Romy de Weert 08 februari 2023, 12:07

Reusachtige truck die 290 ton tilt rijdt niet op diesel maar op waterstof

De Londense start-up First Mode presenteert een reusachtige mijnbouwmachine die niet op diesel maar op waterstof rijdt. De truck is drie verdiepingen hoog en weegt zo’n 210 ton. Door de machine te laten draaien op waterstof in plaats van fossiele brandstoffen bespaart het 2.700 ton CO2 per jaar.

Hydrogen Powered Haul Truck Side Courtesy of Anglo American 1536x1152 De mijnbouwtruck rijdt niet op diesel, maar op waterstof.

De komende dertig jaar zal de vraag naar lithium met 1.000 procent toenemen. De vraag naar kobalt neemt met 500 procent toe en voor grafiet geldt 400 procent. Het zijn allemaal grondstoffen die essentieel zijn in de energietransitie, maar de plekken waar de stoffen worden gewonnen zijn vaak verre van duurzaam. Zo vindt er in de mijnbouw veel milieuvervuiling plaats en draaien de machines op vervuilende diesel.

CO2-neutrale truck

De Britse start-up First Mode pakt één van die problemen aan. Voor mijnbouwgigant Anglo American ontwikkelt het een CO2-neutrale truck. De truck wordt gebruikt in de platinamijn van Anglo in Mogalakwena in Zuid-Afrika. De wagen heeft een gewicht van 210 ton, is 15 meter lang en drie verdiepingen hoog. De vrachtwagen kan 290 ton erts vervoeren. Ter vergelijking: dat is net zoveel als 72 Aziatische olifanten.

De energiemodule wordt in de waterstoftruck getakeld bij de platinummijn in Mogalakwena.

Er is heel wat energie nodig om dat volume te vervoeren. De trucks rijden op ongeveer twee megawatt vermogen. Dat is wat zo’n 1.000 tot 1.500 huishoudens tegelijk verbruiken. First Mode maakte een ontwerp voor een truck die rijdt op een combinatie van een accu en waterstofbrandstofcel. Daarmee bespaart slechts één truck 2.700 ton CO2 per jaar. Dat is net zoveel als 700 personenauto’s.

Lokale groene stroom

De waterstoftruck is sinds eind 2022 operationeel voor de mijnbouwgigant Anglo American. Het bedrijf wil in 2024 nog 40 waterstoftrucks in Mogalakwena laten rijden. Door lokaal zonne-energie op te wekken wil het Anglo American genoeg groene stroom en waterstof produceren om de trucks te laten rijden. Ontwikkelaar First Mode is ook in gesprek met andere mijnbouwbedrijven om het grondvervoer te verduurzamen. Het bedrijf opereert vanuit het Verenigd Koninkrijk, Amerika en Australië.

Meer lezen over mijnbouw?

Dankzij deze Nederlandse start-up schieten straks de waterstoftankstations als paddenstoelen uit de grond

“Een samenleving die zijn energiesysteem uitput is gedoemd om ten onder te gaan. Dat is precies wat we met fossiele brandstoffen aan het doen zijn”, schreef de Amerikaanse econoom Jeremy Rifkin in 2001 in zijn boek de waterstofeconomie. Massale omschakeling naar waterstof als belangrijke energiedrager is volgens de schrijver de enige oplossing, maar dan moet er wel op tijd worden begonnen. ‘Waterstof is een gamechanger’ Die taak pakt Stephan Bredewold maar al te graag op. “Waterstof is een gamechanger. Het is een oplossing voor het wereldwijde CO2-probleem."De ondernemer ziet dat de huidige pomphouders te weinig doen om waterstof aan te bieden en op de kaart te zetten. “Het is namelijk tegen hun eigen verdienmodel in. Wanneer een auto waterstof tankt, is dat een benzineklant minder.” Emissieloos energiestation Daarom is er iemand nodig die het voortouw neemt en stations bouwt die zich enkel richten op duurzame mobiliteit, zag Bredewold. “Het helpt enorm als we een first mover hebben. Wij hebben geen banden met olieraffinaderijen en kunnen volledig zero-emissie aanbieden. Daarmee zetten we de markt onder druk.” Het eerste energiestation wordt nu gebouwd in de buurt van een distributiecentrum in Amersfoort. Daarna volgen er nog twee, in Rotterdam en Nijmegen. Op het energiestation kunnen zowel elektrische auto’s opladen en waterstofauto’s waterstof tanken. De waterstof wordt in het begin geïmporteerd vanuit Duitsland door Linde, en kort daarna vanuit Nederland geleverd. De waterstof wordt opgeslagen op het terrein van Fountain Fuel in een tube trailer in een mooi vormgeven terp. “Op het moment dat we groeien, kunnen we op locatie een elektrolyser plaatsen, waarmee we bij het energiestation zelf de waterstof kunnen maken.” Energievoorziening voor de wijk Het energiestation lost een aantal grote problemen op. “In het hele land kampen we in toenemende mate met netcongestie: er is nu op sommige momenten te veel groene stroom om kwijt te kunnen op het net. Daarom staan sommige windmolens gewoon stil”, zegt Bredewold. “Er is een overload aan duurzame elektriciteit. Laten we dat benutten.” De overtollige elektriciteit en waterstof kan ook via leidingen naar de buren worden gebracht. “Bedrijven die zich bijvoorbeeld willen aansluiten op het elektriciteitsnet staan op een wachtrij van zo’n 7 jaar. Dan kunnen ze net zo goed waterstof van ons afnemen”, zegt Bredewold. Op die manier wil hij met de Fountain Fuel op termijn als energiehub fungeren voor een gehele wijk of bedrijventerrein. Waterstof of elektrische auto? Bredewold ziet dat de duurzame energiehub van grote meerwaarde kan zijn voor de mobiliteitssector. “Je hoort vaak dat er twee stromingen in de transportwereld zijn: batterij- believers of waterstof-fans. Het lijkt soms wel oorlog tussen die twee. Waarom kunnen die ontwikkelingen niet hand in hand gaan? We hebben beide technieken nodig om de omslag naar duurzame energie te maken.” Een veelgehoord argument tegen de waterstofauto is dat de groene waterstof die nu beschikbaar is, voor de industrie gebruikt moet worden. Denk aan de fabrieken van Tata Steel, die niet op elektriciteit kunnen draaien. Maar volgens Bredewold is dat argument achterhaald. “Het duurt nog járen voordat groene waterstof op grote schaal beschikbaar is en in de industrie toegepast kan worden. Laten we het tot die tijd ook gebruiken voor technieken die al wel beschikbaar zijn. Wij zien mobiliteit als vliegwiel voor die transitie.” Batterij-elektrisch en waterstof-elektrische auto’s moeten volgens Bredewold naast elkaar kunnen bestaan. Het zijn complementaire technieken. “Bovendien”, zegt hij, “kunnen we niet allemaal aan de laadpaal. Dat kan het elektriciteitsnet simpelweg niet aan.” Kip-ei-verhaal doorbreken Gelukkig staat Bredewold daarin niet alleen. Veel autofabrikanten ontwikkelen naast elektrische auto’s ook waterstofauto’s. Door meer waterstoftankplekken aan te bieden, hoopt Bredewold het bekende kip-ei-verhaal te doorbreken. Autofabrikanten wachten met het bouwen van waterstofauto’s totdat er meer waterstoftankstations zijn. De waterstof-aanbieders wachten op hun beurt totdat er meer waterstofauto’s beschikbaar zijn. Op dit moment zijn er in Nederland zo’n tien tankstations waar je waterstof kunt tanken en rijden er zo’n 850 waterstofauto’s rond. “In ons geval leveren wij de kippen. Wij zorgen ervoor dat er dit jaar drie energiehubs zijn waar waterstof getankt kan worden. In 2025 zijn dat er elf en in 2030 willen we vijftig energiestations in Nederland hebben staan.” Bredewold hoopt dat autofabrikanten hierop reageren. Steeds meer autofabrikanten lijken hun kansen te spreiden. Tijdens de autobeurs in Hannover zag Bredewold dat bijna 80 procent van de autofabrikanten aan een waterstofmodel werkt. Eind vorig jaar bleek dat Volkswagen, die stellig tegen waterstofauto’s leek te zijn, toch werkt aan een waterstofauto die 2.000 kilometer kan afleggen op een volle tank. Ook andere merken, zoals BMW, Toyota en Hyundai zetten naast een elektrische aandrijflijn in op de waterstoftechnologie. Dat zegt wel dat autofabrikanten niet op één paard durven te wedden, ziet Bredewold. Uitdagingen De ondernemer heeft lang moeten wachten op financiering, maar ziet nu meer beweging. “Het gaat gelukkig echt een stuk sneller. Europa loopt voorop op dit gebied.” Iedere Fountain Fuel vergt een investering van zo’n 4 miljoen euro. Dat komt ook omdat het bedrijf een hele infrastructuur rondom het station moet ontwikkelen. Vanuit verschillende belangen wordt er met interesse gekeken naar het eerste project in Amersfoort. Daarbij lijkt het er steeds meer op dat Fountain Fuel een soortnaam gaat worden. “Van een gemeente in Nederland kregen we de vraag of we ook daar ‘een Fountain Fuel’ kunnen bouwen. Mooier wordt het niet!” Meer lezen over waterstof? Hoe krijgen we de Nederlandse waterstofeconomie sneller van de grond?Nederland waterstofland: 4x innovatie met waterstofChina's eerste waterstoftrein rijdt 600 kilometer op één volle tank