Honderden westerse overheden en ngo’s willen hulp bieden aan mensen in nood. Maar weten we wel wat die nodig hebben?
Niet goed genoeg, betoogt Upinion: beleid wordt te vaak gemaakt zonder dat de mensen over wie het gaat daarbij betrokken worden. Dat leidt tot hulp die bijvoorbeeld niet het gewenste effect heeft of niet voor iedereen toegankelijk is.
Daarom ontwikkelde het Haagse bedrijf een online platform dat de stemmen van mensen die zijn getroffen door crisis of conflict wél laat horen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om mensen die hun thuis zijn ontvlucht door oorlog of natuurrampen: van Syrische vluchtelingen in Turkije tot ontheemden in Mali.
‘We communiceren met hen op de manier waarop jij en ik ook contact met elkaar hebben’, vertelt Upinion-directeur Noor Lekkerkerker. ‘Niet één keer, maar wanneer ze daar behoefte aan hebben, gedurende langere perioden. We hebben én houden contact.’ Juist dat langetermijncontact vindt ze waardevol om te ontdekken wat mensen echt nodig hebben. ‘We hebben al in tientallen landen bewezen dat onze technologie werkt.’
Contact met mensen in crisisgebieden
Sommige mensen in crisisgebieden hebben weinig of geen toegang tot internet. Maar veel van hen ook wél, zegt Lekkerkerker − in elk geval voldoende om mee te doen. Het digital engagement platform van Upinion maakt contact met bestaande berichtenapps als Facebook Messenger en WhatsApp. Klikken mensen op een advertentie van het bedrijf, dan kunnen ze naar een nieuw venster worden gestuurd, waarmee hun privacy wordt geborgd.
Upinion-directeur Noor Lekkerkerker: ‘We hebben al in tientallen landen bewezen dat onze technologie werkt.’ | Credits: Upinion
De gesprekken die volgen zijn geautomatiseerd. Mensen in het buitenland praten dus niet live met een Upinion-medewerker, maar de gesprekken zijn wel gemaakt door Upinion-onderzoekers en lokale experts, zegt Lekkerkerker. ‘En willen mensen later nog iets vragen of zeggen, dan blijft de chat beschikbaar via de berichtenapp.’
Lekkerkerker vindt het belangrijk dat het contact niet eenzijdig is. Het belangrijkste wat deelnemers terug moeten krijgen is hulp die op hen is afgestemd, vindt ze. Maar concretere dingen zijn ook nodig: soms in de vorm van een financiële vergoeding voor bijvoorbeeld internetkosten, vaak ook in de vorm van nuttige informatie. ‘Dat gaat van gegevens van psychisch hulpverleners in de omgeving tot informatie over terugkeer naar hun eigen land als ze daar behoefte aan hebben.’
Real-time feedback op humanitaire hulp
Klanten van Upinion zijn onder andere VN-organisaties, het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken en ngo’s. Zij betalen het bedrijf voor rapporten of dashboards waarop geanonimiseerde informatie over hun doelgroep is verzameld. Deels gaat het om informatie tijdens het ontwikkelen van beleid, maar Upinion kan ook feedback ophalen op bestaande hulp. ‘De internationale organisatie voor migratie (IOM) zet ons systeem bijvoorbeeld in om real-time feedback op hun interventies te krijgen, om die eventueel te kunnen aanpassen.’
Het komt vaak voor dat mensen in crisisgebieden andere informatie hebben dan beleidsmakers dénken dat ze hebben, zegt Lekkerkerker. ‘Veel organisaties geven wel informatie aan mensen in crisissituaties, maar hebben geen idee of die informatie relevant wordt gevonden of überhaupt aankomt. Daarom vertalen wij alles, zelfs in de meest lokale dialecten, en checken we of het nuttig is voor de ontvanger. Voor bijvoorbeeld de vluchtelingenorganisatie van de VN is dat cruciale informatie.’
Upinions doel is om uiteindelijk gedragsverandering te veroorzaken bij ‘de mensen die over het geld en het beleid gaan’. Zij moeten de stemmen van de gemeenschap waar ze voor werken structureel meenemen in besluitvorming en evaluaties, vindt Lekkerkerker. Het helpt daarbij dat de technologie van Upinion tegen relatief lage kosten toegang kan bieden tot veel mensen, ook in moeilijk bereikbare gebieden. ‘Dat maakt dat het goed gaat met Upinion, ondanks dat de budgetten voor humanitaire hulp wereldwijd dalen.’
Van commercie naar sociaal ondernemen
Het digitale platform werd oorspronkelijk in de markt gezet als innovatie voor communicatie met digitale gemeenschappen. Upinion was destijds vooral een commercieel bedrijf. Lekkerkerker: ‘Pas later realiseerden we ons dat onze technologie ook heel goed kan worden ingezet voor maatschappelijke doeleinden. Sinds 2019 gebruiken we het alleen om community-driven hulp mogelijk te maken. De technologie is niet het hoofddoel, maar een middel.’
Het verdienmodel staat nog steeds, maar Upinion werkt nu alleen nog samen met impactgedreven organisaties. Ook bekijkt het bedrijf de mogelijkheid om steward-owned te worden. Steward-ownership is een ondernemingsvorm waarbij zeggenschap en economisch eigendom van elkaar gescheiden zijn, zodat een onderneming zich optimaal kan richten op zijn missie. De zeggenschap ligt vaak bij een stichting.
Impact maken vanuit Den Haag
Lekkerkerker zelf woonde enkele jaren in Libanon, maar Upinion opereert vanuit Den Haag. Het kantoor zit in The Hague Humanity Hub, waar ook veel andere missiegedreven organisaties huizen. De verhuizing naar die plek heeft een grote rol gespeeld in de omslag naar sociaal ondernemen, zegt Lekkerkerker. Net als de scale-upprijs van The Hague Innovators Challenge, een initiatief van ImpactCity. ‘Die prijs was de bevestiging dat we goed bezig waren.’
Natuurlijk is sociaal ondernemen soms een uitdaging, zegt Lekkerkerker. ‘Maar we hebben er nooit aan getwijfeld dat we nodig waren.’
Bekijk hier hoe ImpactCity ook jouw impactbedrijf vooruit kan helpen.
