Expertredactie Change Inc. 21 april 2026, 12:11

Hoe deze bloeiende campus aan het IJ de energietransitie in Nederland versnelt

De Energy Transition Campus Amsterdam (ETCA) helpt bedrijven om effectieve oplossingen te ontwikkelen voor energietransitie in de regio. ‘Alles is erop gericht om energieoplossingen zo te benaderen dat ze versneld naar de markt kunnen en daarmee het verschil te maken’, zegt liaison- en communitymanager Simone Kranendonk.

ETCA de energy transition campus Amsterdam versnelt de energietransitie in de regio | Credits: ETCA

Wat de Energy Transition Campus Amsterdam (ETCA) zo bijzonder maakt? Daarover hoeft liaison- en communitymanager Simone Kranendonk niet lang na te denken: ‘Je bent hier omringd door gemotiveerde experts met specifieke kennis. Door inzichten te delen en van elkaar te leren ontstaan toepasbare oplossingen voor de energietransitie met een unieke toegevoegde waarde. Dat is heel mooi om te zien.’

Gelegen aan het IJ in een bruisend stukje Amsterdam-Noord vormt ETCA een open innovatie-community waar duurzame energieoplossingen voor de toekomst vorm krijgen. Op de campus biedt Shell technologische en strategische expertise, in samenwerking met ruim dertig bedrijven en kennispartners. Het netwerk bestaat uit een mix van ambitieuze startups en scaleups, onderzoeksinstituten en gevestigde bedrijven.

De meerwaarde van ETCA ligt in actieve samenwerking die verder gaat dan het delen van een gebouw, geeft Kranendonk aan. De community schept kansen om samen op te trekken bij de ontwikkeling van technologie en het oplossen van energievraagstukken. Daarbij kunnen leden verder professionaliseren met steun van de expertise in het ecosysteem, de laboratorium- en testfaciliteiten en de co-working officelocatie aan het IJ. ‘Alles is erop gericht om energieoplossingen zo te benaderen dat ze versneld naar de markt kunnen en daarmee het verschil te maken.’

Liaison- en communitymanager Simone Kranendonk van de Energy Transition Campus Amsterdam. Credit: ETCA

Waar de ETCA campus het verschil maakt

ETCA biedt zodoende drie kernvoordelen. Om te beginnen is de campus een collectieve kennishub van industrie- en technologie-experts. Dat vormt de basis voor een geïntegreerde aanpak van complexe energievraagstukken.

Een tweede voordeel zijn de opgebouwde banden tussen leden van de community: onderlinge relaties zorgen voor versterkte synergievoordelen op projectniveau. Tot slot maakt de beschikbaarheid van professionele laboratoriumfaciliteiten versnelde innovatie mogelijk bij het testen van nieuwe oplossingen.

De locatie aan het IJ speelt hierbij een strategische rol. De oppervlakte van 60.000 vierkante meter bestaat voor meer dan de helft uit laboratoriumruimte en buitenplots. Hierdoor biedt de campus de nodige ruimte voor tests tot demonstratieschaal.

Bouwen aan nieuwe waardeketens voor energie

ETCA richt zich op een aantal technologische thema’s die bepalend zijn voor het energiesysteem van de toekomst. Daarbij horen waterstof, elektrificatie, digitalisering, nuttig gebruik van CO2 (CCUS), duurzame brandstoffen en biobased materialen. De nadruk ligt op oplossingen die niet alleen technisch haalbaar zijn, maar ook op grote schaal geïmplementeerd kunnen worden.

Kranendonk: ‘De ontwikkeling van nieuwe waardeketens kan onmogelijk door één bedrijf alleen worden gerealiseerd. De campus functioneert daarom als een hub voor industriële clusters met een regionale functie op het gebied van innovatie.’

ETCA kan haar leden op verschillende manieren ondersteunen. Er wordt niet alleen naar de technologie zelf gekeken, maar ook naar de strategische kant, met haalbaarheidsstudies en implementatieplannen. Dan kan het gaan om projecten als energiebeheersystemen (EMS) om netcongestie aan te pakken, of de integratie van lokale energieproductie en -opslag.

‘Achter de grotere thema’s van de energietransitie zit veel complexiteit wat betreft de implementatie. ETCA biedt de mogelijkheden voor experts om gezamenlijke oplossingen te ontwikkelen, waarbij we al een aantal veelbelovende projecten hebben afgerond’, zegt Kranendonk.

Company Day ETCA op 20 mei

Werk je aan een energietransitie uitdaging namens de industrie, een industrieel cluster (zoals een havengebied) of de overheid? Of ben je werkzaam bij een startup, scaleup, onderzoeksinstituut of gevestigd bedrijf en wil je de energietransitie versnellen? Op 20 mei 2026 organiseert de Energy Transition Campus Amsterdam een Company Day in Amsterdam-Noord.

Tijdens dit evenement kunnen deelnemers ontdekken hoe ETCA als innovatiehub ondersteuning biedt via professionele laboratoriumfaciliteiten, technische expertise en toegang tot een
krachtig ecosysteem van meer dan dertig partijen.

De dag is bij uitstek geschikt voor partijen met concrete energievraagstukken die geloven in de kracht van samenwerking. Kijk hier voor meer details om je aan te melden.

CO2 nuttig hergebruiken: oplossingen regionaal implementeren

Een sprekend voorbeeld van een succesvol project valt onder het thema CCUS, ofwel het afvangen, opslaan en hergebruiken van CO2. Het bedrijf CarbonOrO, dat eigen technologie heeft ontwikkeld voor het afvangen van CO2 bij industriële installaties, kon in dit kader gebruik maken van het LeapSprong-programma. Dat is een initiatief van ETCA, de gemeente Amsterdam en accelerator Rockstart. Startups worden hierbij uitgedaagd om oplossingen te ontwikkelen voor regionale energievraagstukken.

CarbonOrO was op zoek naar klanten aan de uitstootkant en afnemers voor het nuttig gebruiken van CO2. De in Amsterdam gevestigde landbouw- en voedingsspecialist Cargill werd aangehaakt als leverancier van CO2, die door startup Paebbl benut kan worden om onder meer groen cement te maken. Het LeapSprong-programma bood de mogelijkheid om haalbaarheidsstudies te doen en leidde tot concrete samenwerkingen in een waardeketen.

Volgens Kranendonk is dit precies het doel van een dergelijk regionaal programma ‘Oplossingen worden actief gekoppeld aan uitdagingen van de regio.’

Slimme energieoplossingen die uitdagingen van netcongestie bij gebiedsontwikkeling kunnen oplossen

Ook op het gebied van elektrificatie in de gebouwde omgeving heeft ETCA de waarde bewezen van het bij elkaar brengen van bestaande oplossingen, onder meer met een adviesproject voor woningbouw in regio Amstelveen. Projectontwikkelaars liepen daarbij vast met plannen om 4.500 woningen te realiseren vanwege dreigende problemen met netcongestie.

‘Het projectteam van ETCA adviseerde over warmteverschuiving via een energiemanagementsysteem en extra ketelsystemen om de piekbelasting te verminderen’, geeft Kranendonk aan. ‘Hierdoor werd het mogelijk om het oorspronkelijke plan van 4.500 woningen te realiseren, inclusief voorzieningen zoals een zwembad en supermarkt.’

Simulatie van energiesysteem van de toekomst in de ETCA-microgrid

Een ander belangrijk thema betreft de elektrificatie van de industrie, die vraagt om innovatie op het elektriciteitsnet. In het microgrid op de campus komen verschillende factoren samen, met als toonbeeld van de elektrificatie en toekomstige vraag van energie; de Megawatt Lader. . Deze installatie met een vermogen van liefst 1 megawatt staat op de ETCA-campus en functioneert als snellader voor elektrische vrachtwagens, bussen en schepen.

De superlader maakt onderdeel uit van het microgridproject van ETCA, dat ook zonne-energie, batterijopslag en waterstofproductie omvat. Kranendonk: ‘Dankzij dit lokale energiebeheersysteem kun je schommelingen in het aanbod van elektriciteit opgevangen, wat bijdraagt aan slimmer gebruik van het elektriciteitsnet.’ Als onderdeel van deze demo lopen diverse studies op de campus naar de integratie van de verschillende oplossingen.

Schematisch overzicht van het microgrid van ETCA. Credits; ETCA

De buitenlocatie van de ETCA-campus maakte het mogelijk om de Megawatt Charger op te nemen in een microgrid. De opwekking en opslag van energie en de afname door zware voertuigen zijn als simulatie opgenomen in één systeem van elektrificatie. ‘Dat is precies waarvoor deze faciliteit is gebouwd: als laatste stap voordat de technologie op de markt komt’, geeft Kranendonk aan.

Kennismaken met ETCA

Op 20 mei organiseert ETCA een open dag met als doel om bezoekers te laten zien wat er achter de muren van de campus gebeurt.

De campus van ETCA. Credit: ETCA

Deelnemers krijgen rondleidingen door laboratoria, kunnen kennismaken met de huidige community en krijgen presentaties van de faciliteiten en services die ETCA biedt om technologieën op te schalen.

‘De open dag biedt een uitstekende gelegenheid om in contact te komen met het diverse netwerk van meer dan dertig leden’, zegt Kranendonk. ‘De partners zullen hun ervaringen delen over hoe samenwerking leidt tot snellere oplossingen en impact in de praktijk.’

Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met ETCA. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.

Zolang we grondstoffen niet hergebruiken, gaat jaarlijks een derde van de wereldeconomie verloren

We drukken de waarde van een economie graag uit in bruto binnenlands product (bbp), ook wel het nationaal inkomen genoemd. Maar is dat wel representatief? Nee, stelt de Amsterdamse non-profitorganisatie Circle Economy. Want het nationaal inkomen meet de toegevoegde waarde van economische activiteiten, maar niet het behoud of het verlies van waarde.Reken je dat wel mee, dan zie je dat de lineaire economie voor structurele waardeverliezen zorgt. De lineaire economie is het tegenovergestelde van een circulaire economie: grondstoffen worden na kort gebruik niet hergebruikt of gerecycled, maar afgedankt. Zo wordt er niet het maximale uitgehaald − integendeel.Die waardeverliezen samen tellen op tot zo'n 25.000 miljard euro per jaar, rekende Circle Economy uit voor het Circularity Gap Report 2026. Om het in perspectief te plaatsen: dat is bijna een derde van de omvang van de wereldeconomie. Er gaat dus ongeveer 1 euro verloren voor elke 3 aan wereldwijd gecreëerde waarde. Lineaire economie zorgt voor economische waardeverliezen Waar komt dat waardeverlies door? In het Circularity Gap Report wordt dat onderverdeeld in vijf categorieën, waarvan er drie voor de meeste verliezen zorgen.Veruit de grootste is zogenoemde end-of-life waste: de waarde die verloren gaat als producten en materialen te snel worden afgedankt. Die waarde kan deels behouden worden door recycling. Al is dat niet altijd de beste manier, blijkt uit het rapport. Beter onderhoud, hergebruik of renovatie zorgt er juist voor dat een product langer zijn waarde behoudt.Ook energieverlies is een grote kostenpost. Dat ontstaat op verschillende manieren. Zo treedt er verspilling op bij het winnen van fossiele brandstoffen, maar ook bij het omzetten van die brandstoffen in bijvoorbeeld elektriciteit en in slecht geïsoleerde gebouwen.De waardevermindering van vast kapitaal, een derde categorie, bestaat deels uit normale afschrijvingen door slijtage en veroudering. Toch kan ook deze kostenpost flink omlaag, stelt Circle Economy. Bijvoorbeeld door regelmatiger onderhoud en updates. Ook een andere manier van ontwerpen, waardoor je bijvoorbeeld makkelijker één onderdeel van een apparaat kunt vervangen in plaats van het hele apparaat, bespaart kosten.Deze waardeverliezen bestaan deels uit directe economische kosten en deels uit de nu verborgen maatschappelijke kosten, waaronder vervuiling en gezondheidsrisico's.window.addEventListener("message",function(a){if(void 0!==a.data["datawrapper-height"]){var e=document.querySelectorAll("iframe");for(var t in a.data["datawrapper-height"])for(var r,i=0;r=e[i];i++)if(r.contentWindow===a.source){var d=a.data["datawrapper-height"][t]+"px";r.style.height=d}}}); Kansen voor circulaire initiatieven De auteurs van het rapport benadrukken dat het weliswaar om waardeverlies gaat, maar dat de kloof tussen huidige waarde en potentiële waarde juist ook een kans is voor circulaire initiatieven en ondernemers. Zij kunnen helpen bij het behouden van waarde en het verminderen van afval.Maar zij kunnen het niet alleen, schrijven de auteurs. Voor een circulaire economie moeten bedrijven, financierders en beleidsmakers samenwerken. Daarvoor is het handig om te weten over wat voor bedragen het gaat. Met het nieuwe rapport hebben de auteurs de omvang van vermijdbare waardeverliezen naar eigen zeggen voor het eerst gekwantificeerd. Lees ook:Een nieuw oer-Hollands exportproduct: ‘Circulaire economie kan het nieuwe watermanagement van Nederland worden’ Circulariteit steeds vaker verankerd in bedrijfsstrategie, maar moet nog meer uit hoek van ‘duurzame bijzaak’ ‘Europa is aan de late kant, maar recente ontwikkelingen stemmen hoopvol over circulaire economie’