Ellen Lengkeek 28 februari 2023, 15:17

Giftige dampen van tankers nu echt snel opvangen

Verladers moeten gaan investeren om snel meer ontgasinstallaties voor binnenvaarttankers beschikbaar te hebben. Dat wil minister Harbers die, na een slepend dossier, eind dit jaar een nationaal ontgasverbod voor binnenvaarttankers hoopt in te stellen.

ATM ontgassen Luchtfoto januari 2017 1 1 De Afvalstoffen Terminal Moerdijk beschikt al wel jaren over een ontgasinstallatie voor binnenvaarttankers | Credits: archiefbeeld Port of Moerdijk

Behalve de verladers moeten ook provincies zich gereed maken voor snelle vergunning, zo wil de politiek. Het varend ontgassen door binnenvaarttankers op open wateren is al jaren een hoofdpijndossier voor het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Leidingen ontgassen

Schippers van binnenvaarttankers moeten hun tanks en leidingen ontgassen om deze na het lossen schoon te krijgen voor een volgende lading. Dat gebeurt vooral op open wateren. Er is veel protest tegen omdat het slecht is voor de luchtkwaliteit, de gezondheid van omwonenden en voor de bemanning van de schepen.

Als Rijnoeverstaat moet Nederland samen met Frankrijk, Duitsland, Luxemburg, België en Zwitserland, volgens een eerder opgesteld CDNI-verdrag, tot een gezamenlijk verbod komen. In diverse provincies kwam het eerder al wel tot locatieverboden op varend ontgassen van benzeen of benzeenhoudende stoffen, maar dat blijkt moeilijk te handhaven. België heeft het ontgassen van vluchtige organische stoffen al wel verboden in de haven van Antwerpen. Harbers wil met de andere landen vooral een gelijk speelveld voor de vervuilende binnenvaarttankers creëren.

Mobiele installaties

De discussie werd opnieuw aangezwengeld na een onderzoek door de Erasmus Universiteit in Rotterdam (EUR). Dat stelt in een analyse dat een nationaal verbod op ontgassen in de openlucht al eerder mogelijk is op basis van mensenrechtenverdragen. Volgens de onderzoekers is het ‘verweer’ dat het verbod internationaal gedragen moet worden niet terug te vinden in een verdrag. De minister gaat daar niet in mee en wacht tot ook Zwitserland en Frankrijk, de laatste landen, groen licht geven voor een verbod. Dat wordt voor 2024 verwacht.

Giftige dampen opvangen

Verladers zijn in de afgelopen jaren al wel gaan minderen met varend ontgassen doordat zij vaker dezelfde of verenigbare lading vervoeren waardoor verdampen niet nodig is. Stoppen met ontgassen kan alleen als er voldoende installaties zijn om de giftige dampen op te vangen, en die zijn nu op een hand te tellen in Nederland. De milieuregels daarvoor zijn ook complex. Wel zijn er in de haven van Rotterdam en Amsterdam eerder succesvolle proeven met mobiele ontgasinstallaties gedaan, die met een wagen op de kade zijn gereden. Ze worden ook dampverwerkingsinstallaties genoemd. Het ministerie voert ook overleg met Shell.

Als er eind van dit jaar niet voldoende installaties beschikbaar zijn en er een verbod op het ontgassen van 40 stoffen ingaat, loopt de tankvaart voor een deel vast, zo is de vrees.

Lees ook:

EU loopt hopeloos achter op windenergiedoelen, brancheorganisatie oppert oplossingen

De Europese Unie wil in 2030 55 procent minder broeikasgasemissies uitstoten ten opzichte van 1990. Hernieuwbare energie moet daarnaast ten minste 45 procent uitmaken van de totale energiemix. Windenergie speelt een sleutelrol in het behalen van die doelstellingen, maar volgens WindEurope loopt de uitrol van nieuwe windenergiecapaciteit fors achter. Hetzelfde geldt voor nieuwe investeringen in Europese windenergie. Dat blijkt uit het jaarlijks rapport van de brancheorganisatie, dat deze week werd gepubliceerd. Europa heeft nu 255 gigawatt aan geïnstalleerde windenergiecapaciteit en WindEurope verwacht dat daar tussen 2023 en 2027 jaarlijks 20 gigawatt aan windenergiecapaciteit bijkomt. Maar om de Europese doelstellingen te behalen, zou er gemiddeld 31 gigawatt per jaar moeten bijkomen. Simpelere vergunningsprocedures Het goede nieuws: die doelstelling is nog steeds mogelijk. Maar dan moet er wel het een en ander gebeuren. De grootste winst is te behalen op het gebied van vergunningsprocedures voor nieuwe windenergieprojecten, stelt WindEurope. Die kunnen veel simpeler en sneller, zodat nieuwe projecten ook eerder operationeel worden. De eerste stappen op dat gebied zijn inmiddels gezet. Nu is het zaak om door te pakken, zegt WindEurope CEO Giles Dickson: “Overheden zijn begonnen met het versimpelen van vergunningsprocedures. Vooral Duitsland loopt voorop; de gemiddelde tijd van een vergunningsprocedure is daar gehalveerd naar twee jaar. Andere overheden moeten dat voorbeeld volgen, want vergunningen zijn nog steeds dé bottleneck voor de Europese windenergiesector.” Vertrouwen herstellen Daarnaast moeten overheden het vertrouwen van investeerders in de windenergiesector herstellen. Dat liep de afgelopen jaren namelijk een behoorlijke deuk op. In 2022 werd er geïnvesteerd in slechts 13 gigawatt aan nieuwe windenergieprojecten. Bestellingen van nieuwe windturbines daalden daarnaast met 47 procent ten opzichte van het jaar daarvoor. WindEurope wijst daar twee redenen voor aan. Ten eerste zorgde de hoge inflatie voor een prijsstijging van 25 tot 40 procent voor windturbines, wat investeren in nieuwe windparken minder interessant maakt. Daarnaast schaadde een serie van overheidsinterventies op de elektriciteitsmarkt (vanwege de energiecrisis) het vertrouwen van investeerders, aldus de brancheorganisatie. Dat vertrouwen moet nu hersteld worden, bijvoorbeeld door duidelijkheid te scheppen over de toekomst. Lees ook: Zo kunnen windmolenwieken wél gerecycled wordenSterker, sneller en goedkoper: windmolens rollen van de band dankzij nieuwe techniekDeze windturbine buigt mee tijdens stormen en orkanen