Meer dan de helft van de ondernemers die het webinar Ondernemen op een vol stroomnet bekeken, zei het stroomnet te ervaren als een harde rem op uitbreiding en verduurzaming. Toch blijkt in de praktijk veel meer mogelijk dan vaak gedacht. Tijs Nederlof van de Schaatsbaan Rotterdam legt uit wat er wel kan, samen met de Gemeente Rotterdam en Eneco.
Rotterdam: code rood
In Rotterdam staat de congestiemeter al op rood. Amy van Groot Battavé, programmamanager netcongestie bij de gemeente Rotterdam, was helder over de situatie: voor nieuwe grootverbruikaansluitingen is er momenteel geen ruimte. Per 1 juli geldt dat ook voor kleinverbruik. ‘Het is in principe code rood volgens de netcongestiekaart.’
Hoe heeft het zover kunnen komen? Frank Broos, hoofd Flex Services bij Eneco, wees op jarenlange onderinvestering in het net en een gebrek aan vooruitziend beleid. ‘Het is geen vraag van een enorme toename aan elektriciteitsverbruik, maar een verschuiving naar bepaalde momenten op de dag.’ Denk aan het thuiskomen van elektrische rijders die hun elektrische auto inpluggen: lokale pieken die het net niet aankan. Het totale verbruik in Nederland nam de afgelopen jaren niet toe, maar de pieken wel.
Een ijsbaan als voorbeeld
Tijs Nederlof, ceo van Schaatsbaan Rotterdam, weet hoe het voelt om met die realiteit te worden geconfronteerd. Zijn mobiele 400 meter-schaatsbaan, elk jaar drie maanden open voor een kwart miljoen bezoekers, had een energierekening van twee ton per jaar en die was in korte tijd verdubbeld. Toen de oorlog in Oekraïne de energieprijzen deed exploderen, dreigden de kosten per kilowattuur met een factor zes tot acht te stijgen. ‘Dan moet een toegangskaartje in plaats van zeven euro naar dertig euro gaan. En dat wil je natuurlijk niet.’
De oplossing die hij vond: een batterij van één megawatt vermogen en twee megawattuur opslagcapaciteit, in een 20-voet container. Die draait inmiddels sinds begin maart. In de acht maanden dat de schaatsbaan dicht is, gebruikt Nederlof de batterij om te handelen op de energiemarkt: stroom inslaan als de prijs laag is, terugleveren als de prijs hoog is. In de wintermaanden doet hij aan ‘peakshaving’: op dure piekuren draait de schaatsbaan op de batterij in plaats van op het net.
De software die dat regelt, komt van Eneco. ‘Het gebeurt allemaal vanuit hun Virtual Power Plant. Die optimaliseert dat en stuurt een schema naar de batterij. Die zegt: dit moet je volgen, inladen en ontladen.’ Komend seizoen hoopt hij daarmee bijna kostenneutraal te draaien.
Tijs Nederlof (Schaatsbaan Rotterdam), Amy van Groot Battavé (Gemeente Rotterdam), Frank Broos (Eneco) en John van Schagen (Change Inc.)
Investering en terugverdientijd
De batterij kostte rond de vier ton. Via de Flex-e-regeling van RVO, een subsidie voor flexibele energieopslag, dekte Nederlof vorig jaar 35 procent van de investering. Die regeling bestaat nu nog steeds, met een vergoeding van 40 procent. Hij raadt ondernemers aan zich er niet door te laten afschrikken dat de pot van 16 miljoen al voor 35 miljoen is aangevraagd: veel aanvragen worden afgewezen omdat de documentatie niet op orde is.
Eneco biedt ook een leaseconstructie aan voor wie de investering niet in één keer wil doen. Broos legt uit dat je dan een vast leasebedrag per maand of per jaar betaalt en dat de batterij zich binnen de leaseperiode terugverdient. Terugverdientijden bij zelf aanschaffen van de batterij liggen, afhankelijk van verbruik en profiel, ergens tussen de vier en zes jaar.
Voorwaarde voor de subsidie is wel een congestiemanagementcontract met de netbeheerder. Dat verliep bij Stedin ‘best wel aardig’, aldus Nederlof. ‘Had ik niet verwacht, maar het ging best snel.’
Acht op de tien halen hun ambitie tóch
Niet iedere ondernemer heeft de ruimte of het kapitaal voor een batterij. De gemeente Rotterdam richtte daarom de Flex Scan op, waarmee ondernemers advies kunnen inwinnen over hoe ze ondanks netcongestie toch hun ambities kunnen realiseren. Bijna negentig van die scans zijn inmiddels uitgevoerd. Van Groot Battavé over de uitkomst: ‘In 80 procent van de gevallen blijkt die ondernemer binnen zijn bestaande aansluiting, met wat aanpassingen, alsnog die ambitie te kunnen behalen.’ Soms gaat het om zonnepanelen of een batterij, maar soms ook gewoon om inzicht in het eigen verbruik of een aanpassing in de bedrijfsvoering.
Tegelijkertijd erkent ze de grenzen van die aanpak. Niet elk bedrijfsproces is flexibel. ‘Als jij plastic gaat smelten, dan kun je niet zeggen: ik zet hem even een paar uur uit. Dan ben je opeens vier maanden uit de running.’
Van inkoopvraagstuk naar strategische pijler
De diepere les van het webinar is misschien wel die van de houding. Broos noemde het cruciaal ‘dat de energie van een inkoopvraagstuk naar een boardroomvraagstuk of een directeursvraagstuk komt.’ Nederlof herkende dat volledig. Vroeger keek hij naar energie als een kostenpost om zo laag mogelijk te houden. Nu ziet hij het als een strategisch onderdeel van zijn bedrijfsmodel, met een extra verdienmodel als bonus.
Van Groot Battavé voegde daaraan toe dat netcongestie, hoe vervelend ook, ook een kans is. ‘Een investering in een batterij die eerst niet uitkwam, komt opeens wel uit, omdat je anders weinig kunt. En dan zie je opeens dat je er misschien ook nog een verdienmodel van kunt maken.’
Wat kun je morgen doen?
De drie experts aan tafel waren het eens over de eerste stap: begin met inzicht. Kijk naar je eigen energieprofiel. Praat met je buurondernemer, misschien heeft die hetzelfde probleem en kun je samen optrekken.
Broos: ‘Kijk naar de langere termijn. Waar wil je als organisatie naartoe? Welke netaansluiting past erbij? Zo niet, wat zijn de tussenliggende maatregelen? Begin zo vroeg mogelijk met die transitie in plaats van wachten tot het te laat is.’
Kijk hier het webinar terug:
Of luister de podcast:
Lees ook:
Zo werkt jouw bedrijf met netcongestie
Energie zonder knelpunten: hoe slimme sturing de transitie versnelt
Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner Eneco. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.
