Romy de Weert 19 april 2022, 10:02

TU Eindhoven bouwt bruggen van vlas en biohars

Vlas is een veelzijdig gewas: het zit in kleding, maar je kunt het ook gebruiken als duurzaam bouwmateriaal. De TU Eindhoven bouwt met een consortium de eerste brug van vlas en biohars in Almere.

Bridge 01 Copyright Smart Circular Bridge De brug zit vol sensoren om te kijken wat de draagkracht is | Credits: Smart Circular Bridge

We gebruiken vlas al duizenden jaren in de vorm van kleding, zakken of in scheepstouwen. Maar net als andere biobased materialen, zoals hout en hennep, kan vlas ook gebruikt worden als bouwmateriaal. “Door vlasvezels te mengen met biohars kan er een licht en zeer stabiel materiaal van worden gemaakt met eigenschappen die vergelijkbaar zijn met die van aluminium of licht staal”, laat het Smart Circulair Brigde weten in een bericht.

Vlas is een van de meest veelzijdige cultuurgewassen in de wereld. Vlas groeit goed in het zuidwesten van Nederland en in het westen van België en Frankrijk en wordt in Europa met name verbouwd voor de productie van linnen. De bijproducten – de houtige scheven en de korte vezels – kunnen worden gebruikt in de bouw.

Biocomposiet

Het Europese project Smart Circular Bridge laat zien wat er nu al mogelijk is met dit innovatieve nieuwe materiaal: ze bouwen drie bruggen met dit biocomposiet. De eerste brug van 15 meter lang ligt in Almere. In 2022 en 2023 zullen nog twee biobruggen voor voetgangers en fietsers worden gebouwd in Ulm, Duitsland en in Bergen op Zoom.

Grondstoffen schaarste

De gebouwde omgeving is verantwoordelijk voor 15 procent van de Nederlandse CO2-uitstoot. Als we de klimaatdoelen willen halen, moeten we dat percentage naar beneden krijgen. Het gebruik van biobased materialen helpt daarbij. Vlas neemt CO2 op en het gewas groeit makkelijk. Bovendien is het een snelgroeiende plant.

Vlas heeft een heleboel toepassingen, ook al sbouwmateriaal | Credit: Smart Circular Bridge

Biohars

Om een stevige brug te maken van vlas, moeten de vezels steving aan elkaar zitten. De TU Eindhoven doet dat met een biohars: hars die zo min mogelijk afkomstig is van fossiele bronnen, en bestaat uit afvalproducten van biodieselproductie en gerecyclde PET-flessen. De eerste brug in Almere bestaat voor 25 procent uit biohars, maar in de twee volgende bruggen moet dat aandeel oplopen tot ten minste 60 procent.

Onderzoek met AI

De bedrijven in het consortium blijven voortdurend onderzoek doen naar het biobased materiaal. De bruggen worden met bijna 100 sensoreren gemonitord. Daardoor krijgen de onderzoekers inzicht in hoe het materiaal reageert bij dagelijks gebruik. Hoe gedraagt de constructie zich als er 200 mensen tegelijk overheen lopen? Wat gebeurt er in de verschillende seizoenen, bij storm, hagel en sneeuw? Hoe verloopt het verouderingsproces van het materiaal in detail? De evaluatie wordt uitgevoerd met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) om zo patronen in het materiaalgedrag te herkennen.

Samenwerking wetenschap, industrie en lokale overheden

De eerste Smart Circular Bridge van 15 meter lang is gebouwd door een internationaal consortium van 15 partners. Het projectteam bestaat uit vijf universiteiten, zeven innovatieve bedrijven en drie gemeenten. De eerste brug wordt op 22 april officieel geopend op de Floriade, de internationale tuinbouwtentoonstelling in Almere.

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Lichtgewicht zonnepaneel voor zwakke daken van AH en Jumbo

Uit het Solar Trendrapport 2022 van Dutch New Energy Research (DNE) blijkt dat zonnepanelen op de daken van bedrijven in Nederland op dit moment 3,8 gigawatt aan zonnestroom kunnen opwekken. Genoeg voor bijna 4 miljoen huishoudens. Dat lijkt veel, maar gezien het aantal daken zou dat twintig keer zoveel kunnen zijn. Bij nieuwbouw van grote distributiecentra komen bijna standaard zonnepanelen op het dak. Tenzij de plaatselijke netbeheerder ze niet aan kan sluiten omdat de maximum capaciteit van het net is bereikt. Op de helft van de bestaande daken kunnen al zonnepanelen gelegd worden. Bij sommige is een kleine aanpassing nodig, maar veel daken zijn niet geschikt. De constructie is vaak het probleem. Simpel gezegd is het dak niet sterk genoeg om zonnepanelen te kunnen dragen. Uit hetzelfde rapport blijkt dat bij alle SDE-subsidierondes sinds 2016 maar liefst 23 procent van de toegekende subsidies voor zonne-energie uiteindelijk niet is gebruikt. In negen van de tien gevallen gaat het om projecten voor zonnepanelen op bedrijfsdaken die niet van de grond zijn gekomen. Dat had allerlei redenen, maar de belangrijkste reden was dat de dakconstructie niet sterk genoeg is voor panelen. Dat is bij ruim een kwart van de goedgekeurde maar gestrande projecten het geval. Van golfkarretjes tot Albert Heijn “Daarom moeten bedrijven bij de laatste SDE-ronde een berekening van hun dakconstructie meesturen”, weet Gabor Veraart van Proxables. De panelen van het Chinese Sunman, dat de distributeur exclusief voor de Benelux importeert, wegen 3,5 kilo per vierkante meter, terwijl een gangbaar zonnepaneel al gauw tussen de 20 en 25 kilo weegt. Het lage gewicht komt omdat de panelen van plastic zijn. Hard, onverwoestbaar, maar wel lichtdoorlatend EFTE. Daarnaast zijn ze buigbaar, zo laat Veraart zien tijdens zonnevakbeurs Solar Solutions International. “Ze zijn lichter, maar heel erg stevig. We lijmen ze op golfkarretjes, bussen, vrachtwagens en elektrische skelters, maar vooral ook op daken van bedrijven”, zegt hij. “Er zijn zoveel bedrijfsdaken die constructief niet sterk genoeg zijn om zonnepanelen te dragen. Dat is de markt waar wij ons op richten. Albert Heijn gaat volgende week op een deel van zijn grote distributiecentrum onze plastic panelen leggen. Een deel van het dak is sterk genoeg voor gewone panelen en een deel niet. We zijn ook bezig met de Jumbo, dat heel grote distributiecentra heeft.” De lichtgewicht panelen liggen al op grote terminals in de havens van Rotterdam en Vlissingen. Soms 8000 tot 10.000 per terminal. Verder zijn gemeenten geïnteresseerd om ze op de daken boven parkeerplaatsen voor elektrische auto’s te leggen. Ook de Efteling heeft interesse. Lees hier over andere lichtgewicht kunststof panelen uit Nederland Daken nodig voor vertienvoudiging Het benutten van daken voor zonne-energie is essentieel om in Nederland de klimaatdoelen van Parijs te halen. Het vermogen aan zonnestroom in Nederland groeide het afgelopen jaar met 3,6 gigawatt naar 14,3 gigawatt. Volgens kennisinstituut TNO is het mogelijk om in 2030 al een vermogen te hebben van 50 gigawatt en in 2050 zelfs 200 gigawatt. Meer dan een vertienvoudiging dus. Maar dan moeten wel alle daken meedoen. Lees hier hoe professor Wim Sinke van TNO denkt dat we zonne-energie kunnen vertienvoudigenDe vrachtwagens van Vos rijden al met zonnepanelenVrachtwagen met zonnepanelen bespaart 6 ton CO2 Een bijzondere toepassing van de zonnepanelen is op vrachtwagens. Hiervoor levert Proxables de Sunman-panelen aan startup IM Efficiency uit Heerlen, die ze weer levert aan verschillende transportbedrijven als Vos Logistics, Van der Linden en het Belgische H. Essers. Door het SolarOnTop-systeem op opleggers kunnen trucks 6 procent brandstof besparen, blijkt uit de laatste cijfers. Omdat de dynamo tijdens de rit geen stroom meer op hoeft te wekken en de motor minder wordt belast, scheelt dat per truck gemiddeld 2300 liter diesel per jaar. Daardoor stoot een truck jaarlijks ook 6 ton minder CO2 uit. Als alle 80.000 trucks in Nederland met het systeem worden uitgerust, scheelt dat ruim 480 kiloton CO2 per jaar, 1,6 procent van de totale uitstoot van het Nederlandse wegverkeer, heeft IM Efficiency uitgerekend. Door nieuwe investeerders, waaronder pensioenfonds ABP, kan het bedrijf dit jaar gaan opschalen. “Er rijden nu 20 opleggers rond met dit systeem. Eind dit jaar willen we er 150 mee hebben uitgerust”, stelt CEO Martijn Ildiz van IM Efficiency. ",We hebben straks al twintig mensen in dienst en gaan echt van een startup naar een scale-up."Lees hier hoe de panelen op vrachtwagens brandstof besparen Chinese fabriek van 1 gigawatt per jaar Hoewel ze in China geproduceerd worden en dus van ver vervoerd moeten worden, zijn de panelen volgens Veraart toch duurzaam. “Dat komt omdat er geen glas en geen aluminium in zit. Dat scheelt enorm veel CO2 tijdens de productie”, zegt hij. Qua vermogen doen ze nauwelijks onder voor standaard panelen. Het rendement is 19,2 procent, terwijl de meeste panelen nu ruim 20 procent halen. Veraart: “Omdat het plastic is missen we dan een procentje, maar ons rendement wordt elk jaar beter.” De Sunman panelen worden geproduceerd in China. Daar heeft het merk onlangs een nieuwe fabriek geopend met een productiecapaciteit van 1 gigawatt aan panelen per jaar. Veraart: “China is zelf ook een grote afnemer. Daarom zit die capaciteit alweer bijna vol. Het probleem is ook dat na de coronacrisis alles op is. De grondstoffen, silicium, glasvezel, ETFE, noem maar op.”Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.