Wat is goedkoper: vliegen of treinreizen? Voor ruim 100 Europese verbindingen heeft Greenpeace onderzocht welk vervoermiddel het voordeligst is. Teleurstellend genoeg, maar ook niet geheel onverwachts, komt het vliegtuig als winnaar uit de bus. Met de internationale trein reizen is gemiddeld dubbel zo duur als het vliegtuig pakken, stelt het onderzoek.
De milieuclub heeft prijzen vergeleken voor zowel last-minute tickets, als voor reizen die verder vooruit worden gepland. Dat blijkt voor het prijsverschil niet zo veel uit te maken: het vliegtuig is vrijwel altijd goedkoper. Dit terwijl het vanuit klimaatperspectief wenselijk is om de trein te pakken: een treinreiziger stoot 5 keer minder CO2 uit dan een vliegtuigpassagier.
Volgens Greenpeace wordt dit prijsverschil veroorzaakt door allerlei belastingvoordelen die vliegtuigmaatschappijen genieten. Zo zitten er op kerosine geen accijnzen en wordt er geen btw gerekend over vliegtickets, terwijl dit bij treinkaartjes wel het geval is. Tel daar een hyper-competitieve luchtvaartbranche en een door nationale belangen verscheurde spoormarkt bij op, en je krijgt extreme prijsverschillen: een treinticket van Londen naar Barcelona is gemiddeld tien keer duurder dan een vliegticket – en zelfs 29 keer duurder als je een last-minute zoekt.
Nederland
Het onderzoek heeft ook Nederlandse verbindingen onder de loep genomen. Amsterdam-Londen is de drukste vliegroute van Europa: in 2019 vlogen ruim 4,7 miljoen mensen tussen beide steden. Prijsvechter Easyjet biedt hier dagelijks vijftien vluchten aan. Op dit moment gaat de trein vier keer per dag. Die is gemiddeld dubbel zo duur als het vliegtuig. Op één van de onderzochte dagen kwam de trein als voordeligste keuze naar voren: toen was de trein 47 cent goedkoper dan het vliegtuig. Volgens Greenpeace zou het jaarlijks 216.000 ton CO2 schelen als deze vluchten worden ingeruild voor treinreizen.
Van de onderzochte routes van en naar Nederland, was geen enkele treinreis consequent goedkoper dan het vliegtuig. Gemiddeld is een internationaal treinticket vanuit Amsterdam anderhalf keer duurder dan een vliegticket. Maar ver vooruit boeken loont wel: wie bijvoorbeeld naar Kopenhagen wil en vier maanden van tevoren reserveert, is met de trein goedkoper uit dan met het vliegtuig.
Een warboel aan boekingsystmen
Greenpeace wijst ook op de moeite die het soms kost om internationale treinreizen te boeken. Nationale spoorwegmaatschappijen hebben allemaal eigen reserveringssystemen, die lang niet altijd goed op elkaar zijn aangesloten. Zo is een treinticket van Amsterdam naar de Sloveense hoofdstad Ljubljana – één van de onderzochte routes – niet op de site van NS International te boeken.
De trein van Amsterdam naar Warschau – een andere route uit het onderzoek – rijdt door Duitsland, waar een last-minute treinticket zomaar drie keer duurder kan zijn dan een vroegboek-ticket. Maar wie denkt dat ver vooruit plannen dan de oplossing is, komt bedrogen uit: in Polen kunnen treintickets maximaal drie maanden van tevoren worden gekocht. Greenpeace pleit dan ook voor één boekingsysteem voor heel Europa.
Is een kentering ingezet?
Toch zit de Europese Unie niet stil. De gratis CO2-emmissierechten waar vliegtuigmaatschappijen nu nog van profiteren, worden afgebouwd. En de EU ondersteunt de komende jaren het opzetten of uitbreiden van tien internationale spoorverbindingen, waaronder de nieuwe nachttrein van Amsterdam naar Barcelona.
Ook de Nederlandse regering komt voorzichtig in actie: de vliegbelasting is dit jaar verhoogd van 7,95 euro naar 26,43 euro. Deze maatregel is vooral bedoeld om korte-afstandsvluchten te ontmoedigen. Op prijsverschillen tussen trein en vliegtuig van soms maar enkele euro’s, kan dit net het verschil maken.
