Marc Seijlhouwer 30 november 2020, 14:51

Doelen voor luchtvervuiling in zicht, maar stikstofprobleem is daarmee niet opgelost

De EU-doelen voor luchtvervuiling in 2020 en 2030 zijn in zicht, volgens een nieuwe voorspelling van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Dankzij maatregelen uit het verleden daalt de hoeveelheid vervuilende stoffen in de lucht al jaren, en die daling zet door. Wel gaat hij minder hard, doordat de belangrijkste oplossingen al toegepast zijn.

Adobestock co2 uitstoot industrie

De nieuwe voorspelling van het PBL neemt het kabinetsbeleid dat op 1 mei 2020 concreet genoeg was, al mee in de voorspelling. Dat betekent dat de aangekondigde stikstofmaatregelen nog niet meegenomen zijn. Toch worden de doelen voor zowel ammoniak (NH3) als de stikstofoxiden (NOx) waarschijnlijk gehaald.

De EU heeft eisen voor de maximale concentraties van vervuilende stoffen in de lucht. Vanaf 2030 worden die eisen strenger. De uitstoot zal in Nederland echter ook blijven dalen, waardoor we ook de nieuwe doelen halen. Alleen voor ammoniak is het nog onzeker; in 2030 zal de uitstoot 120 tot 124 kiloton zijn, en de eis zegt dat de uitstoot onder de 121 kiloton moet liggen.

Lees ook: Heeft het zin om de stikstofuitstoot in de bouw te verminderen?

Lange weg te gaan

De raming is een opsteker voor Nederland, maar er is nog een lastige weg te gaan, waarschuwt het PBL. Sinds 2005 daalde de vervuiling dramatisch dankzij maatregelen die veel effect hadden. De NOx-uitstoot ging bijvoorbeeld omlaag dankzij strengere regels voor auto’s en ander vervoer.

De meeste ‘makkelijke’ maatregelen zijn al doorgevoerd. Daardoor wordt het de komende jaren lastig om de uitstoot nog veel verder omlaag te brengen. Filters in dieselauto’s halen bijvoorbeeld al 99 procent van het fijnstof uit de uitlaatgassen. Het is lastig om met nieuwe maatregelen de uitstoot nog veel verder terug te brengen.

Geen oplossing voor Nederlands stikstofprobleem

Overigens betekent het feit dat Nederland in 2030 voldoet aan de stikstofdoelen van de EU niet dat het landelijke probleem is opgelost. De EU-regels richten zich niet specifiek op natuurgebieden, terwijl dat de kern van het probleem is in Nederland: te grote stikstofdeposities in de buurt van Natura-2000-gebieden. De raming van het PBL zegt niks over deze problemen, behalve dat ze in 2030 ‘niet zijn opgelost met de in dit rapport geraamde emissiereducties conform de emissiereductiedoelen uit de EU-richtlijn van 2016’.

Lees ook: Luchtvervuiling zorgt voor meer doden dan covid-19

Bron: PBL | Beeld: Adobe Stock

Groningen is de gezondste stad van Nederland

Arcadis vindt dat het begrip ‘Gezonde Stad’ een pleonasme moet worden. Het moet vanzelfsprekend zijn dat een stad een gezonde fysieke omgeving is voor burgers, zonder daarmee in de toekomst  problemen voor zichzelf en de rest van de wereld te veroorzaken. Een gezonde stad is fiets- en voetgangersvriendelijk, veilig, duurzaam en klimaatbestendig, bestaat uit gezonde gebouwen en is soms ‘rafelig’, schrijft Arcadis. Rafelig wil zeggen dat niet alles vastgelegd is in bestemmingsplannen: er blijft letterlijk ruimte over voor ‘spontaan’ gebruik.De Gezonde Stad Index 2020In de Gezonde Stad Index 2020 rangschikt de advies- en ingenieursorganisatie twintig steden op basis van een reeks kenmerken van het RIVM die aangeven in hoeverre de fysieke inrichting bijdraagt aan de gezondheid van stadsbewoners. Voor het onderzoek is voor elke provincie de grootste gemeente onderzocht. Deze lijst vulde Arcadis aan met de acht grootste gemeenten, die niet ook al de grootste gemeente van de provincie zijn. Elk van deze is beoordeeld op de thema’s: gezond milieu, gezonde gemeenschap, gezonde gebouwde omgeving, gezonde mobiliteit en gezonde buitenruimte.Groningen als gezondste stadGroningen eindigt overtuigend als eerste omdat het op alle vijf de thema’s goed scoort. In het domein gezonde gebouwde omgeving scoort de stad het allerbeste. Groningen scoort goed als ruim opgezette en schone stad met voorzieningen om de hoek en de huisarts en het ziekenhuis dichtbij.De stad voert gericht beleid op gezondheid, ook in haar fysieke domein. Zo heeft de stad een ‘Healthy Ageing Visie’ waarbij actief burgerschap, bereikbaar groen, actief ontspannen, gezond verplaatsen, gezond bouwen en gezonde voeding centraal staan. Ook zij er korte lijnen tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en de gemeente. Als voorbeeld daarvan noemt Arcadis de in 2019 aangestelde lector Gezonde Stad aan de Hanzehogeschool.Lees ook: Extra bussen op waterstof voor Groningen en DrentheRunner-up NijmegenIn Nijmegen werken de RadboudUMC en GGD Gelderland-Zuid met de gemeente samen aan een gezonde en sociale stad. De gemeente focust op gezond eten in rookvrije scholen, sportkantines en wijkaccommodaties en op een beweegvriendelijke groene omgeving.Lees ook: Hoe Nijmegen aardgasvrij wil wordenMaastricht opvallende derdeMaastricht stond jarenlang bekend om haar slechte luchtkwaliteit. Nu de A2, die dwars door de stad gaat, door een tunnel loopt is de luchtkwaliteit echter flink verbeterd. Ook de groene ruimte nam toe. Deze zomer tekende het stadsbestuur het Schone Lucht Akkoord. Het doel hiervan is om in 2030 50 procent gezondheidswinst te boeken door schonere lucht.Lees hier meer over een bedrijf dat meewerkte aan de ondertunneling van de A2. Hoe draagt dit project bij aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties?De hekkensluiters Rotterdam en ZaanstadRotterdam en Zaanstad eindigen laatste. Zaanstad scoort vooral slecht op het domein gezonde buitenruimte: een buitenruimte die mensen uitnodigt om deze te gebruiken. Het gaat bijvoorbeeld om beschikbaarheid van groen om in te spelen, maar ook groen om op uit te kijken, want uitzicht op groen heeft volgens Arcadis al een gunstig effect op de gezondheid. Rotterdam scoort vooral slecht op het domein gezonde gemeenschap. Hierbij gaat het vooral over veiligheidsbeleving, geestelijke gezondheid en sociale cohesie. “De belangrijkste conclusie is dat goed beleid ertoe doet”, zegt John Boon, hoofd adviesgroep landschapsarchitectuur en groene stad, het persbericht.Lees ook: Twee keer zoveel elektrische deelscooters in RotterdamBron: Arcadis | Hoofdafbeelding: Adobe Stock | Illustraties in tekst: Arcadis