Romy de Weert 11 mei 2023, 15:57

Waterstof tanken bij 's werelds eerste energiehub in Amersfoort

Snelladen en waterstof tanken: het kan allebei op ’s werelds eerste energiestation Fountain Fuel in Amersfoort. Staatssecretaris Heijnen, die bij de opening aanwezig was, maakte bekend dat het kabinet nog eens 178 miljoen subsidie voor waterstof vrijmaakt.

FF opening 3 Vivianne Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat) opent de eerste Fountain Fuel door een BMW iX5 Hydrogen vol te tanken. | Credits: Fountain Fuel

Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, Vivianne Heijnen, mocht als eerste de BMW iX5 Hydrogen voltanken met waterstof bij de Fountain Fuel in Amersfoort. “Dit gaat veel makkelijker dan benzine tanken”, zei ze. Volgens Heijen is de toekomst van mobiliteit niet alleen elektrisch, maar ook auto’s die worden aangedreven met waterstof. “We hebben beide technieken nodig.”

Energiestations

Fountain Fuel heeft grootste plannen: dit jaar bouwt het bedrijf aan drie energiestations. In 2025 moet Nederland er elf tellen, in 2030 vijftig. Dat sluit aan op de nieuwe Europese regels: in 2027 moeten langs alle Europese snelwegen laad- en waterstofvulpunten aanwezig zijn. Iedere 60 kilometer minstens één laadpunt. Voor waterstofvulpunten geldt dat er om de 200 kilometer één vulpunt moet zijn tegen 2030.

Bij de Fountain Fuels kunnen zowel batterij-elektrische als waterstof-elektrische voertuigen opladen. Mede-directeur Stephan Bredewold noemt het met opzet geen tankstation. “De Fountain Fuel is veel meer dan alleen een plek waar auto’s kunnen tanken en opladen. Onze ambitie is dat het lokale energiehubs worden die bedrijven en bewoners in de omgeving van duurzame energie moeten voorzien”, zei hij eerder.

“Wij hebben nu de kippen neergezet. Autofabrikanten, kom alsjeblieft met de voertuigen”, riep Bredewold woensdag op. Hij doelt daarmee op het veelgebruikte argument dat waterstof voor mobiliteit een kip-ei-verhaal is. Autofabrikanten zeggen nog geen waterstofauto’s te bouwen omdat er nog geen tankstations zijn. Tankstations blijven uit, omdat er nog geen waterstofauto’s zijn.

Eerst stations, dan auto’s

“Het is geen kip-ei-verhaal”, brengt Stephan Herbst daartegenin. Herbst is waterstofexpert bij Toyota. “We hebben simpelweg eerst stations nodig voordat mensen hun auto kunnen tanken. Niet andersom. De eerste stap is nu gezet.” De aanwezige autofabrikanten, Toyota, BMW en Stellantis, benadrukken dat waterstof-elektrische auto’s onmisbaar zijn in een duurzame toekomst.

“We hebben het beste van beide werelden nodig”, zegt Jürgen Guldner, waterstofexpert bij BMW. “We moeten op twee benen staan: de één in elektrisch en de ander in waterstof.” Bovendien is het niet slim om je op één technologie te storten, zei Guldner eerder. “Dat is simpelweg te riskant voor een bedrijf.”

Vl.n.r.: Tyas Bijlholt (wethouder Amersfoort), Jürgen Guldner (programmamanager Hydrogen BMW), Vivianne Heijnen (staatssecretaris ministerie van I&W), Steef Severijn (directeur Fountain Fuel), Arne Schaddelee (gedeputeerde provincie Utrecht). | Credit: Fountain Fuel

De markt lijkt de waterstoftankstations van Fountain Fuel te omarmen. En het kabinet ziet de noodzaak er ook van in. In het Klimaatpakket heeft het 178 miljoen euro vrijgemaakt voor waterstoftoepassingen op de weg en in de binnenvaart. Dat komt bovenop de eerder vrijgemaakte 22 miljoen.

Waterstof tanken bij Fountain Fuel

Fountain Fuel bouwt het komende jaar nog twee energiehubs, in Nijmegen en Rotterdam. In Amersfoort kunnen vanaf begin juni zeventien auto’s per uur tanken. Het duurt drie tot vijf minuten tot de tank vol is.

Meer lezen over waterstof?

Nederlandse vinding kan stikstof uit stallen en luchtvervuiling uit schoorstenen halen

Zo kan het systeem de schadelijke effecten veroorzaakt door ammoniak, methaan en stikstofoxides in de agrarische sector verminderen. Maar ook die van de industrie. Daarnaast kan het conventionele luchtzuiveringssystemen op basis van koolstoffilters vervangen, uitstootgassen van de industrie scheiden en zo de lucht van grote bedrijven zuiveren. Op 15 mei staat InnoFlex met deze uitvinding in de finale van de Philips Innovation Award. High Tech Campus Oprichter Kevin Lagarde was al uitvinder van een gepatenteerd systeem om efficiënt laagjes dunne film op elkaar te stapelen. Heel goed bruikbaar in zonnepanelen. Een paar jaar geleden volgde hij het HighTechXL acceleratorprogramma, waar bedrijven als Philips, ASML en ruimtevaartorganisatie ESA bij betrokken zijn. Met die hulp ontwikkelde hij een eigen systeem dat lucht zuivert met behulp van een katalysator en licht, een zogeheten fotokatalytisch systeem. Om hiermee de markt op te gaan richtte hij in december 2020 InnoFlex Technologies op. Dat heeft een eigen kantoor op de High Tech Campus in Eindhoven. Schadelijk gassen afbreken Het luchtbehandelingssysteem heeft de vorm van een buis. Daarin zitten flexibele folies met speciaal ontwikkelde coating-lagen en uv-lampen. Als katalysator wordt een kristalstructuur van titaniumdioxide gebruikt: anataas. Titaniumdioxide zet onder invloed van zonlicht schadelijke gassen om in chemische stoffen die minder schadelijk zijn. Als er gassen als ammoniak (NH3), stikstofdioxide (NO2), zwaveldioxide (SO2) of methaan (CH4) door de buis heen geblazen worden, reageren die met de deeltjes in de buis en worden ze afgebroken tot onschadelijke verbindingen zoals water, CO2 of stikstof (N2). “We werken met licht en dus niet met hoge temperaturen. Bij het proces worden de schadelijke componenten in de gassen afgebroken doordat de moleculen uit elkaar worden getrokken naar kleinere bestanddelen. De gassen worden dus niet afgevangen of geabsorbeerd”, legt Lagarde uit. Om dit proces verder te verbeteren is InnoFlex steeds op zoek naar de beste structuur van de reactieve lagen en andere katalysatoren. Testen in stallen In het lab werkt het systeem goed. Binnenkort wordt de luchtzuivering voor het eerst in de praktijk getest bij een innovatieve boer, waar de buizen aan het plafond van de stal worden gehangen. Door de lucht vol ammoniak in de stal te zuiveren neemt de stikstofuitstoot van de boer af en wordt het dierenwelzijn bevorderd. “De huidige technieken bestaan uit grote compressoren die aan het eind van de stallen staan en vanaf daar de lucht aanzuigen en zuiveren. De dieren zelf hebben daar niet zoveel profijt van. Ons systeem passen we in de stallen toe, zodat ook de dieren in schone lucht staan”, zegt Lagarde. Grootste vakbeurs Om ook de industrie op deze oplossing te wijzen, bezocht InnoFlex onlangs samen met andere Nederlandse technologiebedrijven ‘s werelds grootste industriële vakbeurs: de Hannover Messe 2023. Daar ontmoette Lagarde potentiële investeerders en geïnteresseerde bedrijven die het systeem willen gaan aanschaffen. “In de industrie vormen weer andere gassen een probleem”, zegt hij. "Dan gaat het over de uitstoot van stikstofoxides (NOx) en zwaveloxides (SOx), bijvoorbeeld van metaalfabrieken, chemische fabrieken en andere industrieën. Traditioneel gezien gebruiken die koolstoffilters om die gassen af te vangen, maar die zijn niet zo efficiënt en heel duur."Het prototype van het luchtzuiveringssysteem van InnoFlexBuizen aan elkaar schakelen Het systeem van InnoFlex kan in principe bijna 100 procent van alle luchtverontreiniging onschadelijk maken en is veel goedkoper, stelt Lagarde. Het is een modulair systeem dat net zo groot opgezet kan worden als nodig is. Het kan grote hoeveelheden lucht- en gasstromen zuiveren van wel 100.000 kubieke meter per uur. Lagarde: “Het is heel simpel uit te breiden. Dat is gewoon een kwestie van buizen aan elkaar schakelen.” Minder CO2-uitstoot betonindustrie InnoFlex is onder meer in gesprek met een van de grootste bouwbedrijven ter wereld. Dat wil de CO2 die vrijkomt bij de productie van cement en beton omzetten naar andere materialen. Dat kan alleen als de vrijkomende gassen schoon zijn. De techniek van InnoFlex kan die gassen reinigen waardoor hergebruik mogelijk wordt en het bedrijf meer dan alleen zijn CO2-uitstoot en daarmee zijn CO2-tax kan terugdringen. “Aangezien de betonindustrie veel CO2 uitstoot, dragen wij zo ook op een andere manier ook bij aan het terugdringen van klimaatverandering”, zegt Lagarde. In juni moet meer duidelijk zijn over dit project. Lees ook de verhalen van deze finalisten van de Philips Innovation Award: Twee keer zoveel golfenergie door nieuwe technologie van Nederlandse start-upSavvy strijdt tegen plastic: zeep bijvullen alsof je een kopje thee zetPrijswinnend Respyre gaat steden vergroenen met mos