inheemse planten. Ondanks dat het groen direct naast een drukke weg en een bouwplaats lag, telden de onderzoekers na drie jaar zeven keer zoveel verschillende insecten. Dat groen insecten aantrekt wisten we al, maar dat de stijging zo groot zou zijn verbaasden ook deze wetenschappers.

Een bos op tournee

Tot slot moet een bijzondere vermelding uitgaan naar het Bewegende Bos. Dit bos bevat bomen in potten aarde voorzien van wieltjes. Dit bos, voorzien van 1.500 bomen, trok al eens van buurt naar buurt in Leeuwarden en staat inmiddels in Dordrecht. De initiatiefnemers van het Bewegende Bos hopen dat hun project het debat over meer groen in de stad aanzwengelt. En rijden de bomen weer door, dan hoopt de organisatie dat de bomen gemist worden door de wijk. Wellicht dat dat gemis dan weer aanzet tot nieuwe groeninitiatieven.

Lees ook:

Nieuwe Europese Commissie pompt miljarden in duurzame industrie

Het duurde even, maar inmiddels zijn alle nieuwe Eurocommissarissen goedgekeurd en is de tweede Europese Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen een feit. Die liet er geen gras over groeien; al in de eerste week werd een grootschalig steunpakket op tafel gelegd om de Europese duurzame industrie een boost te geven. Namelijk: subsidies voor de ontwikkeling van batterijen voor elektrische voertuigen en een veiling voor de productie van groene waterstof. Het pakket heeft een totale waarde van 4,6 miljard euro. Decarbonisatie Het pakket bestaat in feite uit drie onderdelen. Het grootste deel (2,4 miljard euro) betreft een generiek pakket van subsidies voor ‘decarbonisatieprojecten’, zoals het uitrollen van hernieuwbare energie, energieopslag, warmtepompen en waterstofproductie. Of projecten voor de subsidies in aanmerking komen, zal volgens de Commissie worden beoordeeld op basis van (onder meer) het verduurzamingspotentieel, de mate van innovatie en de kostenefficiëntie. Europese lidstaten hebben de mogelijkheid om zelf geld toe te voegen aan de 2,4 miljard. Hierdoor kunnen ze op een relatief laagdrempelige manier bijdragen aan de steun voor klimaatvriendelijke technologieën. Batterijtechnologie Daarnaast wordt er 1 miljard euro vrijgemaakt voor het ontwikkelen van batterijtechnologie voor elektrische voertuigen. Ook hierbij gaat het om subsidies die bedrijven of instellingen kunnen aanvragen voor hun projecten. De Europese Commissie wil met de subsidies inzetten op batterij-innovatie op het eigen continent, of dat nu gaat over de ontwikkeling van nieuwe technieken of het optimaliseren van bestaande productietechnieken of -processen. Groene waterstof Tot slot maakt de Commissie vanuit de European Hydrogen Bank, een financieringsinstrument dat de ontwikkeling van groene waterstof stimuleert, 1,2 miljard euro beschikbaar. Het geld zal op veilingbasis worden verdeeld onder ontwikkelaars die grootschalige waterstofprojecten willen opzetten in de EU. Hiervan is 200 miljoen euro specifiek voor de maritieme sector bedoeld, de rest is voor algemeen gebruik. Het is inmiddels de tweede waterstofveiling die de EU organiseert. Bij de eerste veiling, die begin dit jaar plaatsvond, werd uiteindelijk ruim 700 miljoen euro verdeeld onder zeven projecten. In totaal dienden zich toen 132 geïnteresseerde partijen aan. Innovatiefonds Het geld dat de Europese Commissie wil uitgeven aan duurzame projecten is afkomstig van het Innovatiefonds. Dat is een investeringsfonds dat als doel heeft om bedrijven te stimuleren grootschalige koolstofarme projecten op te zetten. Het fonds wordt gevuld met inkomsten uit het Europese emissiehandelssysteem, het mechanisme waardoor bedrijven en instellingen betalen voor de CO2 die ze uitstoten. Indirect betalen die bedrijven dus via het Innovatiefonds mee aan de verduurzaming van Europa. Naar een schatting van de Commissie zal er tot 2030 in totaal ongeveer 40 miljard euro naar het Innovatiefonds stromen. Lees ook: Er vloeit steeds meer Europees geld naar alternatieve eiwittenNederlandse ontwikkelaar van duurzame en veilige kernreactor krijgt steun vanuit de EUChina slaapt niet, dus wij moeten wakker worden