Teun Schröder
05 september 2022, 14:29

Batterij, zonnepanelen en waterstof; nieuw opleidingsschip Ab Initio heeft alles

Na ruim vijftig jaar worden de twee opleidingsschepen van STC, de Rotterdamse onderwijsinstelling voor scheepvaart, vervangen. Vanaf dit schooljaar varen de studenten met de Ab Initio, een hypermodern schip met elektrische aandrijving, een waterstofbrandstofcel, en een dek vol zonnepanelen. Change Inc. was bij de doop.

Ab initio Concepttekening van de Ab Initio, het nieuwe opleidingsschip van maritiem opleidingscentrum STC Group | Credits: STC Group/C Job

“Ab Initio is een icoon voor de energietransitie en de modernisering van het onderwijs. We leiden studenten op voor het hier en nu, maar ook voor de toekomst”, zegt Frits Gronsveld, voorzitter van het college van bestuur van STC Group voorafgaand aan de doop. Gronsveld spreekt voor een volle zaal gevuld met studenten en mensen die de bouw van het schip mogelijk hebben gemaakt. STC Group is de Nederlandse onderwijsinstelling voor scheepvaart. De groep heeft wereldwijd scholen. Het hoofdkwartier bevindt zich uiteraard in Rotterdam en is dé plek waar het maritieme personeel van de toekomst wordt opgeleid.

Lees ook: Singapore en Rotterdam werken aan eerste groene maritieme transportcorrido

Waterstof en elektromotor

Met de 67 meter lange Ab Initio (Latijn voor ‘in het begin’) komen studenten nu al in aanraking met de binnenvaartschepen van de toekomst. “Ze leren varen met het klassieke diesel, maar ook met een elektrische motor en waterstof”, zegt Gronsveld. “Tegelijkertijd is de Ab Initio een onderzoeksschip vol met digitale mogelijkheden. Als student wil je hierop varen.”

“Te vaak worden studenten opgeleid met oude materialen”, zegt Jan Kwekel, voormalig lid van het college van bestuur van STC en nauw betrokken bij het proces. “Met de Ab Initio leren ze varen met de schepen van morgen. Wat betekent het voor mijn planning als ik met m’n schip aan de stekker moet liggen? Hoe werkt dat met een waterstoftank? Met welke veiligheidsaspecten heb ik dan te maken? Wat doet mijn verbruik voor het milieu?”

Lees ook: Markt voor groene waterstof gaat explosief groeien

Op het dek van de Ab Initio ligt 200 vierkante meter aan zonnepanelen

Damestoiletten

Daarnaast moet het schip volgens Kwekel ook vooral een fijne plek zijn om te leren. “Dat zie je terug in de lesruimtes. Die zijn modern ingericht en plezierig om te verblijven. Op het schip kunnen ruim 30 leerlingen overnachten. Elke kamer heeft een eigen badkamer en we hebben een damestoilet; dat was vroeger ook niet altijd het geval. Terwijl het juist belangrijk is dat we met onze opleiding meer vrouwen aantrekken.”

Emissievrij varen

Scheepswerf Concordia Damen overzag de bouw van de Ab Initio. “Het schip is als de Euromast; het is een icoon voor de stad”, zegt Chris Kornet, CEO van Concordia Damen. “Ik hoop dat met de Ab Initio meer jongeren de binnenvaart in willen. Er is een opmars gaande naar emissievrij varen. In de toekomst willen we met Concordia dan ook een constante stroom aan schone schepen bouwen.”

Bij de bouw van de Ab Initio zorgde een groot aantal maakbedrijven voor de verschillende onderdelen. Zo werd het waterstofbrandstofcelsysteem geleverd door Zepp.solutions (bekend van de eerste waterstoftaxi in Rotterdam) en werd de moderne radarapparatuur ontwikkeld door Alphatron.

Lees ook: Planten laten groeien met uitlaatgassen van schepen

Dopen tegen ongeluk

Dan is het tijd voor de doop, een traditie die altijd is toebedeeld aan een vrouw. De eer is aan Caroline Nagtegaal-van Doorn, die zich als Europarlementariër inzet voor modernisering van de binnenvaart. “Ik merk bij de sector een welwillendheid om te veranderen. Maar op het gebied van regelgeving en vergunning mag het wel wat sneller.”

Na een flitsend filmpje, wat vuurwerk en een plechtig woordje van Nagtegaal-van Doorn slaat de champagne stuk tegen de boot. Een proces dat overigens geautomatiseerd gebeurt, om de kans op ongeluk te beperken. Daarna ontvangt de Europarlementariër op haar beurt een sieraad; opnieuw een rite die het schip tegen rampspoed moet behoeden. Er kan kennelijk veel misgaan in de scheepvaart. Gelukkig lijkt de Ab Initio op elk scenario voorbereid.

Niks wordt aan het toeval overgelaten met dit geavanceerde doopsysteem

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Studie: Houten steden middel om klimaatverandering af te remmen?

De actie zou volgens de onderzoekers ongeveer een tiende vertegenwoordigen van de totale besparingen die in de uitstoot van koolstofdioxide moeten worden gerealiseerd om de opwarming van de aarde deze eeuw tot 2 graden Celsius te beperken. Duurzaam bouwmateriaal De Duitse onderzoekers erkennen dat de ingreep de aanleg van 149 miljoen hectare nieuwe houtplantages zou vergen en tot een toename van een bevoorrading uit onbeschermde natuurlijke bossen zou leiden. Anderzijds wordt opgemerkt dat er voor de bouwmaterialen geen landbouwgrond zou dienen te worden opgeofferd. “Als 90 procent van de groeiende stedelijke wereldbevolking in middelhoge – met vier tot twaalf verdiepingen – houten gebouwen wordt gehuisvest, kan tegen het einde van deze eeuw de uitstoot van 106 miljard ton koolstofdioxide worden voorkomen”, zegt onderzoeksleider Abhijeet Mishra. “Meer dan de helft van de wereldbevolking woont momenteel in steden en tegen het einde van deze eeuw zal dat aantal nog aanzienlijk toenemen. Dit betekent dat er meer huizen met staal en beton, met een aanzienlijke ecologische voetafdruk, zullen worden gebouwd. Maar we hebben een alternatief. We kunnen de nieuwe stadsbevolking in middelhoge gebouwen van hout huisvesten.” De onderzoekers geven aan dat hout van alle bouwmaterialen de laagste ecologische voetafdruk heeft. “De koolstofdioxide die tijdens de groei van bomen wordt opgenomen en opgeslagen, wordt immers pas uitgestoten als het hout uiteindelijk is vernietigd”, luidt het. Houtkap De onderzoekers wijzen er verder op dat het voorkomen van houtkap in ongerepte bossen en beschermde natuurgebieden een absolute voorwaarde vormt. “De expliciete bescherming van deze beschermde gebieden is van cruciaal belang”, zeggen ze. “De aanleg van houtplantages ten koste van andere natuurgebieden zonder bescherming zou een toekomstig verlies aan biodiversiteit verder kunnen vergroten.” Milieuactivisten plaatsen ook kanttekeningen bij de aanleg van bossen voor houtkap. Zij wijzen er bijvoorbeeld op dat de 131 miljoen hectare boomplantages die over de hele wereld zijn aangelegd, over het algemeen een kleinere biodiversiteit hebben dan natuurlijke bossen en gemakkelijker verbranden. Sini Eräjää, woudexpert bij Greenpeace, merkt dan ook op dat het een verschrikkelijk idee zou zijn om natuurlijke bossen te kappen om ze door houtplantages te vervangen. “Een dergelijk ingreep zou een ramp zijn voor de natuur en voor het klimaat”, zegt ze. “Natuurlijke bossen met een grote biodiversiteit zijn beter bestand tegen droogte, branden en ziekten. Daarmee vormen ze dus een veel veiligere opslag van koolstofdioxide dan de boomplantages die deze zomer van Portugal tot Californië in rook zijn opgegaan.” “Hout kan een grotere rol spelen in de bouw, maar een verdubbeling van de oppervlakte boomplantages ten koste van de onschatbare natuur is onzinnig,”, zegt Eräjää. Zij ziet meer in het beschikbaar stellen van grond van veehouders. Lees ook: Onderzoekers gaan ontbossing tegen door hout te kweken in het lab Brandgevaar Abhijeet Mishra is zich ervan bewust dat de aanleg van boomplantages tot een verlies aan wilde dieren zou kunnen leiden. “Een sterk bestuur en een zorgvuldige planning moeten dan ook de negatieve effecten op de biodiversiteit te beperken”, betoogt hij. “Sommige risico’s, zoals de mogelijkheid dat bosbranden in de stad vaker voorkomen, werden in het rapport niet beoordeeld.” In de Verenigde Staten geniet hout bij vele woningbouwers nog steeds een voorkeur, maar aangezien de wereld door een grotere verstoring van het klimaat met een groter aantal bosbranden te maken krijgt, beginnen sommige bouwers de praktijk van het bouwen met ontvlambare materialen in twijfel te trekken. Abhilash Panda, plaatsvervangend hoofd partnerschappen bij het UN Office for Disaster Risk Reduction, benadrukt desondanks dat hout voordelen biedt. “Het product zorgt voor een koolstofput, vermindert de uitstoot en biedt een manier om onbeheerde bossen aan te pakken”, zei hij. “De ontvlambaarheid van hout vormt wel een nadeel. Cruciaal bij het bepalen van het brandrisico is echter het type van huisvesting dat wordt overwogen en op welke locatie er wordt gebouwd. Risico is locatie-specifiek en elk ontwerp moet daarbij de mogelijke risico’s inbouwen.” Momenteel worden er wereldwijd jaarlijks ongeveer 15 miljard bomen gekapt. Er is berekend dat de boompopulatie van de planeet sinds het begin van de menselijke beschaving bijna is gehalveerd. Lees ook: De toekomst is van hout: 6 voorbeelden van houtbouwSchrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.