Romy de Weert 30 november 2021, 10:26

Waarom hennep een milieuvriendelijk alternatief is voor bijna alles

Hennep groeit als kool. Er zijn voor de teelt geen chemische bestrijdingsmiddelen nodig en door de lange wortels die diep de aarde in gaan blijft de bodem gezond. Het is een milieuvriendelijk alternatief voor heel veel toepassingen. Waarom gebruiken we het niet meer?

Adobe Stock 243970619 Hennep is net als wiet een cannabisplant, maar bevat heel weinig THC waardoor het niet als drugs gebruikt wordt | Credits: Adobe Stock

Al duizenden jaren geleden maakte men van hennepplanten kleding en textiel. Het materiaal is ijzersterk en nauwelijks kapot te krijgen. Zo waren zeilen en touwen van de eerste schepen van hennepvezels en maakten ze er in China kleding van. Door de opkomst van katoen – en de productie ervan op grote schaal – verdween hennep uit het oog. Het maakte plaats van goedkope katoensoorten en synthetische vezels.

Zonde, want het gewas heeft volgens Luisa Trindade, hoogleraar plantveredeling bij Wageningen University and Research, veel potentie. In tegenstelling tot katoen, kan hennep duurzaam worden gekweekt. Dat betekent zonder bestrijdingsmiddelen, met minder water dan katoen, en het groeit snel. Binnen vier maanden kun je al een hennepplant oogsten.

Toch wordt het nog niet massaal gebruikt in de kledingindustrie. Dat komt volgens Trindade doordat de gehele textielindustrie ingericht is op het proces voor katoen, waarvoor moet worden geweven en gesponnen. De vezels van hennep zijn anders dan katoen. “Het is bovendien niet efficiënt als je de machine steeds opnieuw moet afstellen.”

Een trui van mensenhaar: is dit een duurzame oplossing voor de kledingindustrie?

Auto van hennep

Zelfs in de auto-industrie maken ze gebruik van hennepvezels. En dat gaat al een hele tijd terug. In 1941 maakte Henry Ford zijn een prototype die voor een groot deel uit hennep bestond. De motor liep zelfs op bio ethanol. De Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan de ontwikkeling van de milieuvriendelijke Ford. Een auto van hennep is niet het enige: je kunt ze ook op biomethanol van hennep laten rijden.

Bouw

Er zijn nog tal van andere toepassingen waar we hennep voor kunnen gebruiken: naast kleding doen de hennepvezels het ook goed als bouwmateriaal. De sector kan oliën en vezels gebruiken om hout, kunststof, baksteen, isolatie, lambrisering en zelfs beton mee na te maken. Vooral dat laatste is interessant: funderingen worden van hennepbeton veel sterker dan met gewoon beton. Bovendien is het maar half zo zwaar en veel buigzamer.

Goed voor de bodem

De wortels van de hennepplant zijn ook nog eens goed voor de bodem. Ze reinigen de grond, een proces dat fytoremediatie wordt genoemd. Doordat de hennepplant verontreinigende stoffen uit de aarde opneemt, kunnen andere planten die dit niet kunnen weer groeien.

Waarom gebruiken we hennep niet massaal?

Hennep kan voor enorm veel toepassing een duurzaam alternatief zijn. Dat we het nog niet massaal gebruiken komt volgens Trindade omdat het nog niet op grote schaal gekweekt wordt in Nederland. “Het is op dit moment dus een keuze van de boer om voor hennep te kiezen of voor een ander gewas. En vaak hebben ze het idee dat ze bij andere gewassen meer zekerheid hebben dan met hennep”, zegt Trindade.

Hennep is volgens de onderzoeker een opkomend gewas met heel veel potentie. Maar dat het nog in de kinderschoenen staat, kan het soms ook lastig maken. “Hennep kan voor enorm veel verschillende doeleinden gebruikt worden. En daar hangen wel kwaliteitseisen aan”, zegt Trindade. Als alternatief, duurzaam materiaal moet hennep wel aan dezelfde kwaliteitseisen voldoen als het reguliere. “En dat kost vaak geld.”

Lees ook: ACM Start vervolgonderzoek naar greenwashing kledingbedrijven

CEO Ingrid Faber: “Hergebruik van pallets is beter voor de klant, het milieu en voor ons een goed businessmodel”

We worden uitgenodigd in Eck en Wiel, waar Faber Group kantoor houdt in een statig landhuis. Eck bestaat sinds 1288. Wiel ontstond pas later. Het verhaal van Faber Group begint nog later, toen in 1891 de familie Halbertsma en in 1935 de familie Faber houten vaten voor boter begon te produceren. Pas toen de heftruck na de Tweede Wereldoorlog in gebruik werd genomen gingen beide bedrijven pallets produceren, waarna ze in 1992 fuseerden. Naast de productie van pallets, richtte het bedrijf zich vanaf 1997 op poolingdiensten: het inzamelen, distribueren en hergebruiken van pallets. Met deze combinatie van activiteiten groeide Faber Halbertsma uit tot een onderneming met een omzet van 330 miljoen euro. Goed voor klant en milieu Totdat Ingrid Faber, de 3e generatie en sinds 2006 aan het roer van het bedrijf, het anders besloot te doen. Het bedrijf wilde groeien, maar merkte dat de productiefaciliteiten – in eigen handen – moeilijk schaalbaar zijn. Bovendien bleek er geen synergie meer te zijn tussen de palletproductie en palletpooling, omdat pallets geproduceerd moeten worden op de plek waar de poolorganisatie ze nodig heeft, en niet per se op de plek waar de productiefaciliteiten stonden. Daarom werd deze tak van de groep in 2019 verkocht. Daardoor kan het de komende jaren de focus leggen op het uitbreiden en optimaliseren van zijn poolingdiensten. Met de nieuwe visie ‘Carrying Impact’ wil Faber Group concreet invulling geven aan duurzaamheid. “We vinden het hergebruik van pallets heel erg belangrijk”, vertelt Ingrid Faber ons in haar kantoor. “Vroeger werden pallets afgedankt. Maar als je ze stevig maakt en ze regelmatig controleert, kun je ze wel tien jaar in een pool laten draaien. Dat is voordelig voor de klant, beter voor het milieu en voor ons een goed businessmodel.” Verkoop palletfabriek Voor Faber was het niet makkelijk om afscheid te nemen van de palletproductiebedrijven. “Daar lopen mensen rond die er al bijna vijftig jaar werken. Die hebben mij bij wijze van nog in de luiers zien rondlopen. Het zijn allemaal ruwe bolsters met zachte pitjes, dus dat gesprek voeren was best even emotioneel.” Maar het besluit om te verkopen werd niet lichtzinnig genomen. “We wilden er zeker van zijn dat al het personeel kon aanblijven en dat de vestiging niet gelijk doorverkocht zou worden. We hebben er tijd voor genomen om dit besluit te nemen. Maar toen het eenmaal genomen was, hebben we snel geschakeld. Ik denk dat dat kenmerkend is voor een familiebedrijf.” Technologie en circulair Faber Group zal ook in de toekomst in nauw contact blijven staan met de productiefabrieken. Want de pool groeit sterk en daardoor kan een deel van de nieuwe pallets door hen geproduceerd worden. Verder is er in een palletpool altijd sprake van een paar procent verlies van pallets; ze kunnen kapot gaan, raken kwijt of belanden aan de andere kant van de oceaan. “Dit verlies proberen we zoveel mogelijk te beperken”, vertelt Faber. “En data gaat ons hierbij helpen. We kunnen al heel veel inzien: datum, locatie, hoeveelheden, verliespercentages en informatie over waar onze klanten de pallets naartoe sturen. Maar we willen nog verder gaan. Daarom zijn we recent gestart met een partner voor Internet of Things oplossingen: Connected Load Carrier. Doel is om pallets te voorzien van een tag waardoor je bijvoorbeeld kan meten hoeveel gewicht erop rust, hoe vaak ze een klap krijgen en in wat voor temperatuur ze liggen.” Het besef groeit meer en meer hoe waardevol al deze data is. “We kunnen nog veel meer informatie over palletgebruik aan de klant terugkoppelen. En we gebruiken deze info zelf om verlies te voorkomen en zo uiteindelijk het hergebruikpercentage te verhogen. Alles draagt bij aan meer circulaire bewegingen en vaker roteren waardoor minder nieuwe pallets nodig zijn.” Het circulaire poolingsysteem van Faber GroupPallets, kratten en kisten Naast de welbekende pallet, verkent Faber Group andere potentiële ladingdragers die gebruik kunnen maken van het circulaire poolingsysteem. In februari 2019 kocht het al vPOOL, een bedrijf dat pooling aanbiedt voor vlees- en viskisten. Faber: “We willen in de volle breedte kijken. Alles wat op de een of andere manier met een ladingdrager vervoerd wordt – of dat nou een pallet, kist of krat is, kan in principe verhuurd worden en in onze poolingsystemen meedraaien.” Kunnen we dan op korte termijn een nieuwe overname van Faber Group verwachten? “Misschien dat je komend jaar iets van ons gaat zien”, glimlacht Faber. “Maar er zit ook geen haast achter. We zijn geen overname-machine. En ook zonder overnames verwachten we een significante groei van ons bedrijf.” De komende maanden zal Faber vooral druk zijn met het verspreiden van het verhaal van de nieuwe strategie Carrying Impact over de verschillende divisies van de groep verspreidt over Europa (IPP, PAKi Logistics, PRS, vPOOL en Satim). “Uiteindelijk zijn dit de ondernemingen, met elk hun eigen en onderling verschillende markten en poolsystemen, die de groei moeten realiseren. Bij hen zit ook heel veel ondernemerschap. Mensen die een goed idee hebben, mogen hun hand op steken. Gezamenlijk zorgen we dat deze personen tijd en middelen krijgen om hun project verder te helpen.” Emissiereductie en retourvrachten Met de verkoop van de productiebedrijven verschuift ook de focus van de duurzaamheidstrategie. CO2-reductiedoelstellingen zijn namelijk makkelijker te koppelen aan een fabriek dan aan een poolingsysteem. “Want wat is in feite onze uitstoot?”, vraagt Faber zich hardop af. “Pallets halen we op bij collectiepunten met vrachtwagens die daar beladen pallets hebben afgeleverd. In plaats van dat ze leeg terugrijden, nemen ze onze pallets mee. Kan je dan de uitstoot van die route volledig toeschrijven aan de palletpool? En is het duurzamer om voor het ophalen van onze pallets gebruik te maken van een dieselvrachtwagen die anders leeg zou terugrijden of moet daar een aparte vrachtwagen rijden op duurzame brandstof? Het zijn precies de vragen waar ik samen met onze partners de antwoorden op wil vinden.” Sustainable Development Goals Faber is in ieder geval bezig een aantal van de huidige Sustainable Development Goals te herijken in de nieuwe duurzaamheidsstrategie. Daarna is het belangrijk om te weten wat de directe en indirecte uitstoot van het bedrijf nu is, bijvoorbeeld met life cycle assessments. En dat is een hele kluif. “Ja, we hebben doelstellingen, maar deze zullen we moeten bijschaven omdat we een ander bedrijf zijn dan twee jaar geleden. Pas als we metingen hebben gedaan, kunnen we doelstellingen voor 2025 en later opstellen”, zegt Faber. In september werd Faber Group al bekroond met de ‘platinum’ status van Ecovadis, een rating platform voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Met de platinumscore behoort Faber Group tot de top 1 procent duurzaamste bedrijven in hun markt. Faber Group in 2030 Volgens Faber gaat de aanstaande digitale transitie van de groep het klanten vooral makkelijker maken. “De pallet wordt toch vooral gezien als een noodzakelijk kwaad; een ding dat veel ruimte inneemt en een bijkomstigheid is bij de lading die je hebt besteld. Wij zijn de partij die ervoor zorgt dat je er geen omkijken naar hebt. We lossen simpelweg het palletprobleem in de toeleveringsketen op.” De al eerder geïntroduceerde e-Voucher – een soort digitale waardebon voor pallets – geeft Faber hoop op het slagen van de volgende transitie. Klanten zijn bereid de overstap naar digitale oplossingen te maken als ze sneller, eenvoudiger en goedkoper zijn. “Over tien jaar kunnen we tegen de miljard euro omzet zitten”, denkt Faber. “En dat is dan duurzame groei. Het succes van ons model is direct verbonden met een circulaire economie. Voor ieder eenmalig systeem dat we kunnen vervangen met onze pooling, verkleinen we de CO2-uitstoot. Het feit dat we groeien betekent dat er een duurzame oplossing voor onze klant bij komt. Wij houden helemaal niet van borstklopperij, maar het wordt wel tijd om ons duurzame verhaal te vertellen.”