Joyce de Thouars 17 januari 2018, 11:51

Hoe komen we van al het zwerfafval af?

Het Afvalfonds Verpakkingen heeft tijdens de Week van de Circulaire Economie bekend gemaakt de hoeveelheid zwerfafval in Nederland te willen halveren. De doelstelling staat in het Pact voor een Zwerfafvalvrij Nederland, dat ook streeft naar 90 procent recycling van kleine PET-flesjes.

Adobestock 95086580 edit

Het verpakkende bedrijfsleven ondersteunt het Pact en het is de bedoeling dat er in de komende periode andere partijen bijkomen om zich samen in te zetten tegen zwerfafval.

Verpakkingsafval

Jaarlijks komt er ruim 3.000 kiloton verpakkingen op de Nederlandse markt, waarvan 73 procent wordt gerecycled. Dit maakt Nederland een koploper op het gebied van recycling in Europa. Een deel van de verpakkingen – 1.6 procent – komt echter in het zwerfafval terecht.

Uitbreiding van het statiegeld is een mogelijk middel om het zwerfafval tegen te gaan. Eén argument van voorstanders is dat de landelijke resultaten van de ‘Schoon Belonen-pilot’ tegenvallen. Het geven van gemeentegeld aan verenigingen om hun leefomgeving schoon te houden heeft niet tot de gewenste terugdringing van het zwerfafval geleid.

Statiegeld

Een invoering van statiegeld op kleine PET-flesjes heeft volgens het Afvalfonds Verpakkingen echter een gering effect. De Landelijke Zwerfafvalmonitor 2015/2016 van Rijkswaterstaat heeft namelijk aangetoond dat 44 procent van het zwerfafval uit kunststof bestaat, en ‘slechts’ 3 procent uit kleine PET-flesjes.

Uitbreiding statiegeld: wel of geen goed idee?

Het Afvalfonds Verpakkingen blijft daarom inzetten op een brede aanpak van zwerfafval, inclusief het daarin aanwezige kunststof. Samenwerking tussen partijen zoals gemeenten, bedrijven, scholen, wijken, reinigingsdiensten en verenigingen is daarbij essentieel, stelt de stichting.

“We willen toe naar een netwerkorganisatie vergelijkbaar met Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG), waarbij lokale samenwerkingsverbanden en initiatieven landelijke ondersteuning krijgen”, licht de woordvoerster van Afvalfonds Verpakkingen toe.

Het vertrekpunt moet volgens de stichting een gezamenlijk commitment zijn zoals een zwerfafvalbeleid binnen gemeenten. Lokaal maatwerk kan daarbij gericht zijn op extra strategisch geplaatste afvalbakken, educatieprogramma’s en meer handhaving.

Nascheiding

Voor het straatafval dat alsnog wordt opgeveegd door gemeente reinigingsdiensten wil het Afvalfonds Verpakkingen recycling door middel van nascheiding aanbieden.

“Dat opgeveegde afval gaat nu nog de verbrandingsoven in”, aldus de stichting, “terwijl er door recycling waarde aan het afval gegeven wordt.’

Bron: Afvalfonds Verpakkingen | Foto: Adobe Stock

Meubels duurzamer verpakt met innovatief verpakkingsontwerp

Hexacomb, dat sinds 2015 onderdeel uitmaakt van verpakkingengigant Smurfit Kappa, is goed op weg om piepschuim, maar ook andere materialen als hout en spaanplaten, te vervangen in beschermende verpakkingen. Duurzaamheid is steeds belangrijker voor bedrijven én consumenten en dat ziet Hexacomb terug in de vraag naar zijn honingraatkartonproducten.De productiecapaciteit van de fabriek is dan ook recent uitgebreid. “Wij hebben drie fabrieken in Europa: in Nederland, Frankrijk en Spanje. In Ermelo hebben we een zogenaamde panellijn erbij geplaatst waarmee de productiecapaciteit verdubbeld is”, vertelt Revet.'Papierfabriek als bruggenhoofd van de circulaire economie' Duurzame verpakkingsinnovaties uit de koker van Smurfit KappaDuurzame verpakkingenDe duurzaamheid van honingraatkarton zit voornamelijk in de goede recyclebaarheid. Het lichte gewicht van het materiaal, gecombineerd met slimme verpakkingsontwerpen kunnen het duurzaamheidsvoordeel optimaliseren. Een goed voorbeeld daarvan zijn de zogenoemde ‘E-shape-vulstukken’, die het bedrijf voor een grote Europese meubelfabrikant ontwikkelde."Je kan niet iets duurzaams verpakken in een niet-duurzame verpakking"De desbetreffende meubelfabrikant keek al in 2005 naar de mogelijkheden om het piepschuim in zijn verpakkingen te vervangen door een duurzamer alternatief. Een begin werd gemaakt met de uitfasering van het piepschuim door het materiaal één-op-één te vervangen met honingraatkarton. Dat leverde direct een voordeel op omdat het karton beter te recyclen is dan piepschuim.Een nieuw ontwerp, de ‘E-shape-vulstukken’, leverde vervolgens nog meer duurzame winst op. Door het ontwerp, stukken in de vorm van de letter E die inschuifbaar zijn, wordt er minder materiaal gebruikt met behoud van optimale bescherming. “Doordat er minder materiaal wordt gebruikt hebben we de CO2-voetafdruk van de klant behoorlijk kunnen verminderen”, onthult Revet.“Vóór de aanpassing van het ontwerp hadden we vierhonderd vrachtwagens per jaar nodig om de vulstukken bij de klant af te leveren. Dat is een aardige CO2-afdruk als de auto’s helemaal naar Scandinavië moeten rijden”, illustreert Revet. “Door over te gaan op de E-shape-vulstukken hebben we tot 120 vrachtwagenritten per jaar kunnen besparen.” Daarnaast zijn er nog de CO2-besparingen door de vermindering van het volume als resultaat van het slimme ontwerp.Business caseDe materiaalkosten van honingraatkarton zijn hoger dan EPS of piepschuim. Er is echter wel een sterke businesscase voor het gebruik van honingraatkarton als de hele waardeketen onder de loep wordt genomen.De bovengenoemde case van de meubelfabrikant toonde zelfs aan dat door de besparingen in de hele keten de totale kosten gelijk waren gebleven of zelfs lager uitvielen, in vergelijking met het oude materiaal."Winst betaalt zich niet alleen uit in kostenbesparingen, maar ook in verduurzaming van de keten"“Doordat het ontwerp werd aangepast naar een ‘E-shape’ was er minder materiaal nodig, wat lagere kosten betekent. Maar er werd ook bespaard op transport- en handling-kosten”, somt Revet op. “Er zijn namelijk 120 vrachtwagens minder te lossen, minder facturen te verwerken en ga zo maar door.” Bovendien passen er door het ontwerp ook meer materialen op een pallet. Het uitwisselen van pallets aan de verpakkingslijn, waar robots de E-shape-vulstukken uit elkaar halen en in een doos leggen, ging daardoor naar beneden. Dat kwam ook de productiviteit ten goede.Hoewel het honingraatkarton als een duurzame oplossing voor de hele keten klinkt, levert het niet voor elke verpakking besparingen op. “Om besparingen te genereren met de 'E-shape' is het belangrijk dat het om een vulstuk gaat en dat het grotere volumes zijn, zoals bij de kastverpakkingen van de meubelfabrikant.”Verduurzaming ketenHexacomb laat zijn klanten zien dat winst zich niet alleen uitbetaalt in kostenbesparingen, maar ook in het verbeteren van duurzaamheidsprestaties in de hele keten.“Het is altijd belangrijk om verder te denken. Het gaat niet alleen om dit stukje product maar om de hele keten”, vindt Revet. “Wat voegt dit toe voor de klant en voor de klant van de klant?” Het gaat erom dat de winst in de hele keten wordt gevoeld en niet alleen in de kosten van het materiaal.Uiteindelijk levert het zelfs voor de consument voordelen op omdat het erg makkelijk is om honingraatkarton te scheiden bij het afval. De klanten van de meubelfabrikant profiteerden hier dus ook van.“Prachtig om te zien hoe wij in samenwerking met zo’n grote partij optimalisatie in de gehele keten kunnen realiseren, van fabrikant tot eindklant, door het gebruik van een duurzaam materiaal als honingraatkarton”, vindt Erik Bunge, CEO van Smurfit Kappa in de Benelux.Piepschuim is namelijk wel te recyclen maar er bestaat een minder goede recyclinginfrastructuur vergeleken met papier. Hierdoor belandt het piepschuim toch regelmatig in de vuilnisbak en wordt het uiteindelijk gestort of met het restafval verbrand. Van alle papier- en kartonverpakkingen wordt echter 85 procent gerecycled, blijkt uit de meest recente cijfers van het Afvalfonds Verpakkingen.Nu Hexacomb onderdeel is van de Smurfit Kappa Group kan het bedrijf zijn honingraatkartonoplossingen nog beter op de markt aanbieden dankzij een groot netwerk. En er zijn nog veel duurzaamheidsslagen te maken voor verpakkende bedrijven. Denk aan de verpakkingen van wasmachines, koelkasten, verwarmingsketels en airconditioning, waar vaak nog piepschuim voor wordt gebruikt.De installatiebranche is bij uitstek een sector waarin duurzaamheid een belangrijke rol inneemt. “Er worden allemaal nieuwe technologieën ontwikkeld om minder energie te gebruiken”, beredeneert Revet. "Dan moet je daar met verpakkingen op aansluiten. Je kan niet iets duurzaams verpakken in een niet-duurzame verpakking.”Interview: Eric Revet, Hexacomb | Infographic: Robin de Boer | Foto: Adobe Stock