Teun Schröder
19 oktober 2023, 11:14

We worden minder snel oud in groenere wijken

Wetenschappers van de North Carolina State University hebben ontdekt dat groene woonwijken, voorzien van veel parken, tuinen en bomen, een positief effect hebben op het in stand houden van bouwstenen in ons DNA die gerelateerd worden aan ouderdom.

Pexels tom fisk 2113864 Hoe groener een wijk, hoe langer onze telomeren. Maar schadelijke factoren overschaduwen de leeftijdsverwachting. | Credits: Pexels / Tom Fisk

De bouwstenen waar het om gaat zijn telomeren. Deze deeltjes vind je aan elk uiteinde van een chromosoom en zijn bedoeld om het chromosoom tegen schade te beschermen. Elke keer als een cel zich deelt, worden de telomeren in een cel iets korter. Als de telomeren zo kort worden dat de cel zich niet meer kan delen, sterft de cel af.

“Dat maakt telomeren belangrijke indicatoren voor leeftijd, of de gezondheid van onze cellen”, zegt Scott Ogletree, een van de auteurs van het onderzoek. “En we weten dat variabelen zoals stress invloed hebben op hoe snel telomeren slijten.”

Demografie en ouderdom

Over een periode van vier jaar bestudeerden de onderzoekers de demografische data van bijna achtduizend personen en de lengte van hun telomeren. Vervolgens werd gekeken naar de hoeveelheid groen in hun leefomgeving en hielden de onderzoekers rekening met variabelen als leefstijl, gezondheid en medicatie. Ook werden omgevingsfactoren meegenomen die de lengte van telomeren kunnen beïnvloeden zoals luchtkwaliteit.

“We ontdekten dat hoe meer groen mensen in hun omgeving hadden, hoe langer hun telomeren waren”, zegt Aaron Hipp, medeauteur van het onderzoek. “Dit was het geval ongeacht ras, economische status of het gegeven dat mensen roken of dronken.”

Positieve effecten teniet gedaan

Dat is in eerste instantie goed nieuws, aldus Ogletree. Maar zodra er sprake was van negatieve factoren als slechte luchtkwaliteit, achterstallige wijken en gesegregeerde wijken waar verschillende bevolkingsklassen grotendeels gescheiden leven, werden de positieve effecten van bomen en parken opgeheven. Ogletree: “Met andere woorden, waar groen de lengte van telomeren beschermt, wordt dit effect teniet gedaan door andere schadelijke omgevingsfactoren.”

Systemisch racisme

“Groenvoorziening is enorm waardevol voor een gemeenschap”, gaat Ogletree verder. “Maar het is op zichzelf niet voldoende om de gevolgen van systemisch racisme, economische segregatie en klimaatrechtvaardigheid te overwinnen. “Deze studie laat zien dat het creëren van groene ruimte in een gemeenschap belangrijk is, maar dat het net zo cruciaal – of nog belangrijker – is om de schade aan het milieu aan te pakken, vooral als deze verband houdt met systemisch racisme.”

Hitte-eilanden

Aan de andere kant tonen steeds meer onderzoeken aan dat groen in woonwijken belangrijk wordt om de leefbaarheid in steden te verhogen. Door de stijgende temperaturen op aarde stijgt het aantal doden door hitte-gerelateerde oorzaken in Europese steden ook. Extreme (en langdurige) hittegolven komen er steeds vaker voor. Dit leidt tot zogeheten hitte-eilanden en dát leidt weer tot meer dodelijke slachtoffers. Eerder dit jaar toonden onderzoekers uit Barcelona aan dat duizenden doden voorkomen kunnen worden als het bladerdak in steden verhoogd wordt van 15 naar 30 procent.

Lees ook:

Groei voor iedereen, nu en in de toekomst

Dit opiniestuk werd geschreven door Dion Huidekooper, voorzitter van de Jonge Klimaatbeweging en Piet Sprengers, manager duurzaamheid bij ASN Bank Onder economen woedt een discussie over de waarde van economische groei. Is het een zegen of juist een vloek voor het creëren van een samenleving waarin niet langer consumptie, maar brede welvaart centraal staat? Belangrijkste reden voor deze discussie is dat de wereld al meerdere planetaire grenzen heeft overschreden. Volgens recent wetenschappelijk onderzoek is dit momenteel met zes van de negen planetaire grenzen al het geval. Deze overvraging van de aarde kan niet los worden gezien van de realiteit dat economische groei gepaard gaat met een toenemend gebruik van grondstoffen, vervuiling en maatschappelijke ongelijkheid – factoren die buiten beschouwing worden gelaten in de huidige economische spelregels. Als daar geen rekening mee wordt gehouden, zijn de consequenties voor onze economie aanzienlijk. De economie wordt gezien als iets definitiefs, iets wat vaststaat. Dat zit zo diep in onze overtuigingen ingebakken dat het moeilijk is die regels opnieuw kritisch te bekijken. Maar, we kunnen de spelregels veranderen. Het zijn geen natuurwetten. Ze komen voort uit onze eigen set aan normen en waarden. De taak is aan de politiek om die regels zo te vormen, dat ze ons brede welvaart brengen, in plaats van enkel economische groei gebaseerd op meer consumptie. Zeker in Nederland, werd de afgelopen decennia maximalisatie van consumptie, met als indicator het Bruto Nationaal Product (BNP), boven het maximaliseren van collectieve voorzieningen, zoals wonen, zorg en onderwijs, gesteld. In het huidige systeem staat ‘ik’ centraal en ben je als individu zelf verantwoordelijk voor je eigen welvaart en welzijn. In dat normenkader is het acceptabel dat er tussen mensen extreme verschillen in welzijn en welvaart bestaan. Nu en ook tussen generaties. Het gaat niet om wel of geen groei van de economie. Het gaat erom of een economie bijdraagt aan een samenleving die brede welvaart voor iedereen mogelijk maakt, binnen het ecologisch draagvlak van de aarde. Een economie die ten dienste staat aan het welbevinden van de mens in plaats van andersom. We moeten opnieuw bepalen wat voor ons van waarde is. Want, is individuele consumptievrijheid echt ons hoogste goed? Of is dat zorgen voor elkaar en toekomstige generaties dezelfde kansen geven? Hoe het BNP er dan uitziet en of het al dan niet groeit, is daar dan een afgeleide van. Vaststaat dat wonen, zorg, onderwijs, veiligheid en een hoopvolle toekomst een kans krijgen te groeien. Als we als samenleving kiezen voor brede welvaart. Een van de manieren om dit te bereiken, is door het belastingstelsel te vergroenen door de subsidies en belastingvoordelen voor fossiele brand- en grondstoffen stop te zetten en milieuheffingen te verhogen. En er zijn tal van andere oplossingen te noemen, denk aan wetgeving die reparatie van producten verplicht stelt in combinatie met minimale levensduur van elektronica van 10 jaar, vergroten van de toegang tot woningen door verhuurdershypotheken, meer betrekken van burgers en jongeren bij besluitvorming door generatietoetsen en ‘gebruik’ fiscaal aantrekkelijker maken dan ‘bezit’. Deze focus op brede welvaart als nieuw kompas voor onze economie vraagt moed. Moed om weerstand te bieden aan gevestigde belangen. Moed om scherpe keuzes te maken, te herprioriteren en te durven sturen op de lange termijn. Moed om overconsumptie te ontmoedigen en te kiezen voor een economie waarin welzijn minstens net zo belangrijk is als welvaart. De aanstaande verkiezingen zijn de uitgelezen kans om dit moedige politiek leiderschap te tonen. Een nieuwe generatie leiders die zich inzet voor een leefbare toekomst voor ons allemaal. Laten we streven naar een economie waarin brede welvaart leidend is. Dan is er groei voor iedereen, nu en in de toekomst. Bronnen:Planetaire Grenzen CBS Definitie Brede Welvaart