Jaime Donata 05 juni 2020, 14:32

Binnenvaart wordt duurzamer met netwerk van oplaadpunten

Verschillende bedrijven werken samen aan een netwerk van laadstations voor binnenvaartschepen. Daarmee kan de vaak vervuilende vaart vergroenen en kunnen bedrijven als Heineken milieuvriendelijker transporteren. Verwisselbare batterijcontainers leveren de nodige stroom zodat een schip niet uren hoeft op te laden.

Adobestock 233985248

Zero Emmission Services (ZES), een samenwerking tussen ING, energie- en technisch dienstverlener ENGIE, maritiem technologiebedrijf Wärtsilä en het Havenbedrijf Rotterdam, werd deze week officieel gelanceerd, maar daar ging wel een voorbereidingstraject van een jaar aan vooraf. Willem Dedden, CEO van ZES, gaat de komende maanden een duurzaam energie-pakket in de markt zetten voor de Nederlands binnenvaart.

Batterijcontainers en laad-en wisselstations

Het concept van ZES is gebaseerd op het gebruik van verwisselbare batterijcontainers met groene stroom, een dekkende infrastructuur van laad- en wisselstations, technische ondersteuning en een innovatief betaalconcept waarbij scheepseigenaren duurzame batterijcontainers kunnen huren in plaats van dat ze zelf grote inverseringen hoeven te doen. Dedden: “Heineken is onze Launching customer, ENGIE levert de groene stroom en de technische kennis van de laadinfra. Wärtsilä de scheepstechniek en batterijen– en ING is betrokken bij de financiele component. Onze oplossing willen we namelijk zo laagdrempelig aanbieden. Schippers hoeven dus geen batterijcontainers te kopen en betalen alleen bij gebruik.”

Lees ook: De grote scheepvaart kan eenvoudig overstappen op waterstof

Hoewel elektrische scheepvaart een groeiende trend is, loopt ZES voorop in de wereld met de missie om hele landelijke oplaad- en wisselinfrastructuur aan te leggen. Dedden: "We beginnen in Nederland waar het schip 'de Alphenaar' straks emissieloos heen en weer gaat varen op het traject tussen de Heinekenbrouwerij in Zoeterwoude en Moerdijk. Maar volgend jaar moeten daar nog vijf schepen bij komen.” Het eerste wissel- en oplaadstation van ZES komt in Alphen aan de Rijn.

100% groene stroom

In eerste instantie levert ENGIE de groene Nederlandse stroom. Maar straks mogen andere leveranciers ook meedoen, als ze maar energie aanbieden die gegarandeeerd groen is en herleidbaar tot aan de bron. Dedden: “Met twee opgeladen containerbatterijen, zogenaamde ZES-Packs, kan een binnenvaartschip 50 tot 100 kilometer varen, afhankelijk van de stroming, de grootte en lading van het schip. Dus met ongeveer 20 laadplekken kunnen we een goede landelijke dekking bieden. Onze ambitie is om in de komende twee jaar 5 tot 10 binnenvaartschepen te laten varen op duurzame elektriciteit. Dat bouwen we op tot 150 binnenvaartschepen in 2030, waarvan 75 containerschepen. Dat is 25% van de 300 containerschepen in Nederland.”

Wat dat oplevert aan milieu-impact? Dedden: “Per schip zorgt de overstap van dieselaandrijving naar een ZES-Pack voor een jaarlijkse besparing van 1.000 ton CO2. En dan hebben we het nog niet over de daling van uitstoot van fijnstof en stikstof die een dieselmotor met zich meebrengt.” Omdat het opladen van een batterij-container ongeveer twee uur duurt – te lang voor de binnenvaartschipper die van Amsterdam onderweg is naar Antwerpen – zal het wisselen van containers waarschijnlijk aantrekkelijker worden dan het ter plekke opladen van een lege batterij.

Herbruikbare batterijen

Hoe zit het eigenlijk met de de milieu-impact van het maken van de containerbatterijen? Dedden: “Het klopt dat de productie van batterijen ook emissie vrijkomt. Maar we hebben berekend dat we met de besparing die onze ZES-packs opleveren, ruim binnen een jaar break-even spelen. Een batterij gaat wel 10 jaar mee op de schepen en daarna zijn ze nog 10 jaar te gebruiken voor andere toepassingen, bijvoorbeeld voor de opslag van overtollige groene stroom, netbalancering of tijdens evenementen ter vervanging van dieselgeneratoren. Ze kunnen daarna zelfs volledig gerycled worden.

Lees ook: Zuid-Holland zet in op verduurzaming binnenvaart

Bron: ZES | Beeld: Adobe Stock

Afval wordt biobrandstof voor duurzame vrachtwagens

bio-LNG is een nieuwe toepassing van het biogas dat Renewi al jaren maakt. Een van de grootste biovergisters van Nederland staat bij Renewi in Amsterdam. Veel organisch afval uit de horeca, retail en voedingsmiddelenindustrie komt daar na voorbewerking terecht. Daarmee wordt in Amsterdam alleen al 20 mln kubieke meter biogas per jaar geproduceerd. Dit biogas wordt op dit moment gebruikt om duurzame elektriciteit of warmte op te wekken. In de toekomst zal hier bio-LNG en groengas van worden gemaakt, waarbij de vrijkomende CO2 bijvoorbeeld naar de glastuinbouw kan als groeistof.  Maar nu duurzame elektriciteit uit zon en wind steeds meer voorradig is, zoekt Renewi naar nieuwe toepassingen van biogas. “Je moet biomassa niet gebruiken voor elektriciteit als er andere, betere bronnen voorhanden zijn”, vertelt Joop Suurmeijer, innovatiemanager bij Renewi. “Daarom gaan we nu samen met Shell en Nordsol een andere, hoogwaardigere toepassing realiseren.”  Lees ook: Minder stikstof in de lucht dankzij biogas uit koeienmestBiogas vloeibaar makenBio-LNG wordt gemaakt door het biogas af te koelen tot het vloeibaar is. Daarvoor moet wel eerst alle CO2 uit het gasmengsel gehaald worden. “We gebruiken een nieuwe in Nederland ontwikkelde technologie die elektriciteit verbruikt en waarvoor we in de toekomst duurzame elektriciteit kunnen gebruiken.”LNG wordt gebruikt in zwaar transport over de weg en het water waar op dit moment nog geen elektrische mogelijkheden voor zijn. Volgens Suurmeijer is de bio-LNG die de installatie van Nordsol straks produceert veel beter voor het milieu. “Omdat het puur methaan is komt er bij verbranding geen fijnstof of stikstof vrij. Daardoor is het bijvoorbeeld een schone oplossing voor de binnenstad, naast elektrisch vrachtvervoer.” Bij de verbranding van LNG komt wel CO2 vrij, maar dit is CO2 die eerder opgeslagen was in het voedselafval, waarmee de brandstof op zijn minst CO2-neutraal is. Suurmeijer: “In de toekomst zal waterstof, gemaakt met duurzame stroom, mogelijk een nog duurzamere oplossing zijn. Maar dat is er nog niet en bio-LNG wel. Daarom zetten we daar op in.”Start in 2021In 2021 moet de LNG-fabriek klaar zijn en kan de productie beginnen. Te noemen is dat deze toepassing van biogas voor Renewi voordeliger is dan warmte of elektriciteit. “Om dat te kunnen produceren en leveren hadden we een SDE-subsidie nodig. Bio-LNG kan zonder subsidie, hoewel de partners wel een bijdrage van de EU krijgen omdat het een nieuwe techniek is.”De vuilniswagens van Renewi rijden nog niet op LNG. “Maar de potentie is er en het is iets dat we in de toekomst serieus overwegen. Het zou ons nog duurzamer kunnen maken.”Lees ook: Rioolwater wordt biogas door CO2 te filterenBron: Renewi/Shell/Nordsol | Beeld: Adobe Stock