Marc Seijlhouwer 02 juli 2021, 14:00

Verkoop elektrische auto haalt benzinewagen in, maar cijfers geven vertekend beeld

Juni was een bijzondere maand voor de autowereld. Voor het eerst werden er meer nieuwe elektrische en hybrideauto’s verkocht dan auto’s die puur op benzine, lng of diesel rijden. Daarbij lijkt het keerpunt voor duurzame mobiliteit bereikt. Maar de cijfers geven een vertekend beeld. Steeds meer nieuwe modellen komen namelijk alleen in een hybride variant uit.

Auto elektrisch tesla opladen model 3 change inc adobe stock De Tesla Model 3 is de best verkopende elektrische auto van het moment | Beeld: Adobe Stock

De mensen die een nieuwe auto kopen zitten vooral in de zakelijke markt. Daar zijn de midden- en grotere modellen in trek. Deze auto’s moeten, onder druk van nieuwe CO2-regels uit Brussel, voldoen aan steeds strengere normen. “Het lukt producenten niet meer om klassieke benzineauto’s zuiniger te maken, dus is hybride de enige optie”, vertelt Floris Liebrand van de RAI vereniging, die samen met Bovag de nieuwste verkoopcijfers naar buiten bracht.

Van benzine naar batterij

Kortom: bijna alle auto’s zijn op de een of andere manier hybride. Dat kunnen de ‘stekkerhybrides’ of PHEVs zijn, maar ook mild hybrids, die een kleine elektromotor hebben die benzine gebruikt om stroom op te wekken. Daarmee klopt het beeld dat meer dan de helft van de verkochte auto’s in juni elektrisch is niet helemaal.

Volgens de Vereniging Elektrische Rijders zijn de bestuurders van PHEV’s namelijk helemaal niet vaak elektrisch op pad. “Als je naar onderzoek kijkt is het praktijkverbruik van die auto’s 2 tot 2,5 keer hoger dan het verbruik in tests. Een deel, zo’n 30 procent, rijdt alleen maar elektrisch. Maar een net zo groot deel rijdt alleen maar op benzine, omdat het makkelijker is, en de baas bijvoorbeeld de brandstofkosten vergoedt”, vertelt Maarten van Biezen, bestuurslid bij de vereniging.

80 kilometer range

Dat de praktijkuitstoot hoger is zorgt voor oneerlijke concurrentie van de PHEV. Want het belastingvoordeel op de auto’s is fors. “Je betaalt zo duizenden euro’s minder voor een PHEV. Omdat die belasting bepaald wordt aan de hand van officiële tests die niet overeenkomen met de praktijk”, zegt Van Biezen. Liebrand van de RAI ziet wel dat de PHEV’s steeds beter worden. “Tegenwoordig hebben sommige van die wagens een batterij waar je 80 kilometer mee kan rijden. Voor veel mensen is dat genoeg om al hun ritjes elektrisch te doen – zeker als er laadpalen zijn, thuis en op het werk.”

De trend lijkt niet meer te stuiten. Hoewel de maand juni een momentopname is, verwacht Liebrand dat de komende maanden elektrisch en hybride de boventoon voeren. En in december was – mede doordat er toen nog een heel gunstige bijtelling gold – het merendeel van de nieuwe auto’s helemaal elektrisch. Dat was toen nog incidenteel. In Noorwegen zie je dat dit al structureel is. Van Biezen verwacht dat dit in 2025 ook in Nederland het geval is. Mits we de stimulering van EV doorzetten.

Tweedehands elektrische auto

De markt voor nieuwe wagens is relatief klein. Het zijn vooral zakelijke rijders die een nieuwe elektrische auto kunnen aanschaffen. Maar de tweedehandsmarkt is ook in ontwikkeling, weet Van Biezen. “Er worden nu al veel elektrische tweedehandsjes geïmporteerd uit Duitsland, omdat de vraag hier groter is. Die markt zal de komende jaren groeien.”

Dat denkt Liebrand ook. “Als de modellen met een grote range straks op de tweedehandsmarkt komen, zal de vraag groot zijn.” Daarmee is de nieuwmarkt dus een voorbode voor de algehele automarkt. En die lijkt almaar duurzamer te worden – zelfs al zijn de PHEV’s niet de meest milieuvriendelijke wagens. Van Biezen: “Er zijn bij onze vereniging genoeg mensen met een volledig elektrische auto die daarvoor nog een plug-in hybride hadden. Het is ook een soort overgangsauto.”

True price: de oplossing voor de te lage prijs van voeding

“Ons voedselsysteem is een voortvloeisel uit de Tweede Wereldoorlog”, vertelt Van den Bosch. “Vanwege de voedselschaarste destijds hebben beleidsmakers een keten opgetuigd met maar één doel: zo efficiënt mogelijk produceren, tegen een zo laag mogelijke prijs.” Een logisch perspectief gezien de situatie toen. Maar sinds een aantal decennia weten we dat dit systeem niet houdbaar is. Daarom pleit Van den Bosch voor een nieuwe aanpak. Samen met een aantal zorginstellingen en een zestal voedingsbedrijven zet hij zich onder de vlag van innovatienetwerk Foodsquad in voor een duurzaam en toekomstbestendig voedselsysteem.Meerdere planeten nodigAllereerst even dit: de wereldbevolking stijgt de komende 30 jaar van 7,6 naar 10 miljard inwoners. Landbouw veroorzaakt nu zo’n 20 procent van de mondiale uitstoot van broeikasgassen; tweederde daarvan is afkomstig van de veeteelt. Als we niks doen stijgt de milieubelasting door voedsel tot 2050 met nog eens 50 tot 90 procent. Daarnaast is landbouw grootverbruiker in landoppervlak (40 procent van het land op aarde), water (70 procent van de totale vraag naar zoetwater) kunstmest (met schadelijke stoffen als ammoniak, lachgas en nitraat) en de eindige maar essentiële grondstof fosfaat.Voedselketens“Honderd jaar geleden was je voor gek verklaard als je iemand had uitgelegd dat we bossen in Brazilië moeten kappen om soja te verbouwen voor Nederlandse varkens waarvan het vlees naar China gaat”, vertelt Van den Bosch. “Maar nu is dit economisch het efficiëntste systeem, doordat allemaal kosten buiten beschouwing worden gelaten.”“Het probleem is dat de prijs die we op het moment voor eten betalen, puur is gebaseerd op de economische kosten die de producent maakt”, gaat Van den Bosch verder. “Alle andere negatieve gevolgen van voedselproductie komen op het bord van de volgende generatie. Denk aan bodemuitputting en – verontreiniging door bestrijdingsmiddelen en bemesting.” Maar ook CO2-uitstoot van transport, biodiversiteitsverlies en onderbetaling behoren tot ‘externaliteiten’; niet meegerekende kosten of schade die wel worden veroorzaakt door productie. “Inmiddels zijn er genoeg alarmsignalen dat het oude economisch model niet houdbaar is, of het nu gaat om klimaatopwarming, onderbetaling of bodemvruchtbaarheid.”Wat is de echte waarde?Hoe het ideale systeem er volgens Van den Bosch uit ziet is simpel. “In feite moeten we niet meer nemen, dan de aarde kan herstellen. De moeilijkheid zit in hoe we dit systeem realiseren.” Volgens Van den Bosch ligt een groot deel van de oplossing in het rekenen met de daadwerkelijke prijs van voedsel; inclusief de externaliteiten dus. “Deze berekeningen kunnen we inmiddels maken, bijvoorbeeld met de True Cost Accounting methode van universiteit van Wageningen. Het berekenen van deze prijs is alleen niet het doel. Het doel is om de geïdentificeerde externaliteiten te minimaliseren. De inkomsten uit de prijs van externaliteiten die overblijven, stop je vervolgens in een fonds voor regeneratieve landbouw.”En ja, dit betekent dat dingen duurder worden. “Hier wordt in mijn ogen veel te lang omheen gedraaid. Willen we de klimaatdoelstellingen halen, dan moet de voedseleconomie drastisch veranderen.” Een taak die volgens hem te complex is om alleen aan de consument over te laten. Daarom ziet hij een grote rol voor overheden en bedrijven.Stapsgewijze oplossingVan Den Bosch vindt het begrijpelijk dat dat supermarkten niet van vandaag op morgen hun prijzen omhoog gooien. “Toch moeten deze partijen beseffen dat ze de afgelopen 50 jaar een cruciale schakel hebben gevormd in de keten. Deze retailers hebben enorme machtsposities vergaard. Een deel van de verantwoordelijkheid van de oplossing ligt ook op hun bord.” Hij pleit voor een stapsgewijze oplossing, waarbij supermarkten aankondigen binnen zoveel jaar te rekenen met de echte prijs van voeding. “Je zult zien dat NGO’s en de politiek zich achter deze initiatieven gaan scharen, waardoor de druk op de concurrenten steeds groter wordt om hetzelfde te doen.”Catering met externaliteitenOok Van den Bosch zit op een plek waar hij impact kan maken met zijn cateringbedrijf. “Wij ontwikkelen een cateringcontract op basis van de echte prijzen. Vervolgens hebben wij een financiële prikkel om deze externaliteiten zo laag mogelijk te houden, bijvoorbeeld door lokaal en biologisch voedsel te leveren. Tegelijkertijd kunnen opdrachtgevers hun werknemers ook beïnvloeden, door aan te sturen op vlees- en zuivelvrije dagen.”En daar ligt volgens Van den Bosch ook gelijk de crux van een toekomstbestendig voedselsysteem. “Wie vandaag rekent met de echte prijs van een met Braziliaanse soja gevoede koe, stapt morgen over naar lokaal geteeld voer. Wie bij wil dragen aan een gezond systeem, past zijn dieet aan. Met lokaal verbouwde groente en fruit uit het seizoen, eiwitten uit noten en een klein beetje vlees en zuivel. Een nieuwe voedselketen vraagt echt niet van ons dat we teruggaan naar 1850.” Er blijven altijd voedselstromen bestaan die duizenden kilometers afleggen, denkt Van den Bosch. “Maar de basis moet zijn om kringlopen dichterbij huis te sluiten. Idealiter halen we ons dieet voor 70 procent uit een straal van drie- vierhonderd kilometer om ons heen.”Dit artikel kunt u ook lezen in het net uitgekomen Change Inc. Magazine #3, met daarin een special over de toekomstbestendige voedselketen. In het magazine vindt u ook nog twee heerlijke recepten die Jonnie Boer en Emile van der Staak speciaal delen met de lezers van Change Inc. Wilt een magazine toegestuurd krijgen? Bestel dan nu éénmalig gratis het Change Inc. magazine #3!