Over twee of drie jaar wil Lans een demofabriek hebben draaien die op grotere schaal kritieke grondstoffen voor batterijen terugwint uit de zogeheten black mass. Dat is het zwarte poeder dat overblijft als afgedankte lithium-ion batterijen in de shredder worden vermalen.
Het bedrijf kan met een speciaal hydrometallurgisch proces elke black mass van elk type lithium-ion batterijen verwerken. Uit telefoons, andere elektrische apparaten, uit fietsen of auto’s. ‘We zijn heel flexibel. Ons oplosmiddel kan alles aan en uit alle bestaande chemietypen voor batterijen grondstoffen halen’, zegt Lans.
95 procent van metalen teruggewonnen
Bij het vermalen van de batterijen worden eerst het koper en aluminium gescheiden. In het zwarte poeder zit vooral lithium, kobalt, nikkel en grafiet. Allemaal grondstoffen die de EU als ‘kritiek’ aanmerkt, omdat ze van strategisch belang zijn.
‘Uit die black mass kunnen wij 95 procent terugwinnen. Daarin onderscheiden wij ons ten opzichte van concurrenten. Die metalen zijn herbruikbaar, zonder verlies van functionaliteit. Deze metalen degraderen niet en gaan niet kapot’, weet Lans. Doel is deze grondstoffen uiteindelijk terug te verkopen aan de batterij-industrie.
Back to Battery begon in 2024 op de Brightlands Chemelot Campus in Limburg. Toen dacht de startup nog om vooral oude batterijen uit smartphones te recyclen en te verwerken tot nieuwe grondstoffen. Ruim twee jaar later ligt de focus veel breder en denkt de startup groter. Lans: ‘We hebben inmiddels verschillende black masses uit allerlei shredders in Europa verwerkt in onze pilot. Daar hebben we veel van geleerd.’
Markt afgedankte batterijen explodeert
De markt voor het terugwinnen van grondstoffen zal de komende jaren exploderen. De afvalberg aan batterijen groeit elk jaar sneller. Duizenden elektrische auto’s en fietsen en miljoenen elektrische apparaten worden afgedankt.
Alle afgedankte elektrische apparaten in Nederlandse huishoudens alleen al bevatten ruim 7 miljard kilo aan waardevolle grondstoffen. Daarvan valt 764 miljoen kilo onder strategische en kritieke grondstoffen, becijferde Stichting OPEN.
‘We staan nog maar aan het begin van al die batterijen die op de afvalberg belanden. Nu zijn we nog klein, maar wij willen hierin een belangrijke factor worden. Dat zijn we nu al met onze kennis’, zegt Lans.
Automerken die zelf de batterijen voor hun elektrische auto’s produceren of inkopen, kunnen in de toekomst een belangrijke markt worden voor het bedrijf. Veelzeggend is dat Back to Battery is uitgenodigd voor een panel van Toyota. Onlangs had Lans ook een telefoongesprek met BMW.
‘Die automerken beginnen nu al aan de deur te kloppen’, zegt hij. ‘We zeiden eerst: als startupje gaan we niet naar de grote bedrijven, want dan hebben we geen onderhandelingspositie. Maar ze weten ons dus toch te vinden. Dan zeggen we geen ‘nee’, ook al is het alleen nog praten.’
Uit de black mass wordt onder meer lithium teruggewonnen. Credit: Back to Battery
Strengere EU-regels goed voor bedrijf
Het bedrijf is gebaat bij de strengere regels die de EU heeft afgekondigd voor het recyclen van batterijen en de export van grondstoffen. Zo eist de Europese batterijverordening dat producenten van batterijen die na gebruik inzamelen.
Vanaf 2027 moet van de draagbare batterijen 63 procent worden ingezameld en in 2030 al 73 procent. Van de fietsbatterijen eind 2028 al 51 procent. Volgend jaar moet ook 50 procent van het lithium uit batterijen worden teruggewonnen. Voor kobalt, koper, lood en nikkel is dat 90 procent.
Dat terugwinnen is wat Back to Battery doet. Voor de startup is vooral van belang dat producenten verplicht worden de gerecyclede grondstoffen ook daadwerkelijk te gaan gebruiken. Vanaf 2031 gelden daarvoor verschillende eisen: 16 procent voor kobalt, 6 procent voor lithium en 6 procent voor nikkel.
Wat nu al speelt is dat de EU vanaf november de export van black mass naar niet-OESO-landen zoals China verbiedt. ‘De shredders mogen dan niet meer exporteren en zoeken steeds meer lokale afnemers. Die zijn er nog niet. Dat is wat wij bieden’, zegt Lans. ‘Ook die andere wetgeving helpt ons enorm. Die grijpt in op de hele keten.’
Proeffabriek noodgedwongen kleiner
Maar is het bedrijf klaar voor die grotere vraag? In 2024 had Back to Battery de ambitie om binnen een jaar een demofabriek te bouwen die 500 kilo grondstoffen per week produceert. Dat bleek te ambitieus. ‘Die proeffabriek is een stuk kleiner geworden’, geeft Lans toe. Dat kwam vooral door de moeilijke en langdurige vergunningenprocedure voor het verwerken van afval (black mass is afval en nog geen grondstof) op de Brightlands Campus.
‘Daar konden we niet op wachten en toen hebben we besloten kleiner te gaan. De maximale maat die je kunt doen zonder vergunning. Dan praat je over een schaal van kilogrammen. Daardoor konden we veel sneller en goedkoper starten en toch producten voor klanten maken. We maken nu emmertjes lithium, grafiet, kobalt, nikkel en mangaan. Die gaan we in de toekomst verkopen, maar de hoeveelheden nu zijn monsters die we weggeven in ruil voor feedback’, vertelt hij.
Emile Vinceneux (Innovation Lead) en Dr. Cyril Mambote (mede-oprichter en CTO) van Back to Battery in het laboratorium. Credit: Back to Battery
€ 11 miljoen nodig voor grotere fabriek
Momenteel is de startup op zoek naar een nieuwe locatie om een grotere proeffabriek te bouwen. Over een jaar wil Back to Battery de definitieve investeringsbeslissing nemen over de bouw van die fabriek. Die vergt naar schatting een investering van 11 miljoen euro.
In het laatste kwartaal van 2028 of het eerste kwartaal van 2029 moet de fabriek operationeel zijn. Nu al is twee derde van alle aanvoer van black mass die shredders moeten aanleveren verzekerd. ‘En we zijn pas net begonnen. Die fabriek komt vol’, stelt Lans.
Sinds de start draait de startup vooral op subsidies, zoals van het Nationaal Groeifonds, aangevuld met andere financiering en potjes. ‘We zijn met relatief weinig geld heel ver gekomen. Daar ben ik trots op en dat dragen we ook uit naar investeerders: uw geld wordt hier goed besteed’, zegt hij.
Met hulp van Green Chemistry Accelerator naar de markt
Back to Battery is dit jaar een van de deelnemers aan de Green Chemistry Accelerator (GCA) van het platform Groene Chemie Nieuwe Economie (GCNE). Dat programma is samen met Invest-NL en de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) opgezet om startups en scale-ups te helpen bij het opschalen van hun innovatie, het zoeken naar investeerders en het bouwen van demofabrieken. Daardoor worden blokkades weggenomen en kunnen ze eerder de markt op.
Tijdens GCA werkt elke deelnemer met experts en partners aan een concreet plan voor ongeveer 200 dagen. Daarin wordt gekeken wat de belangrijkste doelen zijn om te realiseren, of er vraag en klanten zijn voor het product en of de businesscase klopt. Dat is essentieel om investeerders te trekken.
Volgens Lans is het programma zeer waardevol voor startups. ‘Het is een eyeopener die je veel inzicht geeft in de stappen die je moet volgen. Voor ons kwam het programma op het juiste moment, want we gingen net al die producten maken en het klantcontact werd steeds belangrijker’, zegt Lans.
Speciaal voor die taak heeft Back to Battery per 1 maart Matthijs Damm aangenomen als commercieel directeur. Hij heeft meer structuur gebracht in de benadering van klanten en de markt. ‘Wij moeten nu verkopen wat we eigenlijk nog niet hebben’, omschrijft Lans de taak van Damm.
Ook de informele contacten met andere deelnemende startups waren voor hem waardevol. ‘Dan voel je de verbinding met elkaar. Sommigen zijn al twee jaar verder, anderen zijn net begonnen. Dan wissel je veel met elkaar uit. Aan de bar hoor je niet alleen de succesverhalen die je in de presentaties hoort.’
Lees ook:
- In de strijd om kritieke grondstoffen wordt circulariteit een geopolitiek wapen: deze Nederlandse bedrijven lopen voorop
- Strijd om grondstoffen voor batterijen: deze 4 grafieken tonen het probleem van Europa
- Nederlandse startup maakt van de oude batterij uit je telefoon weer een nieuwe
- Lithium uit Europa voor duurzame batterijen krijgt vorm dankzij Nederlandse bedrijf
Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner Groene Chemie Nieuwe Economie. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.
