Jeroen de Boer
23 april 2026, 08:00

Nieuwsupdate: Kabinet bekijkt 'sociale lease' elektrische auto en pleidooi voor stop fossiele exploratie bij internationale top

Het kabinet-Jetten onderzoekt de haalbaarheid van een regeling om mensen met lage inkomens met subsidie een elektrische auto te laten leasen. Verder in het nieuws: klimaatwetenschappers pleiten voor stop op nieuwe olie- en gasboringen bij internationale top in Colombia en koffiemultinationals beloven actie tegen ontbossing.

elektrische auto social lease occasion Voor mensen met lagere inkomens zijn elektrische auto’s nu vaak te duur in de aanschaf. | Credits: Myenergi / Unsplash.,com

Kabinet onderzoekt ‘sociale lease’ van elektrische auto voor lagere inkomens

Overstappen op een elektrische auto kan helpen om hoge prijzen van benzine en diesel permanent te omzeilen. Maar voor mensen met lagere inkomens zijn elektrische auto’s vaak nog te duur in de aanschaf. In het eerder deze week aangekondigde steunpakket voor de energiecrisis wordt gekeken naar het subsidiëren van de aanschaf van een elektrische occasion bij de inruil van een oude brandstofauto. Maar er zijn ook andere opties denkbaar: bijvoorbeeld het subsidiëren van private lease van een elektrische auto voor lage inkomens.

Frankrijk heeft daar al mee geëxperimenteerd en het kabinet-Jetten onderzoekt de haalbaarheid van deze mogelijkheid voor Nederland, zo meldt staatssecretaris Annet Bertram van Infrastructuur in een reactie op Kamervragen. Daarbij kijkt het kabinet naar een inkomensgrens van 23.000 euro en een subsidie van gemiddeld 91 euro per maand bij private lease van een volledig elektrische auto.

Lees ook: Sander Pleij (Ayvens Nederland): ‘We zullen niet zomaar accepteren dat iemand zegt: doe mij nog maar een rondje diesel’

Klimaatwetenschappers: stop met winning nieuwe olie- en gasbronnen

Op initiatief van Nederland en Colombia wordt in de Colombiaanse stad Santa Marta van 24 tot 29 april een internationale top gehouden over een routekaart voor de afbouw van het gebruik van fossiele brandstoffen. In de aanloop naar de conferentie hebben 12 klimaatwetenschappers van de Universiteit van Amsterdam een advies naar buiten gebracht ter ondersteuning van de conferentie.

Volgens de auteurs is de vraag vooral hoe een gecontroleerde afbouw van het gebruik van fossiele brandstoffen op een rechtvaardige en betaalbare manier kan worden gerealiseerd. Daarbij pleiten de wetenschappers om te beginnen voor een stop op de winning van nieuwe fossiele brandstoffen en een gecontroleerde afbouw van de bestaande productie.

Andere belangrijke punten zijn maatregelen die de toegang tot schone energie en de betaalbaarheid ervan garanderen. Daarvoor moet onder meer geld dat nu naar subsidies voor fossiele brandstoffen gaat, ingezet worden voor de financiering van schone energie en sociale bescherming. Ook moeten kwetsbare landen en regio’s die afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen, steun krijgen om de overstap te kunnen maken.

Lees ook: 4 dingen die zijn beslist tijdens COP30 (en de 3 hete hangijzers die overblijven)

Lidl doet proef met verwerking onverkocht eten tot veevoer

Supermarktketen Lidl start een pilot waarbij gemengde voedselreststromen worden verwerkt tot circulair veevoer. Voedingsproducten uit de supermarkt die niet meer verkocht kunnen worden en ook niet geschikt zijn voor de Voedselbank, bieden hiertoe mogelijkheden. Te denken valt aan maaltijdsalades, gesneden fruit, zuivelproducten en graanproducten.

Lidl heeft in samenwerking met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en het ministerie van Landbouw en voedselzekerheid een nieuw systeem ontwikkeld voor de verwerking van voedingsresten tot veevoer. Als de pilot van vier weken succesvol is, kan Lidl met een brede uitrol jaarlijks 10 miljoen kilo aan voedselverspilling voorkomen, meldt het supermarktconcern donderdag.

Lees ook: Hoe Lidl de duurzaamste supermarkt van Europa werd: ‘Peulvruchten zijn een belangrijke groeicategorie’

Brussel wil nationale maatregelen voor energiecrisis afstemmen

In reactie op de stijging van brandstofprijzen hebben Europese landen uiteenlopende maatregelen aangekondigd. Eerder deze week kwam het kabinet-Jetten met een eigen pakket: daarin zaten onder meer voorstellen voor inkomenssteun, maar geen verlaging van de brandstofaccijns. Duitsland heeft juist wel gekozen voor een tijdelijke verlaging van de accijns op benzine en diesel.

Woensdag kwam de Europese Commissie met voorstellen die bedoeld zijn om de acties van individuele landen beter op elkaar af te stemmen. Al blijft het zo dat Brussel op dit vlak weinig dwingende invloed heeft. De commissie wil onder meer een coördinerende rol vervullen bij het aanvullen van de gasreserves voor komende winter. Verder wil Brussel landen ondersteunen bij het implementeren van maatregelen voor inkomenssteun op de korte termijn en subsidiemaatregelen voor de aanschaf van warmtepompen, elektrische auto’s en batterijen.

Voor de langere termijn wil de commissie lidstaten onder meer steunen bij de inzet van de opbrengsten uit het Europese emissiehandelssysteem voor gerichte investeringen in elektrificatie.

Lees ook: EU kijkt naar opties voor verlaging stroomkosten van de industrie, maar duurzame transitie vraagt om bredere aanpak

Online platform voor elektrische occasions haalt € 3,2 miljoen groeigeld op

De in 2024 opgerichte startup Eccasion heeft 3,2 miljoen euro aan groeigeld opgehaald, zo maakte het bedrijf donderdag bekend. De financiering komt van respectievelijk een Britse en een Duitse durfinvesteerder, en angel investor Dirk de Bruijn, de mede-oprichter van Swapfiets. Eccasion is een platform voor de aankoop van elektrische occasions die beschikbaar komen na gebruik als leaseauto.

Als online autodealer selecteert Eccasion zelf voormalige elektrische leaseauto’s die klanten via het platform als occasion kunnen afnemen. Daarbij draagt Eccasion zorg voor zaken als de batterijcontrole, met een garantie van twaalf maanden. Het platform is opgericht door Martijn Obers en Richard Burger. Laatstgenoemde was eerder mede-oprichter van Swapfiets. Doel is om met Eccasion binnen enkele jaren meer dan tweeduizend elektrische occasions per jaar te verkopen.

Lees ook: Elektrische auto als batterij voor je huis of bedrijf: 8 dingen die je moet weten over bidirectioneel laden

Koffiemultinationals beloven actie tegen ontbossing door koffieteelt

Grote koffiemultinationals, waaronder Douwe Egberts-eigenaar JDE Peet’s, starten met een gezamenlijk initiatief om ontbossing door koffieteelt aan te pakken. In het woensdag aangekondigde Coffee Canopy Partnership wordt gebruik gemaakt van satellietdata om de risico’s van ontbossing in koffiegebieden te monitoren. Tegelijk willen de multinationals samenwerken met overheden om landschappen te herstellen en toekomstige ontbossing te voorkomen.

De pilotfase richt zich op een gebied van 1,2 miljoen vierkante kilometer in Oost-Afrika en wordt onder meer ondersteund door de FAO, de landbouworganisatie van de VN.

Lees ook: Nu koffie en cacao schaarser worden moeten topmanagers als systeemleiders werken, zegt ceo Rainforest Alliance

Ook in de media:

  • Aansluitstop op stroomnet rond Utrecht: wat zijn de gevolgen? (NOS)
  • Sterke stijging verkoop volledig elektrische auto’s in Europa in maart (Acea)
  • Kabinet neemt plan om buiten de spits goedkoper te reizen met openbaar vervoer mee in steunpakket (Nu.nl)
  • ABN Amro committeert zich aan eigen klimaatdoelen tijdens aandeelhoudersvergadering (FD)
  • ECB-bestuurder Frank Elderson: ‘We kunnen onze ogen niet sluiten voor klimaatverandering’ (NRC)
  • Staatssecretaris wil ondanks netcongestie ‘vrije keuze’ houden over timing stroomgebruik (Solar Magazine)
  • Natrium-ion batterijen voor elektrische auto’s krijgen impuls door sterke schommeling in lithiumprijzen (Bloomberg)
  • Verwachte levensduur van Fairphone 3, 4, en 5 blijkt langer dan vijf jaar (Duurzaamheidsverslag Fairphone)
  • Rapport Basiskwaliteit Natuur onderstreept belang van minimum leefcondities voor dier- en plantensoorten (Nature Today)

Grafiek: Deuk in de vraag naar olie kan bijna net zo veel CO2 besparen als Nederland in één jaar uitstoot

De energiecrisis die Donald Trump heeft ontketend met zijn aanvallen op Iran, kan dit jaar leiden tot fysieke brandstoftekorten. Het gevolg is dat de vraag naar olieproducten noodgedwongen gaat dalen, blijkt uit nieuwe prognoses van energieagentschap IEA.Op korte termijn betekent dit dat de wereldeconomie een tik krijgt, maar er zijn wel positieve neveneffecten. Minder fossiel brandstofgebruik zorgt voor minder CO2-uitstoot, en de energiecrisis geeft een extra impuls om versneld over te stappen op hernieuwbare energiebronnen. Verwachtingen over groei olievraag bijgesteld De wereld consumeert dagelijks nog gigantische hoeveelheden olie. De mondiale vraag bedraagt zo'n 100 miljoen vaten per dag. Eén vat bevat ongeveer 159 liter ruwe olie die wordt verwerkt tot diverse brandstoffen en chemische producten.In de onderstaande grafiek is de verandering van de dagelijkse vraag naar olie weergegeven, vergeleken met het voorgaande jaar. Je ziet dat er in 2025 gemiddeld 850.000 vaten olie per dag meer werden geconsumeerd dan in het jaar ervoor.window.addEventListener("message",function(a){if(void 0!==a.data["datawrapper-height"]){var e=document.querySelectorAll("iframe");for(var t in a.data["datawrapper-height"])for(var r,i=0;r=e[i];i++)if(r.contentWindow===a.source){var d=a.data["datawrapper-height"][t]+"px";r.style.height=d}}});De grafiek laat ook zien dat de IEA in januari van dit jaar (2026, oud) nog verwachtte dat er dit jaar dagelijks 638.000 vaten olie meer zouden worden verbruikt dan in 2025. In een aangepaste prognose is dat bijgesteld naar een krimp.De analisten van de IEA denken nu dat de wereld dit jaar dagelijks 84.000 vaten olie minder consumeert dan vorig jaar. De Amerikaanse econoom Paul Krugman legt in een blog uit dat daling van het aanbod zorgt voor 'vraagvernietiging', doordat olie-intensieve economische activiteiten op korte termijn krimpen. Daling vraag naar olie scheelt CO2-uitstoot Het verschil tussen de IEA-prognoses van januari en april bedraagt 722.000 vaten per dag. Op een totale consumptie van ruim 100 miljoen vaten per dag klinkt dat misschien niet schokkend, maar toch kan de milieu-impact groot zijn.  Op jaarbasis gaat het immers om zo'n 264 miljoen vaten olie.Voor een vat olie wordt een gemiddelde uitstoot van broeikasgassen gehanteerd van 434 kilo CO2-equivalent. Als er dit jaar 264 miljoen vaten olie wegvallen, komt dat neer op ongeveer 113 miljoen ton minder CO2-uitstoot. Dat is bijna evenveel als de totale uitstoot van CO2 in Nederland in het afgelopen jaar. Duurzame stroom heeft steeds groter aandeel bij opwekking elektriciteit De vraag is vervolgens of de huidige fossiele crisis ook gaat zorgen voor een structurele daling van de vraag naar fossiele brandstoffen. Dat hangt vooral af van het tempo van de groei van hernieuwbare energie en de adoptie van onder meer elektrische auto's en warmtepompen die met groene stroom worden gevoed.Uit een analyse van energiedenktank Ember bleek deze week dat vooral de groei van zonne-energie ervoor zorgt dat CO2-arme energiebronnen goed zijn voor een steeds groter deel van de mondiale opwekking van elektriciteit. Hernieuwbare bronnen (zon, wind, waterkracht) en kernenergie dekken samen inmiddels 43 procent van de wereldwijde productie van stroom.window.addEventListener("message",function(a){if(void 0!==a.data["datawrapper-height"]){var e=document.querySelectorAll("iframe");for(var t in a.data["datawrapper-height"])for(var r,i=0;r=e[i];i++)if(r.contentWindow===a.source){var d=a.data["datawrapper-height"][t]+"px";r.style.height=d}}});Van belang is wel dat CO2-arme energiebronnen maar een beperkt deel van de totale energievoorziening dekken, die meer beslaat dan alleen elektriciteit. Voor de zogenoemde primaire energieconsumptie (energiegrondstoffen die nog niet zijn omgezet in bijvoorbeeld elektriciteit, chemische producten, motorbrandstoffen of warmte) geldt dat hernieuwbare energie en kernenergie goed zijn voor 20 procent van het totaal.window.addEventListener("message",function(a){if(void 0!==a.data["datawrapper-height"]){var e=document.querySelectorAll("iframe");for(var t in a.data["datawrapper-height"])for(var r,i=0;r=e[i];i++)if(r.contentWindow===a.source){var d=a.data["datawrapper-height"][t]+"px";r.style.height=d}}});Een belangrijke kanttekening bij de cijfers over primaire energie is wel dat die geen goed beeld geven van het nuttig gebruik van energie. Bij het verbranden van olie, gas en kolen gaat veel energie verloren in de vorm van warmteverlies. Bij gebruik van elektriciteit uit zon, wind en water gebeurt dat veel minder. Die efficiëntiewinsten zorgen ervoor dat bij de elektrificatie van onder meer vervoer, gebouwen en de industrie niet álle primaire fossiele energie hoeft te vervangen door hernieuwbare energie.De huidige energiecrisis biedt dus kansen om de afbouw van het gebruik van fossiele energie te versnellen. Dat maakt Europa onafhankelijker en draagt tegelijk bij aan het verlagen van de uitstoot van broeikasgassen. Lees ook:'De energietransitie is een onomkeerbare weg', en dus steekt deze Nederlandse investeerder er € 250 miljoen in Niks mis met techno-optimisme, maar geloof in kernenergie mag wind en zon niet remmen Minder afhankelijk van grillige prijzen fossiele energie? Waarom de EU juist nu moet doorpakken met de energietransitie