‘Meer dan de helft van onze scope 3-emissies komt uit materiaalgebruik. Dan moet je durven kiezen voor circulariteit’, zegt Thijs Huijsmans, programmamanager duurzaamheid bij Heijmans.
Thijs Huijsmans, programmamanager duurzaamheid. | Credits: Heijmans
Van schonere materialen naar slimmer materiaalgebruik
Jarenlang richtte de bouwsector zich vooral op het terugdringen van CO2-uitstoot bij leveranciers. Logisch, zegt Huijsmans, maar niet voldoende. ‘Als we alleen naar de uitstoot van nieuwe materialen kijken, blijven we grondstoffen binnenhalen. Terwijl je juist grote stappen zet door materialen hoogwaardig te hergebruiken.’
Eén-op-één hergebruik kan tot 80 procent CO2-reductie opleveren vergeleken met het toepassen van nieuwe onderdelen. Dat effect weegt veel zwaarder dan een overstap van het ene nieuwe materiaal naar het andere.
Dat betekent niet dat biobased materialen geen rol spelen – integendeel. Maar volgens Huijsmans is er meer nodig. ‘We bouwen nog steeds veel met technische materialen zoals beton en staal. Dus moeten we zorgen dat die materialen in een kringloop gaan stromen.’
Materiaalpaspoorten maken circulariteit uitvoerbaar
Circulariteit begint met inzicht. Welke materialen zitten er in een gebouw, in welke hoeveelheden en in welke staat? Dat inzicht was er lange tijd nauwelijks. ‘Gewicht speelde nooit een rol. We kenden vooral de kosten’, zegt Huijsmans. Uit recente berekeningen van Heijmans blijkt dat een gemiddeld woonhuis 177 ton weegt, waarvan ruim 141 ton uit beton bestaat.
Door materialen systematisch in kaart te brengen, ontstaat een nieuwe basis voor hergebruik. Een materialenpaspoort helpt daarbij. Huijsmans: ‘Hoe meer je weet over de staat van materialen, hoe groter de kans dat je ze succesvol opnieuw kunt inzetten.’
Ketens doorbreken: van slopen naar demonteren
Zodra duidelijk is welke materialen beschikbaar zijn, komt de echte uitdaging: ketens op elkaar aansluiten. In de lineaire economie hadden partijen weinig met elkaar te maken, in een circulair model veel meer.
‘Sloopbedrijven, leveranciers, logistiek: ze moeten elkaar ineens vinden’, zegt Huijsmans. ‘Circulariteit vraagt om samenwerking in plaats van concurrentie. Duurzaamheid is niet iets waarop je moet willen winnen. Op prijs en kwaliteit mag dat best, maar de klimaattransitie doen we samen.’
Om die ketens te versterken sloot Heijmans zich aan bij het Betonakkoord, waarin partijen afspraken maken om de betonsector te verduurzamen. Jaarlijks ontstaat er in Nederland zo’n 12 miljoen ton betonafval, waarvan slechts 2 miljoen wordt hergebruikt. Dat moet anders, vindt Huijsmans.
Jaarlijks ontstaat er in Nederland zo’n 12 miljoen ton betonafval. | Credits: Maikel Samuels
Beton is voor Heijmans daarom de eerste grote materiaalstroom waarin circulariteit op schaal wordt toegepast. Door projecten te ontwikkelen waarin gerecycled beton de standaard is, daalt de vraag naar nieuw beton direct.
‘We zijn nu op het punt dat we in elk project gerecycled beton kunnen toepassen’, vertelt Huijsmans. De volgende stap is staal – mits er voldoende vraag naar duurzamer staal ontstaat in de sector. Alleen dan wordt de businesscase aantrekkelijk.
Kanaalplaten als ‘legoblokken’ voor de toekomst
Circulariteit wordt vaak gezien als complex, maar in de praktijk liggen kansen voor het oprapen. Een voorbeeld: kanaalplaten. Dat zijn voorgespannen betonnen vloerdelen die vaak in uitstekende staat vrijkomen bij sloopprojecten.
‘Kanaalplaten van tientallen jaren oud zijn technisch nog prima bruikbaar’, zegt Huijsmans. ‘Het is zonde om die te vermalen tot zand en grind.’
Heijmans verzamelt daarom zoveel mogelijk kanaalplaten voor een nieuwbouwproject – minstens 250 vierkante meter. Huijsmans: ‘Ze werken als legoblokjes. Je kunt ze bijna één-op-één herplaatsen.’
Doneer hier betonnen kanaalplaten aan Heijmans.
Vraag creëert aanbod: zo groeit een circulaire markt
Door als grote bouwer circulair materiaal toe te passen, stimuleert Heijmans de markt. In projecten met circulair beton richtte het bedrijf sloopwerkzaamheden al anders in, zodat vrijkomend beton direct hergebruikt kon worden in nieuwe projecten.
‘Als de vraag toeneemt, gaan sloopbedrijven anders werken. Dan behoud je materiaalwaarde en wordt hergebruik vanzelf logischer’, zegt Huijsmans.
De materiaaltransitie is enorm, erkent Huijsmans, maar noodzakelijk. Heijmans wil er een voortrekkersrol in spelen. ‘De grootste CO2-winst maken we door materialen in de kringloop te houden. Circulariteit is geen bijzaak. Het is onze route naar echte uitstootreductie.’
