Erika van Zinderen Bakker 16 juni 2023, 08:30

Opmerkelijk: meer turbulentie door klimaatverandering

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoogschiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. Deze week: turbulentie neemt toe door klimaatverandering.

Adobe Stock 53559632 De onderzoekers verwachten een verdubbeling van turbulentie in 2050. | Credits: Adobe Stock

Dat vliegen niet goed is voor het klimaat, mag geen nieuws meer heten. Maar dat klimaatverandering niet zo fijn is voor je vlucht, weet niet iedereen. Wat is er aan de hand?

Flinke toename van turbulentie

De afgelopen vier decennia jaar is turbulentie in de lucht met meer dan 50 procent toegenomen. De reden hiervoor? Klimaatverandering. Dit blijkt uit een studie van de vakgroep meteorologie van de universiteit van Reading (Verenigd Koninkrijk). Volgens het onderzoek is hevige turbulentie met 55 procent toegenomen ten opzichte van 1979. Gemiddelde turbulentie is met 37 procent toegenomen, lichte turbulentie met 17 procent.

Verdubbeling in 2050

Het onderzoek richtte zich vooral op zogeheten heldere-luchtturbulentie. Dat is turbulentie die optreedt bij rustig weer – en die daardoor veel moeilijker te voorspellen is dan turbulentie bij stormachtig weer. De onderzoekers verwachten dat deze onzichtbare heldere-luchtturbulentie in 2050 nog eens verdubbeld zal zijn.

Windschering

Deze vorm van turbulentie wordt meestal veroorzaakt door windschering, een zeer lokale, plotselinge verandering in de windrichting, windsnelheid of allebei. Als gevolg van de stijging van de temperaturen op aarde, nemen de temperatuurverschillen tussen de Noordpool en de evenaar toe. Dat veroorzaakt steeds vaker windschering en dus turbulentie.

Omdat deze turbulentie zo verraderlijk is, kan die ook schade en letsel veroorzaken. Dat brengt extra kosten met zich mee. Die kosten kunnen oplopen tot wel 500 miljoen dollar per jaar. Het gaat dan dus om kosten voor letsel aan personen, schade aan de cabine en aan het vliegtuig, maar ook om inspectie- en onderhoudskosten en kosten door vertraagde vluchten.

Gordel om

Wil je geen turbulentie? Dan is de oplossing simpel: niet vliegen. Daar doe je tevens je vliegende medemens een plezier mee, want … hoe minder CO2-uitstoot, des te lichter de toename van turbulentie zal zijn. Moet je toch met het vliegtuig? Houd dan in ieder geval je gordel om!

Lees ook:

De Nieuwe Keuken: 'Voor ons voldeden de huidige vleesvervangers gewoon niet'

De vriendengroep zette zijn teleurstelling om in een bedrijf: De Nieuwe Keuken. Zoals de naam al doet vermoeden, pleiten de oprichters voor een nieuwe manier van koken. Eentje waar groente centraal staat in plaats van vlees. “Want willen we de doelen uit het Klimaatakkoord van Parijs halen, dan moeten we massaal 75 procent minder vlees gaan eten”, benadrukt Tielrooij. “Tegelijkertijd eet 70 procent van de Nederlanders te weinig groente. Met De Nieuwe Keuken willen we het één vervangen door het ander.” Pulled paddo’s Daar komen de Lekker Fred's Pulled Paddo's om de hoek kijken: gekruide oesterzwamreepjes naar recept van Freddy Tratlehner a.k.a. Vjèze Fur (ja, die van De Jeugd van Tegenwoordig). Naast een carrière als rapper heeft Tratlehner zijn Lekker Fred kookshow op Instagram. In coronatijd bracht hij onder dezelfde naam een eigen kookboek uit. Later volgde dus het foodmerk met vrienden: De Nieuwe Keuken. Volgens Tielrooij zijn paddenstoelen een geweldige vervanging van vlees. “Ze zitten tjokvol vitamines, mineralen en vezels. Bovendien groeit het in onze achtertuin. We werken samen met een teler in Noord-Holland die zo duurzaam en circulair mogelijk teelt.” Van het waterverbruik dat gemoeid gaat met de paddenstoelenkweek, is Tielrooij zich bewust. “Kijk, echt duurzaam produceren bestaat gewoon niet. Je ontkomt niet aan verpakkingen, grondstoffen, transport en energie, maar we letten op alles wat we doen en willen het beter maken dan het nu is. Met onze producten besparen we 80 procent CO2-uitstoot ten opzichte van vlees.” Lekker Fred's Pulled Paddo's.Vleesvervanger? Tielrooij noemt de pulled paddo’s geen vleesvervanger, maar een alternatief. Al doen de paddenstoelenreepjes wel sterk denken aan vlees. “Dat is een bewuste keuze”, zegt Tielrooij, “en heeft te maken met iets dat skeuomorphism heet. Dat is een term uit de designindustrie en betekent dat een nieuw product een link moet hebben met een oud product. Dit zorgt ervoor dat mensen beter snappen hoe ze dat nieuwe product moeten gebruiken. We noemen ons product wel gewoon bij de naam, namelijk paddo’s en bijvoorbeeld geen kipstuckjes met ck. Anderzijds hebben we wel de shoarmavariant, waardoor meteen duidelijk wordt wat mensen ermee moeten doen. We zien ook dat juist die shoarmavariant vaak als eerste wordt gekocht.” Onnodige troep Veel vleesvervangers krijgen de kritiek erg bewerkt te zijn. Tielrooij: “Dat is precies wat we met De Nieuwe Keuken niet willen. We houden het graag puur. Ik vind mijn gezondheid belangrijk, maar die van mijn kinderen des te meer. Mijn kinderen eten zelden vlees. Hetzelfde geldt voor vleesvervangers. Er zit gewoon echt veel troep in. Ik vind dat verschrikkelijk.” Natuurlijk hebben sommige toevoegingen een functie, erkent ze. “We zeggen dan ook bewust geen onnodige zooi. Veel producenten van vleesvervangers hebben zich helemaal op eiwitten gestort, terwijl we die al ruim voldoende eten. Dat geldt ook vegetariërs en sporters. Dat is onnodig. Sterker nog: te veel eiwitten is ook weer niet goed. Het versterkt onder andere het hongergevoel.” Uitbreiden De Nieuwe Keuken wil mensen verleiden tot een duurzamere en gezondere keuze. Nu nog met de pulled paddo’s, maar in het najaar wordt ook een nieuw product gelanceerd. Daarnaast wil het bedrijf de distributiekanalen uitbreiden. Er wordt al samengewerkt met online supermarkten zoals Crisp en Picnic. Ook staan de gekruide paddenstoelen op het menu bij festivals zoals Lowlands, Best Kept Secret en Down The Rabbit Hole. Binnenkort wil De Nieuwe Keuken in de supermarkt liggen. “Zonder schaalvergroting geen impact”, verklaart Tielrooij. Heftige aura De ambitie van De Nieuwe Keuken is breder dan alleen productontwikkeling. Tielrooij: “We willen echt een pleidooi maken voor een nieuw soort keuken. We zijn ook bezig met een documentaire over de voedseltransitie. Hierin laten we zien wat er al gebeurt in Nederland en wat nog niet. Ook ontwikkelen we content zoals video’s en recepten. Alles om het eten van meer groente gemakkelijk en leuk te maken. Ik denk dat er best een heftige aura rondom het woord vegan zit. Veel mensen hebben daar toch moeite mee. Daarom willen wij juist de boodschap verkondigen: iedereen kan onze producten eten. Het is gezond en ook nog eens superlekker.” Lees ook: Ultieme poging wetenschappers en fiscalist: zo lukt verlagen btw op groente en fruit wélEten we meer vleesvervangers als de producten in het vleesschap liggen?Duurzame stadslandbouw: 'Het kan dus!'